Në këtë seancë të fundit të këtij Kuvendi, unë dëshiroj të përcjellë një mirënjohje të veçantë për dy personalitete, studiues të historisë së qytetit të Vlorës dhe jo vetëm, me dy botime të tyre të vitit 2024, të cilat janë nga botimet më të mira të përcjella në Qarkun e Vlorës.
Prof.Dr.Bardhosh Gaçe dhe Studiuesi i apasionuar i historisë Enver Memishaj, shënuan emrin e tyre në kulturën kombëtare të Shqipërisë.
Profesor Bardhosh Gaçe përfundoi një punë voluminoze të nisur në vitin 1987, duke hartuar “Fjalorin Enciklopedik të Vlorës”.
Fjalori Enciklopedik i Vlorës, një material poliedrik, kuptohet siç është natyra e fjalorëve të tillë, me 1100 faqe është një pasqyrë e gjallë, e plotë e traditës kulturore, zakonore historike të Vlorës, duke e paraqitur kurdoherë këtë visar të Vlorës si pjesë përbërëse të kulturës, historisë së gjithë popullit shqiptar.
Në këtë Enciklopedi përshkruhet jeta materiale e shpirtërore e banorëve qysh nga kohët e lashta deri në ditët e sotme.
Lënda e këtij Fjalori Enciklopedik për Vlorën është parë në reflektim të thellë të ngjarjeve politike, historike e shoqërore të Vlorës, ngjarje në të cilat Vlora ka vënë vulën e vetë në histori, duke pasur si kriter pasqyrimin me fakte dhe paanësi të së
vërtetës, fenomeneve dhe proceseve të jetës dhe luftës për liri dhe pavarësi.
Në mjaft nga këto zërat e Enciklopedisë jepen gjurmët e vendbanimeve, lashtësia e qytetërimi në bashkësitë ilire të kësaj treve. U shtohen këtyre zërave edhe ato zëra që përshkrojnë pasuritë minerale e natyrore, monumentet kulturore e historike, aspektet më të rëndësishme për fatet historike e shoqërore, jetesa tradicionale, bota e pasur shpirtërore e artistike zhvilluar në Vlorë, zhvillimet ekonomike e sociale, organizimi shoqëror e shtetëror ndër vite, si dhe përpjekjet për arsimin shqip, zhvillimet në muzik e letërsi, arte kulturë, sporte, objektet e arkitekturës, botime të ndryshme, partitë politike, etj.
Mjaft zëra për zhvillimet ekonomike, ato të zejtarisë, të industrisë, bujqësisë, blegtorisë, etj.
Enciklopedia ka një karakter e informacion
mjaft të gjerë, të dhëna dhe statistika, nxjerrë nga arkivat e Ankarasë, të Stambollit, Napolit, Venedikut, Romës, Londrës, Vjenës, si dhe botime të vendit tonë dhe ato të huaja. Arkivat në këto vende, në të cilat studiuesi, Profesori i mirënjohur Bardhosh Gaçe ka qëmtuar si një bletë punëtore, punëtor i palodhur i mendjes, duke plotësuar një porosi që ish-Kryetari i Akademisë së Shkencave Profesor Aleks Buda përcolli në vitin 1987 kur u përcoll në Shqipëri “Fjalori Enciklopedik Shqiptar”, Profesori Aleks Buda kërkoi që fjalorë të tillë enciklopedikë të përcillen për të gjitha qytetet e Shqipërisë, për Korçën, Shkodrën, Vlorën, Tropojën, Durrësin, dhe më gjerë.
Në këtë mënyrë, Profesor Gaçe realizon një detyrë të madhe qytetare, detyrë kulturore dhe historike për rrethin e Vlorës.

17 mars 2025 në Kuvend

Çdo vit, në prag të pranverës në kalendarin tonë zyrtar vjen e mirëpritur dita e 7 Marsit, Festa jonë e Mësuesit e simbolit më madhështor të përparimit, të qytetërimit perëndimor shqiptar. Mësuesit janë modeli dhe frymëzimi ynë, madje të kesh një mësues model është si të kesh një busull orientuese pranë, që të ndihmon sa herë ti je konfuz për drejtimin që do të marrësh apo për hapat që do të hedhësh. Mirënjohje pafund çdo mësuesi që është kthyer në prind të dytë për breza të tërë nxënësish! Askush nga ne s’do ishim këta që jemi sot, pa përkushtimin dhe sakrificat e tyre. Shoqëria jonë u ka një borxh të madh brezave të tërë të mësuesve. Unë e kuptoj dhimbjen, që shoqëron këto fjalë kur i krahason aktualisht me situatën e sotme të mësuesve.
Në fakt, mësues të tillë, me të cilët, kur hynin në klasë hynte figurativisht edhe dielli i kulturës, ka patur vazhdimisht në Shqipëri, që nga fillimet e arsimit shqiptar e deri sot. Madje, po të zhbirosh, ata mund të jenë në një numër shumë të madh, me të cilin bëhet një enciklopedi. Por këtu do flas për disa prej atyre që i dhanë emër qytetit të Vlorës në historinë më të re të gjysmës së dytë të shekullit XX e më pas në dekadat e para të shekullit tonë, ndonëse sot janë në kohë të tjera. Është fjala për intelektualë model të institucioneve më të mëdha të arsimit brenda rrethit të Vlorës, si gjimnazi “Ali Demi”, gjimnazi “Halim Xhelo”, etj, që ndoshta gëzonin atëherë një nderim moral më të lartë se autoritetet zyrtare në qytet. Aq më tepër qenë ata mësues, që, qoftë me shkollime të mira e qoftë me aftësi të lindura si autodidaktë, ishin në pararojë të inteligjencës së qyteteve më me rëndësi të vendit.
Në mungesë të plotë të literaturës shkollore e librore, të radiove e bibliotekave të pakta, të televizorëve ende të pamasivizuar e, mbi gjithçka, me analfabetizmin që po zbriste ngadalë drejt 50%, këta mësues në ato vite të errëta u bënë fanarë kulture të qyteteve. Në mes të mangësive ekonomike, që shoqëronin jetën e çdo njeriu, ata i dhanë shoqërisë shqiptare një ushqim intelektual me cilësi. Edhe për kaq, këta “punëtorë elitarë të dijes” së shëndoshë, mësuesit e artë të Vlorës, Xhevdet Kofina, Harrilla Kuçuli, Konstandin Baltadori, Kristaq Suli, Nestor Nepravishta, Ibrahim Zejno, Abedin Elmazi,Vasil Mino, Shaban Demiraj meritojnë mirënjohjen tonë të përjetshme.
1- Në mbarim të Luftës së Dytë Botërore në Vlorë do të emërohej si mësues matematike një burrë ende i ri në moshë, që pati punuar si i tillë në disa rrethe të Shqipërisë. Ai quhej Xhevdet Kofina e shumë shpejt do të bëhej i famshëm me mësimdhënien e tij të shkëlqyer në të dy shkollat ku ai punoi, në gjimnazin “Ali Demi” e më pas në Shkollën e Mesme Pedagogjike. Shpjegimi i tij fantastik, që i bënte nocionet e larta të matematikës të kuptueshme për çdo nxënës, tërhoqi vëmendjen, duke e bërë një mësues metodist që e ftonin kudo në Shqipëri. Në gjithë seminaret metodike të përvitshme të Ministrisë së Arsimit ai do ishte përherë “violina” e parë e mësuesve të shpallur nga ajo si metodistët e dalluar të Shqipërisë. Ky virtuoz i matematikës, nga i cili dolën në 20 vjet me mijëra nxënës, ka qenë dhe një humanist i madh, i cili i trajtoi nxënësit e nxënëset e tij si fëmijët biologjikë. Ky gjeni i lëndës qe në gjendje që të zgjidhte dhe ushtrimet e rënda, duke qenë gjithashtu i aftë që të llogariste përmendësh veprime të matematikës nga më të vështirat. I lindur në Fterrë të Sarandës me një vëlla që ka qenë edhe ai një mësues shembullor i qytetit tonë, vdekja e tij do qe e ngjashme me misionin fisnik që i pati vënë vetes. Ai vdiq në detyrë pas një ore mësimi e varrimi i tij do qe një ceremoni e jashtëzakonshme në qytetin tonë. Një popull i tërë e përcolli atë si një emblemë e heronjve të arsimit.
2- Mësuesi i dytë, për të cilin do flas lindi në Dhërmi të Himarës e ai është mësuesi Harilla Kuçuli. Pas disa vitesh studimi në Itali në një institut pedagogjik, ai kthehet në vendlindje si mësues për t’u transferuar pas pak kohe në Vlorë në një shkollë unike e më pas që në disa shkolla të mesme. Ka punuar si mësues letërsie për disa dekada te gjimnazi “Ali Demi” e Shkolla e Mesme Pedagogjike. Ai është dhe drejtori i parë në vitin 1947 i tempullit të arsimit vlonjat, gjimnazit “Ali Demi”. Kur ai shpjegonte letërsi, fjalët e tij tingëllonin si muzikë e shkrimtarët bëheshin si të afërm për nxënësit. Rrallë ndonjë mësues si ai kishte dhuntinë për të zbërthyer edhe figurat më të vështira të letërsisë në imazhe të afërta për mendjet e atyre që dëgjonin për herë të parë për letërsinë botërore të çdo kohe. Edhe ky ka qenë model i mësuesit metodist, jo vetëm në Vlorë, por edhe në shumë qytete, ku atë e ftonin.
Por kontributi i tij do njihte kulmin kur ishte në Shkollën Pedagogjike. Është merita e tij e dorës së parë kur nxënësit e tij pedagogjikas u bënë model për mësimin cilësor. Te ai s’ndahej prestigji si mësues elitar nga ai që njihej si njeri me dinjitet moral të jashtëzakonshëm. Harilla Kuçuli ka qenë shembull i virtytshëm jo vetëm në profesion, po dhe si qytetar i rangut të lartë. Ai jo vetëm u dha gjithë bagazhin e vet metodologjik nxënësve të tij, po dhe u rrinte afër në hallet e tyre. Është mësuesi i parë i letërsisë në Vlorë që krijoi rrethet e letërsisë, nga të cilat nisën të dilnin edhe shkrimtarët e parë të qytetit tonë. Ndonëse i parë me dyshim politik, ai vdiq i nderuar nga mijëra njerëz që e deshën me gjithë shpirt.
3- Një mësues tjetër që la gjurmë të ndritura për disa dekada në Vlorë është dhe Konstandin Baltadori. Ai lindi në fillim të shekullit XX në Korçë në një familje patriotike me prejardhje nga qyteti i Manastirit. I formuar në Liceun e Korçës, pas diplomimit studion në Francë për shkencën e historisë universale. Fillimisht punoi në gjimnazin e Tiranës e më vonë pas vitit 1944 u emërua në gjimnazin “Ali Demi”. Gjatë dy dekadave që dha mësim shkëlqeu për dituri enciklopedike e për talentin origjinal pedagogjik. Historia e Shqipërisë në gojën e tij kthehej në një imazh të adhuruar kur ai ligjëronte në orën e mësimit. Njëherësh, dinte të komunikonte qetë me kolegët e gjithë nxënësit.
Me njohje brilante të disa gjuhëve, ai e pasuronte përherë mësimin me detaje të panumërta historike. Për një periudhe të shkurtër ai u aktivizua edhe me grupe pune, që në atë kohë po hidhnin bazat për ngritjen e pasurimin e muzeumeve të reja që po ndërtoheshin në Vlorë. Ishte ndoshta mësuesi më korrekt në kryerjen e detyrave shkollore, që bashkë me arsenalin e kulturës bënin tipin e një mësuesi të rrallë. U pa me ftohtësi nga regjimi qoftë si intelektual me edukim borgjez, qoftë edhe për indiferencën që shfaqte ndaj frymës ideologjike. Për ata nxënës, që mësuan prej tij, ai do mbetet i skalitur si edukatori i artë i disa brezave.
4- Po aq i gdhendur do të mbetet në historinë e inteligjencës së Vlorës dhe mësuesi Kristaq Suli. Ai lindi në vitin 1929 në familjen e një personi të njohur, si Spiro Suli. Pasi mbaroi studimet për gjuhë e letërsi ruse në Tiranë në vitin 1950, punoi në gjimnazin e Gjirokastrës, më pas në gjimnazin “Ali Demi” dhe e mbylli karrierën në gjimnazin “Halim Xhelo”. Kristaq Suli është një themelues i mësimdhënies së gjuhës ruse në shkollat e mesme të qytetit tonë. Ai ka qenë ndër mësuesit më të shquar të rusishtes në Shqipëri, i vlerësuar si i tillë qysh në vitet ’50, kur u bë autor i disa teksteve për shkollat e mesme të vendit. Në qytetin tonë ishte i njohur, sidomos për mësimin e shkëlqyer. Nxënësit e tij kujtojnë mjaft herë se ai e zhvillonte orën e mësimit tërësisht në gjuhën ruse, duke i nxitur edhe ata të vepronin po kështu. Ndërkohë pjesët e vështira gramatikore i alternonte me autorët viganë rusë, që shpesh i recitonte përmendësh. Në ambientin e kolektivave ku ai punoi, kujtohet si njeri i kulturuar, arsenali i dijeve të të cilit ishte me literaturë filologjike të shumëfishtë. Gjatë dy dekadave që atij iu dha mundësia për të kontribuar në arsimin e mesëm të qytetit, ai arriti të çmohet maksimalisht nga të gjithë ata që patën fatin ta kishin atë mësues.
5- Një tjetër emër unikal në arsimin vlonjat ka qenë edhe mësuesi i shkëlqyer, Nestor Nepravishta. I lindur në 1931 në Tiranë, si bir i kryetarit të bashkisë së saj në vitet ’30, Abedin Nepravishta, ndonëse në vitin 1949 u vlerësua nga specialistë rusë si njohës i shkëlqyer i 5 gjuhëve të huaja kur ende nuk i kishte mbushur 18 vjeç, pas mbarimit të gjimnazit, për shkak të burgosjes së babait të tij, nuk iu dha e drejta e universitetit. Pas gjimnazit filloi punë si mësues në Fier. Pas qëndrimit 10 vjeçar në Shkollën e Mesme Bujqësore e në gjimnazin “Janaq Kilica” në Fier, do të jetonte e punonte për 36 vjet në Vlorë, ku u bë bir në shpirt i saj. Në gjithë shkollat ku punoi në Vlorë, si mësues i gjuhëve angleze, frënge dhe ruse në gjimnazin “Ali Demi” për 12 vjet, si mësues i gjuhës frënge në shkollat “Lef Sallata”, Babicë e “8 Nëntori” për 16 vjet, si mësues i gjuhës së sapofutur italiane në gjimnazin “Ali Demi” për katër vjet pas daljes në pension (1986-1990) e qoftë gjatë qëndrimit 4 vjeçar si mësues i gjuhës së sapofutur gjermane në Shkollën Industriale përsëri pas pensionit (1990-1994) shkëlqeu si mësues themelues e i fuqishëm i gjuhëve ruse, angleze, gjermane, frënge e italiane në Fier e Vlorë.
Në vitet ’50- ’60 për një dekadë u vlerësua nga Ministria e Arsimit si mësuesi më i mirë i Shqipërisë për mësimin e gjuhëve të huaja. Nestor Nepravishta është autori i vetëm i Fjalorit të parë në historinë e Shqipërisë Anglisht-Shqip (1966) e i 2 teksteve të para në historinë e Shqipërisë me autorë shqiptarë të gjuhës frënge për gjimnazet, ndonëse në të dy rastet iu mohua e drejta për t’i botuar emrin për shkak të “biografisë së keqe”! Fjalori i vitit 1966 mbeti Fjalori i vetëm Anglisht-Shqip që për 40 vjet e me 40 ribotime u mësoi mbarë shqiptarëve këtu e jashtë gjuhën më të njohur sot në botë. Zotërimi i 15 gjuhëve të huaja e bëjnë Nestor Nepravishtën, ndoshta poliglotin më të madh të Shqipërisë.
6- Një tjetër yll plejade i mësuesve të shkëlqyer të Vlorës që dhanë gjithçka, është dhe Ibrahim Zejno. I lindur në Delvinë në vitin 1934 në një nga familjet më me kulturë të gjithë zonës Sarandë-Delvinë, pasi kreu studimet me medalje të artë për matematikë në 1956, u emërua po atë vit si pedagog i Katedrës së Matematikës në Fakultetin e Shkencave në Tiranë. Gjatë qëndrimit të tij gjashtëvjeçar në vitet 1956-1962 si pedagog aty, Ibrahim Zejno bashkë me Kristian Bukuroshin, drejtorin e ardhshëm të Qendrës së Informatikës sonë, u bënë autorët e vetëm të tekstit të parë të matematikës me autorë shqiptarë për gjithë universitetin. Ndonëse i rënduar nga biografia e familjes së tij, dyfish e persekutuar, ai, me gjeninë e matematicienit u imponua si mësues i përhershëm legjendar i gjimnazit “Ali Demi”. Ky mjeshtër i mësimit të algjebrës, jo vetëm u aktivizua si hartues provimeve të Maturës, por ishte mësuesi që zgjidhte i pari në Vlorë çdo problem të Maturës Shtetërore, sapo ato mbërrinin. Nga mësimet e tij u përgatit për gati gjysmë shekulli shumica e inteligjencës teknike të qytetit tonë. Mënyra me të cilën ai përpiqej që t’u nguliste matematikën në klasë qe e përsosur deri në perfeksion. Ashtu si mbetet përherë në kujtesë rreptësia, por edhe drejtësia e tij në vlerësim. U largua nga jeta në vitin 2016 duke lënë emrin e tij në panteonin e arsimit vlonjat.
7- Pedagogu Abedin Elmazi i përket një brezi tjetër të mësuesve të matematikës, të cilët dolën në skenë e u afirmuan në vitet ’70-’80. Ai lindi në Filat të krahinës së Çamërisë në vitin e largët 1940. I ardhur në Vlorë qysh në moshën 5-vjeçare, ai u rrit mes dy trashëgimive. Qysh në bankat e gjimnazit ai do shfaqej me talent në matematikë, ç’ka do t’i mundësonte që ndryshe nga të tjerë të studionte për këtë lëndë. Në Fakultetin e Shkencave ai do tregonte këmbëngulje stoike, tipar i racës së tij luftarake, për të dalë me të gjitha notat 10. Pasi u emërua në Vlorë, ai arriti kulmin e veprimtarisë si mësues kur punoi si pedagog në Filialin e Universitetit të Tiranës në Vlorë, ku i dha një impuls mjaft dinamik përgatitjes së një mase shumë të madhe studentësh. Edhe në shkollat e mesme ku punoi më pas ai u afirmua si një mësues me elokuence i lëndës që jepte. Si deputet i Vlorës (1991- 1992), kontribuoi thellësisht në krijimin e Universitetit të Vlorës, “Ismail Qemali”. Është ndoshta mësuesi i parë i Vlorës në matematikë që mori gradën “Doktor i Shkencave”. Ikja e tij në vitin 2019 qe si fikja e një ylli, që ende rrezaton e lëshon dritë te ne.
8- Ndoshta u zgjata me mësuesit e matematikës së qytetit tonë, por nuk mund të lë pa përmendur mësuesin tim, pedagogun Vasil Mino. Një tjetër mësues,”magjistar” i matematikës deri në sofistikim, profesor virtuoz, pedagog themelues i matematikës në Universitetin e Vlorës, ku punoi për mbi 10 vjet, ndërkohë më parë ushtroi misionin e mësuesit në shkollën Industriale të qytetit tonë. Profesor Vasil Mino lindi në 1/03/1947 në Vlorë në një familje me origjinë që i përket atij mozaiku të gjerë të familjeve nga treva të ndryshme Shqipërisë së Jugut, të cilat u vendosën në Vlorë në dekadat e para pas Pavarësisë e kontribuuan në përsosjen e qytetit. I diplomuar shkëlqyer në degën e matematikës speciale, profesor Vasili bëri një emër dinjitoz me shpjegimin e tij impresionues magnetizonte nxënësit në Shkollën Industriale. Rigoroz në vlerësim në një hark të shkurtër kohor fitoi një respekt të pakontestueshëm për dijet e tij. Kujtimi që kanë sot për të të gjithë ata që patën fatin të lumturoheshin nga shpjegimi i tij i të gjithë atyre që kaluan nga ajo shkollë është një admirim gati mistik. Edhe tani kur flas jam i bindur që shpirti i tij endet nëpër ato klasa. Por meritë edhe më madhështore ai ka si një pedagog themelues i universitetit të ri të qytetit tonë.
Profesor Vasil Mino vuri potencial intelekti si mësues i një lënde primare aty, në rritjen e këtij institucioni të lartë që ishte një tjetër stad zhvillimi për arsimin e Vlorës. Janë të panumërt edhe ata studentë, të cilët patë fatin të merrnin dije nga dija e tij, kulturë nga kultura e tij. Patjetër auditoret ku ai qëndisi formulat e bukura të matematikës e ndjejnë mungesën e mjeshtrit. Por fati jo përherë është me njeriun e në vitin 2014 ai ndërroi jetë duke na lënë një boshllëk që nuk mbushet kurrë e një dashuri që nuk shteron kurrë. Në këtë portretizim kronologjik të disa prej mësuesve të shkëlqyer të historisë së re të qytetit tonë, nuk mund të rri pa skicuar edhe një mësues të lindur e rritur në Vlorë, por që karrierën e zhvilloi në Tiranë, duke zënë një vend të ndritur në panteonin e shkencës dhe arsimit shqiptar. Ia vlen t’i shprehim konsideratën më të thellë, sepse edhe pse nuk punoi në Vlorë ai mbetet një yll për arsimin tonë dhe padiskutim ishte një udhërrëfyes për mënyrën se si duhet të jenë të formuar arsimtarët tanë.
9- Është fjala për Akademik, Profesor Doktor Shaban Demiraj, gjuhëtari më i famshëm shqiptar pas Eqrem Çabej, Kryetar i Akademisë së Shkencave e për 50 vjet një nga pedagogët brilantë të Universitetit të Tiranës. Nisi studimet për Gjuhësi në kryeqytetin e Italisë, por për shkak të Luftës së Dytë Botërore i përfundoi në Tiranë. Fillimisht punoi në disa gjimnaze (Gjirokastër, Tiranë). Në vitin 1954 filloi punën si pedagog në Institutin e Lartë Pedagogjik dhe më pas në Katedrën e Gjuhës Shqipe në Fakultetin e Historisë e të Filologjisë të Universitetit të Tiranës, ku shërbeu deri më 1990, kur doli në pension. Kështu, ai punon si mësues, profesor e shkencëtar mbi 60 vite, çka përbën në vetvete rekord të jashtëzakonshëm Kushdo që ishte student i tij e dha provimet me të, drithërohet kur kujton pasionin e leksionet e tij të mbushura me dije enciklopedike për gjuhën shqipe e historinë e saj.
Erudicioni i tij figurativisht ishte një simfoni informacioni, ku në rol të veglave të muzikës së gjuhës qenë historia, arkeologjia, folklori e shumë shkenca për të përfunduar me finalen e simfonisë: lashtësinë e gjuhës sonë. I përgatitur shkencërisht, me karakter të rreptë e kërkues në radhë të parë ndaj vetes e mandej edhe ndaj të tjerëve, studentë e kolegë, me ndershmëri të panjollë, gjithherë i njerëzishëm. Profesor Shaban Demiraj ka qenë dhe mbetet shembull për ish-studentët dhe kolegët e tij: i drejtë, kërkues, nxitës i përhershëm, duke dhënë vetë shembullin personal, duke u bërë për ne shëmbëlltyra e pedagogut dhe shkencëtarit të pasionuar. Edhe takti i tij pedagogjik njihte një durim deri në përkryerje kur u përgjigjej pyetjeve të studentëve. Profesor Shaban Demiraj i përket yllnajës më të lartë të albanistëve dhe albanologëve të të gjitha kohërave.
Jeta dhe vepra e vet flet për dashuri ndaj gjuhës shqipe, ndaj gjuhëve, madje ndaj gjuhës vetë, për pasion, durim e këmbëngulje shembullore në rrugën e kërkuesit, të shkencëtarit të palodhur. Për 50 vjet profesor Shaban Demiraj u dha me dhjetëra mijëra studentëve në lëndët bazë të gramatikës shqipe, shkroi tekste kyçe të gjuhës sonë e botoi kryevepra të gjuhësisë, si libri “Gramatika historike e shqipes”, duke u bërë për Vlorën një nga bijtë më të njohur në botë. Për qytetin tonë ai duhet të jetë monument i përjetshëm krenarie. Në historinë tonë të re mësuesit që lanë gjurmë të pashlyeshme janë me qindra dhe qindra të tillë.
Për arsye kohe u përqendrova te portretet e mësuesve që nuk janë më. Ky masiv njerëzor që arsimoi një qytet të tërë për gjysmë shekulli, që nga fundi i Luftës II Botërore, është një himn i mrekullueshëm i mirënjohjes së pakufishme, sepse edukoi gjenerata të tëra të Vlorës, e cila në vetvete simbolizonte dhe simbolizon një nga qytetet me të ndritura të Shqipërisë moderne. Me dhjetëra e dhjetëra nxënës të tyre më pas u bënë personalitete të politikës, kulturës e shkencës, me mijëra e mijëra prej atyre më pas u transferuan në Tiranë e kudo në detyra, poste dhe në çdo punë, por në themelin e këtij uragani njerëzor vlonjat që zotëroi vendin është edhe mundi i mësuesve që u dhanë pasaportat e shkollimit. Por mësuesit, të cilët përmenda më sipër janë shumë pak në krahasim me atë plejadë mësuesish model të qytetit tonë.
Me dhjetëra mësues, model frymëzimi, të cilët i vlerësoj e do t’i vlerësoj, jo vetëm unë, por një qytet i tërë, breza të tërë vlonjatësh. Nuk mund të le pa përmendur mësuesit e mi, përpara të cilëve fjalët humbasin e varfërohen: Balil Resuli, Piro Mone, Luan Duka, Zhaneta Nova, Beirie Lulaj, Tefta Hajno, Aneta Bollano, Kushulla Karalliu, Fejzie Osmani, Njazi Azizi, Petrit Meminaj, Fatmir Gjebrea, Frosina Papa, Arshi Sula, Vllasi Guberaj. Duke e mbyllur, dua t’iu kujtoj të gjithëve se dhjetëra mësues vlonjatë trupëzuan një zinxhir brezash, që sollën edhe kontribute të posaçme në arsimin vlonjat.
Mirënjohje për mësuesit: Ibrahim Vasjari, Gëzim Zilja, Tahsim Likaj, Besnik Deromemaj, Harallamb Papakroni, Halo Sinani, Teuta Resuli, Bedri Shaska, Tefta Agalliu, Petrit Osmani, Dashamir Ramosaço, Ebeet Xhyheri, Muhamet Haxhiu, Astrit Isaraj, Masar Sinoimeri, Milto Shuka, Engjëll Saliu, Hatika Luçi, Konstanca Sinoimeri, Zhaneta Dodi, Petraq Dodi, Ali Belshi, Tefta Mërkuri, Aqif Sulo, Lubjana Pema, Diana Pavli, Evanthi Adhami, Teuta Zilja, Xhorxhi Skrame, Eli Skrame, Ruzhdi Zoto, Lefteri Zilja, Violeta Rusha, Spiro Billa, Shyqyri Kasemi, Zenel Zeneli, Nasip Xhelili, Pranvera Xhelili, Zili Azizaj, Niko Dumani, Spiro Caushi, Piro Stefa, Miliano Stefa, Marie Pici, Jolanda Panajoti, Dafina Brokaj, Luljeta Braka, Hixhlal Xhyheri, Shpëtim Xhyheri, Dajlan Luzaj, Shyqyri Zeneli, Myrvete Zeneli, Resul Mahmuti, Engjëll Hasimi, Abdurrahman Meçe, Vaso Pata, e dhjetëra e dhjetëra mësues të tjerë.
Këta mësues që patën një mision të nderuar në iluminimin e qytetit tonë heroik dhe inteligjent kishin origjinë e përkatësi të ndryshme, nga Labëria, Gjirokastra, Libohova, Çamëria, etj. Por që të gjithë kishin një ëndërr, që vinte nga historia e lashtë e Vlorës: “T’i shtojmë këtij qyteti me bukuri natyrore magjepsëse edhe njerëz të pajisur me kulturë po aq magjepsëse”. Ata e nisën me sukses realizimin e ëndrrës dhe dhanë sa mundën nga shpirti, dija, kultura e tyre! Qoftë dhe për këtë do mbeten të pavdekshëm në kujtesën e Vlorës! Uroj që arsimi ynë të mishërojë atë vokacion, të mishërojë ato vlera dhe të përmbushë atë ëndërr e përkushtim të mësuesve tanë të shkëlqyer. Një arsim që nuk është thjesht një shkollë, por, siç mëson mësuesit tanë të nderuar, duhet të jetë një shkollë e shkollave, që formon intelektualë, por që në të njëjtën kohë edukon qytetarë të mirë. Gëzuar 7 Marsin!

Botuar në Gazeta Sot më 07.03.2025

Projektligji i Partisë Demokratike ‘Për disa shtesa dhe ndryshime në Ligjin nr. 10 019, datë 29.12.2008, “Kodi Zgjedhor i Republikës së Shqipërisë”, i ndryshuar, për mundësimin e votimit të emigrantëve me karta identiteti shqiptare të skaduara, si dhe me pasaportë ose letërnjoftim apo kartë identiteti biometrik, brenda afatit të vlefshmërisë, të lëshuar nga vendet e Bashkimit Europian, Shtetet e Bashkuara të Amerikës si dhe çdo vend tjetër, si dispozitë kalimtare, është ligjor dhe efektiv.
Ai synon të ofrojë lehtësitë maksimale ndaj të gjithë shtetasve shqiptarë, kudo që ata ndodhen brenda dhe jashtë vendit, për të ushtruar të drejtën e tyre kushtetuese dhe legjitime për të votuar në zgjedhjet e përgjithshme të 11 Majit 2025.
I. Karta e skaduar e identitetit nuk duhet të shbëjë të drejtën për votim!
Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë parashikon rregullin, sipas të cilit, e drejta e votës i njihet çdo shtetasi shqiptar që ka mbushur moshën 18 vjeç. Neni 19 i Kushtetutës përcakton se “Kushdo që lind duke pasur qoftë edhe njerin prej prindërve me shtetësi shqiptare, e fiton vetiu shtetësinë shqiptare. Shtetësia shqiptare fitohet edhe për shkaqe të tjera të parashikuara me ligj.” dhe se “Shtetasi shqiptar nuk mund ta humbasë shtetësinë, veçse kur ai heq dorë prej saj.”.
Neni 18 i Kushtetutës parashikon barazinë para ligjit për shtetasit dhe ndalon diskriminimin. Kushtetuta nuk parashikon si kusht pasjen e një dokumenti identifikimi të vlefshëm, mungesa e të cilit të bëjë nul të drejtën universale të votës.
Për sa kohë një shtetas shqiptar provon identitetin e tij në një formë të besueshme, ai/ajo ka të drejtë të ushtrojë të drejtën e votës. Kodi Zgjedhor madje lejon një zgjedhës të votojë edhe pa qenë në listën e zgjedhësve, sa kohë që një gjykatë vendos ta lejojë të votojë. Pra, lista e zgjedhësve apo dokumenti i identifikimit janë instrumenta që shërbejnë për të siguruar të drejtën e votës, dhe jo për ta zhbërë atë!
Nga ana tjetër, nëse analizojmë me kujdes Raportin Përfundimtar të OSBE-ODIHR për monitorimin e zgjedhjeve të fundit vendore të 14 Majit 2023, nga ky raport i OSBE konstatohet se në 2023 ishin të paktën 271,000 zgjedhës me karta identiteti të skaduara.
Por nga viti 2023 e deri tani, situata është përkeqësuar ndjeshëm. Raporti paraprak i NAM (Needs Assessment Mission) i OSBE-ODIHR, për zgjedhjet e përgjithshme të 11 Majit 2025, raport i cili mban datat 3 dhe 6 dhjetor 2024, evidenton rreth 600.000 mijë zgjedhës me karta identiteti të skaduara, e dhënë kjo e konfirmar publikisht edhe nga Komisioneri Shtetëror i Zgjedhjeve.
Ky shqetësim përfshin shtetasit shqiptarë me banim brenda dhe jashtë vendit, por sidomos ata jashtë vendit, të cilët mund ta kenë më të vështirë sesa shtetasit brenda vendit, për të rinovuar dokumentat e identifikimit. Rrjedhimisht, e gjithë kjo kategori zgjedhësish rrezikon seriozisht të mos jetë në gjendje të votojë në 11 maj 2025, nëse nuk amendohet Kodi Zgjedhor.
II. Dokumenti biometrik i vendit ku votojnë duhet të mundësojë votimin e emigrantëve.
Gjithashtu, numri i zgjedhësve që nuk kanë asnjë dokument biometrik/elektronik (pasaportë apo kartë identiteti/letërnjoftim), sepse janë larguar nga Shqipëria para fillimit të pajisjes me to, duke nisur nga janari i vitit 2009, apo që kanë lindur jashtë territorit të Republikës, por që kanë fituar të drejtën e votës, është i lartë.
Që nga fillimi i regjistrimeve më 11 janar 2025 në platformën e KQZ-së për shtetasit që votojnë nga jashtë, numri i këtyre shtetasve që ankohen për pamundësi regjistrimi është shumë i lartë.
Këta shtetas kanë një dokument biometrik të vendit ku jetojnë, me të cilin mund të kalojnë kufirin shtetëror, duke u identifikuar nëpërmjet pajisjesh elektronike biometrike.
Dispozita aktuale e Kodit Zgjedhor që amendamenti i partisë Demokratike ndryshon, është miratuar në vitin 2008. Si e tillë, ajo nuk reflekton reformën e madhe të nisur në vitin 2020 dhe të përfunduar në vitin 2024 që lejoi që të votojë nga jashtë Republikës së Shqipërisë çdo shtetas që në ditën e votimit gjendet jashtë vendit dhe që regjistrohet rregullisht (pozicion ligjor i njohur botërisht me termin “Out of country voting-në shqip, votimi jashtë vendit”).
Si e tillë, kjo dispozitë nuk reflekton realitetin demografik të përshkruar më sipër, atë zgjedhor dhe ligjor në fuqi. Ajo përbën një pengesë diskriminuese që bën efektivisht nul të drejtën e fituar me ligj.
Në këtë kuptim, nëse nuk merren masat e duhura në kohë, për të lehtësuar regjistrimin dhe votimin e të gjithë shqiptarëve me banim jashtë vendit, sikurse mundëson amendamenti i propozuar nga PD, rrezikojmë të kemi një pjesëmarrje të ulët në votime, çka do të cënonte ndjeshëm jo vetëm besueshmërinë, por edhe legjitimitetin dhe kushtetutshmërinë e procesit të ardhshëm zgjedhor.
Ndaj, ky qëllim mund të arrihet vetëm duke hequr çdo pengesë ligjore për ushtrimin e të drejtës së votës edhe të atyre kategorive të zgjedhësve, të cilëve, (i) u ka skaduar leternjoftimi elektronik dhe pasaporta shqiptare, apo (ii) asaj kategorie të shqiptarëve në emigracion, që kanë shtetësinë dhe/ose rezidencën e përhershme në një vend të huaj, po që aktualisht rezultojnë se nuk disponojnë asnjë pasaportë apo letënjoftim elektronik të lëshuar nga Republika e Shqipërisë.
Me miratimin e këtij Projekligji të Partisë Demokratike dhe përfshirjen e dispozitës së tij në Kodin Zgjedhor, si dispozitë tranzitore, nuk do të ketë me pasiguri juridike lidhur me eventualitetin, nëse do të merret apo jo vendim nga Këshilli i Ministrave për zgjatjen e afatit të vlefshmërisë së dokumenteve të identifikimit, për efekt të zgjedhjeve.
Kjo praktikë tashmë ka ndodhur në disa palë zgjedhje, mirëpo nuk u përtëri në disa zgjedhje të pjesshme, si në rastin e Bashkisë Himarë (zgjedhjet e Gushtit 2024), ku nga listat e zgjedhësve figuruan rreth 6 mijë zgjedhës pa dokument ID të vlefshëm.
Duke kryer rregullimet ligjore drejtpërdrejt në Kodin Zgjedhor, garantohet parashikueshmëria dhe sigurohet jo vetëm transparenca, por edhe siguria juridike për zgjedhësit, që e drejta e tyre e votës nuk do të varet nga diskrecioni politik i Këshillit të Ministrave.
Në këtë kontekst, ndryshimet ligjore të propozuara nga Partia Demokratike janë të domosdoshme për gjithpërfshirjen dhe garantimin e të drejtës së votës për të gjithë shtetasit shqiptarë, kudo ku ata ndodhen, dhe pavarësisht dokumentit të tyre të identifikimit që ata posedojnë, për zgjedhjet e vitit 2025, deri në parashikimin në mënyrë të përhershrne të rregullave përkatëse.
Një dispozitë e ngjashme është miratuar në Kodin Zgjedhor në vitin 2007, me kerkesë të opozitës, në atë kohë të Partisë Socialiste, pikërisht me qëllim garantimin e të drejtës së votës, në mungesë të dokumentave të identifikimit të Republikës së Shqipërisë, situatë kjo sot e vlefshme për qindra mijëra zgjedhës.

Në 9 dhjetor të vitit 2003, në OKB, 100 shtete, mes tyre edhe Shqipëria nënshkruan Konventën Ndërkombëtare Kundër Korrupsionit.
Sot, bilanci i vendit tonë në luftën kundër korrupsionit është sa i trishtë, aq edhe mjeran.
Renditemi ndër vendet më të korruptuara të Evropës!Cilësohemi sinarkoshtet .
Sekti Rama përfaqëson shtetin më të kapur në historinë e Shqipërisë, duke u mbështetur në tre shtylla:
a- në një rrjet marrëdhëniesh klienteliste,
b- në korrupsion endemik ,
c- në ligjet e bëra me porosi dhe gjyqësor të varur nga qeveria.
Në Shqipëri korrupsionin e gjejmë:
Korrupsion nëpërmjet Shtetit të kapur.
Ligjet e bëra me porosi legalizojnë kapjen e Shtetit, vendosja e rregullave që favorizojnë interesat private të beniaminëve të sektit, në dëm të interesit publik.

Grabitje e pasurive dhe fondeve publike, nëpërmjet alternimit të korrupsionit tradicional me hipotekimin e parasë së ardhshme të takspaguesve, në shërbim të detyrimeve nga PPP-të e nënshkruara me oligarkët.
Mungesa totale e transparencës, përgjegjësisë dhe llogaridhënies.
Pandëshkueshmëria!
Drejtësia e kapur!
Goditja e pronës dhe e fjalës së lirë!

Rrënjosja e korrupsionit në jetën e përditshmërinë shqiptare si pasojë e nxitjes së grupeve dhe individëve të caktuar për t’u pasuruar vazhdimisht përmes shpërdorimit të detyrës dhe posteve publike.
9 dhjetori i Ditës Botërore Kundër Korrupsionit është një moment i trishtë për shtetin shqiptar dhe qytetarët e tij sot, ngaqë sekti që i qeveris po shuan dhe godet zërat kritikë dhe kundër, sipas porosive të Liderit Global, që vazhdon prej 12 vitesh të shmangë llogaridhënien, përgjegjshmërinë dhe transparencën dhe që do të vazhdojë të grabisë pa mëshirë shqiptarët, duke mbajtur në këmbë një sistem korruptiv, që na mban vite larg Europës.
Sot ky shtet i korruptuar po denoncohet edhe nga partnerët ndërkombëtarë , jo vetëm nga opozita e Partisë Demokratike dhe segmente të tjera të shoqërisë shqiptare.
Për Ramën ka nisur numërimi mbrapsht ! Korrupsioni i sektit Rama po afron me fundin e turpshëm të tij, i njëjtë me të gjithë diktatorët nga E.Hoxha e R.Alia tek Sadam Hyseini e Bashar Al-Assadi !
Dhe Soros & Son nuk e shpëton dot!
Botuar në Gazeta Sot më 09.12.2024

Projektbuxheti i shtetit është një mekanizëm jetik që përcakton se si do të përdoren të ardhurat publike për të përmirësuar mirëqenien e qytetarëve dhe zhvillimin ekonomik të vendit. Në këtë kontekst, angazhimi i opozitës në debatet rreth projektbuxhetit nuk është vetëm një akt përfaqësimi, por një kontribut i domosdoshëm për të ofruar një perspektivë alternative dhe për të vënë në pah politikat qeveritare që kanë nevojë për përmirësim. Diskutimet mbi buxhetin duhet të shërbejnë si një platformë e hapur ku pozita dhe opozita përballen profesionalisht dhe politikisht. Megjithatë, është shqetësuese se aktualisht po shfaqen përpjekje të qarta për ta margjinalizuar rolin e opozitës, duke e zhvendosur dialogun nga një debat gjithëpërfshirës në një monolog të njëanshëm të udhëhequr nga një qeveri që ndjek vetëm interesat e saj politike. Përjashtimet e përsëritura prej 40 dhe 60 ditësh të opozitës janë tregues i qartë i kësaj prirjeje.

Për opozitën, përjashtimi nga ky proces i rëndësishëm nënkupton kufizimin e të drejtës për të ndikuar në vendimmarrje dhe për të përfaqësuar zërin e qytetarëve që kërkojnë transparencë dhe llogaridhënie. Roli i opozitës në procesin buxhetor përbën një nga parimet themelore të mirëqeverisjes, të njohura dhe të vlerësuara në çdo demokraci funksionale. Një udhëheqje që e injoron këtë rol, siç po ndodh aktualisht, synon të dobësojë institucionet dhe të minimizojë debatin demokratik.

Angazhimi i opozitës në diskutimet për projektbuxhetin është një mundësi për të shpalosur para publikut programin e saj për një zhvillim të qëndrueshëm ekonomik dhe përmirësimin e mirëqenies së qytetarëve. Ashtu siç dhe po merr pjesë në komisionet hetimore për të siguruar llogaridhënie, ajo duhet të vazhdojë të angazhohet aktivisht edhe në këto diskutime të rëndësishme buxhetore.

Në prag të zgjedhjeve të ardhshme, ky është një moment kyç për opozitën që të prezantojë qartësisht alternativat e saj, të forcojë besimin e qytetarëve në procesin demokratik dhe të japë një kontribut të rëndësishëm në forcimin e politikave fiskale dhe sociale të vendit. Ky angazhim do të shfaqet në mbrojtjen e interesave të qytetarëve, përmes ngritjes së çështjeve të rëndësishme si rritja e pensioneve, përkrahja për grupet më në nevojë, përfundimi i dëmshpërblimit të ish të përndjekurvë politikë dhe zhvillimi ekonomik i qëndrueshëm.

Këto janë çështje që kërkojnë vëmendje të veçantë dhe shërbejnë për të mbajtur qeverinë përgjegjëse për veprimet e saj. Kjo do të ndihmojë në ndërtimin e një sistemi që respekton interesat e qytetarëve dhe promovon menaxhimin e përgjegjshëm të financave publike.

Për më tepër, gjatë këtyre 11 viteve në pushtet, Qeveria Rama ka keqpërdorur buxhetin, financat dhe pasurinë publike në mënyra që kanë shkaktuar dëme të konsiderueshme, ndaj të cilave opozita e ka ngritur zërin gjithmonë. Kjo situatë ka çuar në një mungesë të theksuar transparence dhe llogaridhënie, duke përbërë një pengesë serioze për zhvillimin e qëndrueshëm të vendit.

Edhe pse mjetet e protestës dhe mosbindjes civile janë pjesë e traditës demokratike dhe do të vazhdojnë të përdoren, përfshirja në diskutimet e buxhetit i jep opozitës një mundësi unike për të shpalosur para publikut pjesë nga programi i saj. Me zgjedhjet vetëm disa muaj larg, ky angazhim është një rast i rëndësishëm për të prezantuar zgjidhjet e saj të prekshme për zhvillimin e vendit. Në këtë mënyrë, opozita jo vetëm që ofron një vizion të ndryshëm për të ardhmen, por edhe forcon besimin e qytetarëve në demokraci dhe në funksionimin e Kuvendit si institucion përfaqësues dhe i hapur ndaj debatit të mirëfilltë.

Për më tepër, angazhimi i opozitës në këto diskutime do të kontribuojë në një qasje më të gjerë për zhvillimin e qëndrueshëm. Kjo do të theksojë rëndësinë e llogaridhënies dhe transparencës si elemente kyçe për arritjen e një shoqërie më të drejtë dhe më të barabartë. Me këtë angazhim, opozita do të sigurojë që zëri i saj të ketë ndikim, duke ndihmuar në krijimin e një mjedisi politik ku të gjitha palët bashkëpunojnë për të avancuar zhvillimin e qëndrueshëm dhe për të përmirësuar jetën e qytetarëve.

Botuar në Gazeta Sot më 04.11.2024

Formula e presidentit Rugova: Një Kosovë e pavarur, demokratike, e integruar në Bashkimin Evropian e në NATO, në miqësi të përhershme me SHBA-në, do ta qetësonte këtë pjesë ( Ballkanin)të Evropës e të botës!
Sot, në 2 dhjetor do të festonim 80 vjetorin e lindjes së Dr. Ibrahim Rugovës, i lindur në Cerrcë të komunës së Istogut. Në 1945 komunistët jugosllavë i pushkatojnë babanë dhe gjyshin, për shkak se ishin shquar si luftëtarë nacionalistë kundër çetnikëve serbë.
Diplomohet në Degën e Albanologjisë të Fakultetit të Filozofisë të Universitetit të Prishtinës, më 1971.
Ishte vetën 24 vjeç kur Ibrahim Rugova do të shkruante esenë e tij të parë për themeluesin e shtetit shqiptar, Atin e Kombit tonë, Ismail Qemal Vlorën.
Më 1984 mbrojti doktoraturën në letërsi në Universitetin e Prishtinës.
Në 1996 zgjidhet anëtar korrespondent i Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës.
Më 1988 u zgjodh kryetar i Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës.
Më 1989 u zgjodh kryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), partisë së parë politike në Kosovë, që sfidoi drejtpërdrejt regjimin komunist të Miloshevicit. Në zgjedhjet parlamentare dhe presidenciale të 24 majit 1992 u zgjodh Kryetar i Republikës së Kosovës, ndërsa në mars të vitit 1998 u rizgjodh Kryetar i Republikës, kur partia e themeluar dhe drejtuar prej tij,LDK-ja, fitoi shumicën e vendeve në Kuvendin e Republikës së Kosovës.
Kur NATO-ja nisi sulmet ajrore në një përpjekje për ta detyruar Millosheviçin të tërhiqte forcat policore, ushtarake dhe paraushtarake serbe nga Kosova në mars 1999, policia hyri në banesën e Rugovës në Prishtinë dhe e vendosi së bashku me familjen e tij në arrest shtëpie, por në asnjë çast nuk e gjunjëzoi dot presidentin-simbol.Pas më shumë se një muaj, falë presionit ndërkombëtar Rugova dhe familja e tij u lejuan të largoheshin për në Itali. Ai u kthye në shtëpi në Kosovë pas përfundimit të luftës, në korrik 1999. Kosova fitoi Lirinë dhe Pavarësinë e vërtetë kur mendimit dhe aksionit politik të presidentit Rugova iu shtua si uragan lufta e armatosur e UÇK-së e drejtuar nga Komandanti i Përgjithshëm Adem Jashari, drejtuesi politik Hashim Thaçi dhe luftëtarët e lirisë që me ndihmën thelbësore dhe përcaktuese të NATO-s dhe SHBA, i sollën lirinë Kosovës. Për këtë Liri, ne shqiptarët u jemi përjetësisht si komb mirënjohës dhe borxhlinj Shteteve të Bashkuara të Amerikës!
Nën udhëheqjen e Rugovës, LDK-ja fitoi bindshëm në zgjedhjet lokale dhe parlamentare të mbështetura nga ndërkombëtarët në Kosovën e pasluftës, në tetor të vitit 2000. Në mbështetje të rezultateve të zgjedhjeve parlamentare të 17 nëntorit 2001, u zgjodh Kryetar i Kosovës.
Dr. Ibrahim Rugova u zgjodh President i Kosovës në mars të vitit 2002 dhe u rizgjodh edhe më 2004.
Dr. Ibrahim Rugova është nderuar si në gjallje, ashtu edhe pas vdekjes me çmime të shumta nga vende, universitete, akademi ,institucione e personalitetet më të larta politikenë mbarë botën.
I quajtur “babai i pavarësisë së Kosovës”,
“Gandi shqiptar”,rilindasi i fundit,Rugova ndërroi jetë në janar 2006 kur ishte në mandatin e tij të dytë si president. Në këtë kohë, ai po finalizonte mendimin dhe veprimin e përhershëm të tij politik në negociatat e drejtuara nga OKB-ja me Serbinë rreth statusit të ardhshëm të Kosovës, që çoi në shpalljen e pavarësisë në shkurt 2008, me mbështetjen e plotë të ShBA-së.
Dr. Rugova ishte politikan vizionar. Trinomi i tij: Liri, Demokraci, Pavarësi për Kosovën mbështetej në tre parime dhe synime:

1. Do të bëjmë pajtimin e brendshëm (duke njohur mëritë dhe ndasitë shqiptare),
2. Në Ballkan popujt janë të njëjtë (në numër), (me këtë theksonte barazpeshën në rajon- serbët në numër të përafërt me shqiptarët),
3. Kosova e integruar në BE e NATO, me miqësi të përhershme me SHBA, (duke theksuar këtë vizion si domosdoshmëri dhe program politik të Kosovës).
   Prof.Dr.Ibrahim Berisha, politologu, sociologu, kulturologu i shquar, bashkëpuntor prej vitesh I Presidentit Rugova qysh nga themelimi I LDK-së në 1989 e në çdo pozicion e aksion politik deri në ditët e fundit të Presidentit Rugova, në Konferencën Shkencore Jubilare “ Dr.Ibrahim Rugova dhe shtetformimi në Kosovë”, mbajtur në Tiranë më 30 nëntor 2024,organizuar dhe drejtuar suksesshëm nga Prof.Dr.Enver Bytyci u shpreh :“Diskursi politik i Ibrahim Rugovës shquhej për tonin e tij, vizionin e qartë për pavarësinë e Kosovës dhe përpjekjen për të ndërtuar një konsensus kombëtar.Ai përdorte një gjuhë diplomatike dhe bashkuese, duke apeluar për unitet kombëtar dhe duke shmangur retorikën polarizuese. Rugova theksonte rëndësinë e dialogut dhe mbështetjes ndërkombëtare, duke i vendosur interesat kombëtare mbi ato partiake. Diskursi i tij politik ishte i rrënjosur në vlerat e demokracisë, lirisë dhe drejtësisë, duke e portretizuar shiptarët si një komb dhe Kosovën si një shtet të denjë për Pavarësi”.
   Kryetari i Partisë Demokratike, Prof. Dr. Sali Berisha gjatë fjalës së tij ne Konferencën Shkencore Jubilare “Dr. Ibrahim Rugova dhe shtetformimi në Kosovë” u shpreh se : “nëqoftëse pushka dhe penda, penda dhe pushka janë dy mjetet më kryesore të njeriut për të bërë historinë, dhe në rast se Skënderbeu e bëri me shpatë, Ibrahim Rugova e bëri me mendje, e bëri me penë.Dr.Ibrahim Rugova ishte unik në llojin e tij dhe se ishte vështirë ta ndaje, se cili Rugovë predominon. Predominon Rugova misionar, apo Rugova president, politikan.Rugova misionar ishte Rugova I pathyeshëm”.
   Prof.Dr.Sali Berisha theksoi ne fjalen e tij se:”Ibrahim Rugova ishte ndërtuesi i pavarësisë së Kosovës, ishte ideatori i saj. ai ishte faktori kryesor i garancive për një Kosovë demokratike”.
   Dr. Ibrahim Rugova ishte një njeri që i bashkoi shqiptarët e Kosovës rreth idesë së Lirisë dhe Pavarësisë dhe krijoi ura të forta miqësie me shtetet europiane dhe mbi të gjitha me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
   Siç e cilëson ish- presidenti i Kosovës Prof.Dr. Fatmir Sejdiu: “Si studiues i thellë i letërsisë dhe kulturës shqiptare, dr. Ibrahim Rugova ka lënë pas një trashëgimi që rri në themelet e dijeve tona. Rugova dijetar u bë udhëheqësi i rezistencës së popullit shqiptar të Kosovës.”
   Për dr. Ibrahim Rugovën janë shprehur me respekt të veçantë të gjithë presidentët e mëvonshën të Kosovës, dr. Fatmir Sejdiu, Hashim Thaçi, Vjosa Osmani, duke e vlerësuar si: “Burrështetasin e parë shqiptar dhe presidentin Historik të Kosovës!”
   Presidenti Ibrahim Rugova ishte profet i kombit shqiptar, arkitekt i Pavarësisë së Kosovës, kolosi dhe atdhetari më i devotshëm në historinë e saj të re, i cili me përkushtim të madh tërë jetën e tij luftoi për lirinë dhe pavarësinë e Kosovës.
   Siç e thekson studiuesi i njohur, akademik Sabri Hamiti në “Memento për Rugovën”, “Po të përdornim metodën rugoviane për të, do të thonim që në fillim Rugova ishte Vetvetja. Më thellë bëhet i ngjashëm me Ismail Qemalin që ngriti Flamurin. Edhe më thellë me Naimin që predikonte mirësinë universale në një situatë të egërsimit e i ngjashëm me Fishtën në përmbysjen e së keqes për hir të humanitetit e të idealizmit kombëtar. E së fundmi, me Bogdanin (autorin e personalitetin e tij të preferuar) që bashkonte predikimin e mirësisë, rebelimin e përkushtimin për lirinë.”
   Rugova e donte Kosovën. E kishte në shpirt, në zemër, në ëndrrat, në lutjet e tij.
   Dhe se fundi po ricitoj një vlerësim të thënë në promovimin e veprës së plotë të Presidentit Rugova, në cilësinë e Ministrit të Kulturës në qeverinë Betishanë vitin 2005: “Pas Skënderbeut në çetën e profetëve të kombit,Dr.Ibrahim Rugova dhe Ismail Qemal Vlora zënë të parin vend”, si arkitekt të dy shteteve të pavarura shqiptare në Ballkan ,të lidhura shpirtërisht dhe kombëtarisht nën
   idealin më të lartë të kombit shqiptar!
   Në mbyllje të këtij shkrimi modest po përcjell lutjen e tij për Kosovën, në 12 qershor 1999:
   “Të lutemi o Zot
   Për lirinë që na fale
   Të lutemi, o Zot
   Për kthimin tonë
   Në Kosovën tonë
   Në tokën tonë
   Të falemi ty
   Për këtë mrekulli
   O Zot!”

Botuar në Gazeta Sot më 02.12.2024

Më 7 tetor 2024, Partia Demokratike e Degës Vlorë bëri kallëzim penal në Prokurorinë e rrethit Vlorë, për përgjegjësitë e rënda te bashkë-shkaktimit të përmbytjeve shkatërruese në qytetin bregdetar, me rastin e shirave të 4 tetorit 2024. Këto përgjegjësi nga bashkia, OSHEE dhe drejtuesit e hidrovorit të qytetit janë konkrete, lehtësisht të verifikueshme në terren dhe krejtësisht të dukshme.

Vlora pati përmbytje masive për dy ditë, për shkak kryesor që nuk funksioi asnjë kanal kullues, ndërsa kanali i ujërave të larta që çonte ujin në hidrovorin e Vlorës, u bllokua nga mos pastrimi!

Përmbytjet penguan dhe paralizuan aktivitetin njerëzor dhe ekonomik të mijëra qytetarëve dhe qindra bizneseve, duke shkaktuar dëme të mëdha ekonomike, të nivelit të miliona eurove, në familjet dhe bizneset vlonjate.

I.Vlora, në krizë të pashembullt ekonomike dhe sociale

Vlora nuk ka qenë kurrë më parë në një krizë të tillë ekonomike, shoqërore dhe sociale, sa e ka zhytur sot sekti në qeverisje, edhe pse drejtuesi i tij mburret se ka bërë shumë për Vlorën e deliron për futjen e tij në historinë e qytetit dhe krahinës!

Mes rretheve të tjera, të dhëna kokëforta e rendisin Vlorën në vendet e para të papunësisë, largimit të familjeve nga emigracioni galopant, si dhe rënies së konsumit dhe fuqisë blerëse të familjeve vlonjate.

Bashkia e Vlorës është pothuajse inekzistente, pa projekte konkrete, me administratë të tejfryrë me militantë partiakë dhe me nivele shumë të ulta të realizimit të të ardhurave dhe investimeve.

Raportet e bankave të nivelit të dytë që operojnë në Vlorë flasin për rritjen e kredive të këqija dhe pamundësinë e dhjetra firmave dhe bizneseve në prag falimentimi, për shkak se nuk kanë mundësi të shlyejnë kreditë.

Porti i Vlorës, mushkëria kryesore e biznesit të qytetit, pritet të zhvendoset në zonën e Triportit, ndërkohë që në vend të tij do të ndërtohet një port jahtesh, me 22 objekte banimi dhe hotelerie për oligarkët e Ramës.

Universitetit publik të Vlorës i mungojnë çdo vit me dhjetra studente, ndërkohë që janë mbyllur disa degë dhe priten të mbyllen të tjera

Institucionet me varësi nga ministritë janë pothujase inekzistente në Vlorë, ku në shumicën e tyre drejtuesit janë militantë partie. Pjesa më madhe e tyre janë të përfolur për abuzime me fondet publike.

Shkollat e mesme dhe nëndëvjeçare të Vlorës janë në masën 90 përqind pa ngrohje, me problematika të shumta në cilësinë e mësimdhënies dhe të disiplinës, ndërkohë që drejtuesit e shkollave janë emëruar jashtë çdo kriteri profesional. Janë thjesht dhe vetëm militantë partiakë, pa formimin dhe përvojën e duhur. Nga shumë shkolla nëntëvjeçare e të mesme raportohen përditë mungesa të nxënësve, të cilët largohen nga shkolla, si pasojë e largimit të familjeve të tyre jashtë shtetit

II.Vlora, e mashtruar nga premtimet dhe e braktisur në problematikat e saj

Pak vite më parë, gjatë vizitës në portin e Vlorës, në skelën e famshme, Rama prezantoi dy projektet: “Zgjerimi i Terminalit të Pasagjerëve” dhe “Rehabilitimi i Portit Detar Vlorë”. U zotua atë ditë edhe për të futur një linjë të re tragetesh me Italinë. Ku shkuan të gjitha këto projekte, zotime e deklarata?!

Rama dhe sekti i tij vetëm se janë tallur me Vlorën dhe vlonjatët. Vlora nuk është vetëm shëtitorja bregdetare dhe bulevardi Vlorë-Skelë, të cilat, për të thënë të vërtetën, janë kthyer në ngushtica dhe makth për qytetarët që duhet t’i përshkruajnë përditë.

Nga një vëzhgim i shkurtër dhe i drejtpërdrejtë, shikon se e gjithë infrastruktura në të gjitha lagjet e qytetit është e shkatërruar. Në këto lagje, rruget nuk janë më rrugë, por gropa e baltë, ndërkohë që sheshet janë kthyer në moçale!

Premtimi gjoja solemn se Vlora do të furnizohej 24 orë me ujë të pijshëm rezultoi një mashtrim i madh elektoral. Angazhimi se gjoja ujërat e zeza të qytetit dhe rrethinave nuk do të derdhen më në det rezultoi po ashtu një mashtrim i madh.

Pas problematikave të shfaqura me biznesin përgjatë Lungomares, ato po shfaqen dhe në bizneset në të dyja anët e Bulevardit Vlorë-Skelë , ku zhvillojnë aktivitet më shumë se 200 sipërmarrje, që nga kancelaritë e deri tek bankat, duke punësuar me mijëra familje.

Mungesa e parkimeve krijon probleme tek këto biznese. Për këtë arsye, shumë prej tyre kanë filluar të kërkojnë ambiente të reja, ose po mbyllin aktivitetet.

III.Qyteti bregdetar në degradim e shkatërrim, jo rinovim!

Shumë rrugë, sheshe e blloqe banimi në qytet janë të amortizuara në një masë të konsiderueshme, duke filluar që nga lagjet në qendër si “Lef Sallata” e “28 nëntori”, e deri në periferi, si në lagjet “11 janari”, “Kushtrimi” e Zona Industriale.

Lagjia “Partizani”, zona e e njohur me emrin “Llonxhë”, vetëm 200 metra larg godinës së Bashkisë së qytetit, jeton prej vitesh të tëra në mjerim të plotë, pa asnjë investim. Në të mungojnë kushtet më elementare të jetës në komunitet.

Impianti i përpunimit të ujërave të zeza në Vlorë, investim i qeverisë Berisha, nuk funksionon normalisht. Kjo sjell si pasojë mosmenaxhimin dhe derdhjen e ujërave të ndotura në Gjirin e mrekullueshëm të Vlorës.

Në zanafillë, projekti synonte uljen e ndotjes së ujit, përmirësimin e kushteve të jetesës dhe të shëndetit të qytetarëve. Asgjë e tillë nuk ka ndodhur këto 11 vite të (keq)menaxhimit të Vlorës nga sekti Rama.

Vlora është një ndër qarqet me një industri turizmi mjaft të fuqishme për kushtet e vendit tonë, e lidhur fort me detin. Nëse nuk arrihet të frenohet ndotja e ujërave që derdhen në det, atëherë kjo industri dhe për pasojë, të ardhurat prej saj dhe për familjet vlonjate, marrin një goditje mjaft të rëndë.

Ujësjellësi i qytetit, tashmë në duart e Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë, ndodhet krejtësisht jashtë kontrollit, për fondet që harxhon, me një skandal në pikun e sezonit turistik, kohë kur qyteti I Vlorës qëndroi 3-4 ditë pa ujë të pijshëm.

Sot Vlora është qyteti me zona të shumta që nuk furnizohen me ujë të pijshem ose furnizohen më pak se 30 minuta në ditë!

Ndërkohë, Ujësjellësi i Vlorës është kthyer në hapësirë punësimi, për qoka e shërbime ndaj partisë-shtet.

Vendgrumbullimet e mbetjeve në Vlorë dhe në Orikum janë dy gangrena, që u shpërfaqën dhimbshëm edhe në këtë sezon turistik veror. Në kulmin e sezonit, mbetjet u dogjën për 5 ditë rresht, duke shkaktuar një ndotje të madhe dhe tërësisht të dëmshme për shëndetin e qytetarëve vlonjatë dhe turistëve.

Në njësinë administrative Orikum, vërehet e njëjta situatë me vendgrumbullimin dhe trajtimin e mbetjeve. Kjo, përveç shëmtisë vizuale, përbën një katastrofë të mirëfilltë mjedisore.

Periferia e qytetit është në kaos të plotë ndërtimesh e mungesa hapësirash publike, ku mungojnë rrugë, kanalizime, ndriçim, etj.

Në njësitë administrative, që deri dje ishin komuna, mungojnë gjërat më jetësore për një banor fermer, i cili jeton me bujqësi dhe blegtori.

IV.Rama tani po grabit dhe malet e Vlorës!

Nuk mjaftoi grabitja e pronave të vlonjatëve në bregdet me ligjin famëkeq Nr. 20/20 “Për përfundimin e proceseve kalimtare të pronësisë” dhe me ligjin “Per Investitorin Strategjik”. I fundit është Vendimi i Këshillit të Ministrave i datës 10 tetor 2024 për ndryshimin e destinacionit të 21.979 m2 pyje dhe kullota të Malit të Çikës, në dobi të kompanisë së një oligarku të Ramës, për ndërtim hotelesh luksoze.

Ky Vendim i Këshillit të Ministrave merret në dhunim të plotë të Marrëveshjes së Stabilizim Asocimit që Shqipëria ka nënshkruar me Bashkimin Evropian, e cila kërkon garë të hapur në dhënien e aseteve shteterore privatit.

Gara e hapur të lejon të kesh oferta më të mira për komunitetin e zonës dhe banorët vendas, për nxitjen e ekonomisë dhe turizmit, si dhe për projekte më miqësore me mjedisin. Po Rama dhe sekti i tij as që kanë ndërmend ndonjëherë të zhvillojnë garë. Ata duan vetëm të grabisin dhe Vlora me pasuritë e saj natyrore dhe vendndodhjen strategjike, është bërë kryezona e plaçkitjes së sektit Rama, me çfarë i ka mbetur akoma për t’u vjedhur, malet e saj.

xxx

Qeveria dhe bashkia e qytetit Vlorë kanë detyrim publik dhe ligjor të menjëhershëm të dëmshpërblejnë familjet dhe bizneset e dëmtuara nga përmbytja e 4 tetorit 2024 në Vlorë, e shkaktuar në rradhë të parë nga paaftësia dhe papërgjegjshmëria skandaloze e tyre, dhe jo vetëm nga rënia e shirave të rrëmbyeshëm.

Këto janë “kryeveprat” e zeza të sektit Rama në Vlorë. Prandaj dhe vlonjatët protestuan fort më 7 tetor në Tiranë dhe nuk do t’i ndalin protestat, derisa bajlozi Rama t’i qërrohet detit dhe tokës së Vlorës, si dhe të gjithë Shqipërisë!

Botuar në Gazeta Sot më 13.10.2024

Më duhet të konstatoj me keqardhje, se veprimtaria e Entit Rregullator të Energjisë (ERE) edhe për vitin 2023, reflekton një varësi të plotë nga vullneti i sektit në qeverisje, për të keqadministruar sektorin energjitik, duke abuzuar me prodhimin dhe shitblerjen e energjisë elektrike, në shkelje të hapur të Nenit 10 “Pavarësia e ERE-s” të ligjit Nr. 43/2015 “Për Energjinë Elektrike”. Arsyet kryesore pse votoj kundër Rezolutës së Kuvendit për veprimtarinë e ERE-s gjatë vitit 2023 janë:

ERE-bashkëfajtore në mosfunksionimin e ALPEX

Pas më shumë se 4 vitesh vonesë, bursa e energjisë elektrike ALPEX u hap më 11 prill të vitit 2023. Me aktivizimin e ALPEX, u shpresua do të ndryshonin marrëdhëniet ndërmjet operatorëve të tregut, duke shmangur marrëdhëniet dypalëshe të shitblerjes së energjise.

U shpresua që çdo kompani, shtetërore ose private, që vepron në tregun e energjisë elektrike, bazuar në licencën e marrë nga ERE, do ta shiste ose blinte energjinë nëpërmjet ALPEX, duke rritur konkurrencën mes kompanive dhe siguruar çmime të favorshme. Sidomos u prit, nga të gjithë veprimtarët, por edhe nga opinioni publik, që Korporata Elektroenergjitike Shqiptare(KESH) të ishte e para kompani, për të kryer transaksionet përmes bursës ALPEX. Kjo gjë nuk ndodhi dhe përbën një skandal të mirëfilltë. Që nga prilli 2023 e gjatë gjithë vitit, kemi patur shumë raste të mbiprodhimit të energjisë në Kaskadën e Drinit, për shkak të një viti hidrik të mirë, por KESH asnjëherë nuk ka shitur energji përmes ALPEX. Këtu ka një shkelje të pastër ligji, pasi, nëse transaksionet nuk kryen përmes bursës shqiptare ALPEX, çfarë kuptimi ka që u krijua kjo bursë?! KESH, nga transaksionet dypalëshe të shitblerjes së energjisë gjatë gjithë vitit të kaluar dhe këtyre gjashtë muajve të këtij viti, duke shmangur ALPEX, i ka shkaktuar Buxhetit të Shtetit një dëm në nivele dhjetra miliona euro, në sy dhe nën hundë të ERE-s. Nëse do të kishte kryer shitblerjet e tij përmes ALPEX, KESH do të kishte siguruar çmim më të lartë në shitje dhe çmim më të ulët në blerje. Prandaj dhe janë bursat. Justifikimi nga drejtuesit e KESH, se ne dalim në kontraktim direkt, sepse kemi frikë se në bursë nuk na i ble njeri energjinë, është absurd dhe i pabazë. Ose KESH duhet të mbajë përgjegjësi, ose bursa duhet të shkrihet. Në këtë situatë, ERE sheh dhe nuk vepron. Rri pa gojë, krejtësisht i përgjumur dhe i paralizuar si institucion, nga diktati i sektit Rama në qeverisje. KESH e ka shmangur për 14 muaj me radhë ALPEX, që nga krijimi i tij, sepse bursa ka funksion kryesor transparencën. Aty dalin qartë cilat janë kompanitë dhe çmimet e negociuara. Nuk devijon, nuk manipulon dot me çmimet, kur kryhen transaksionet përmes bursës.KESH i rri larg ALPEX, për t’i shpëtuar mekanizmave të monitorimit dhe transparencës së saj. ERE sërish sheh dhe hesht. Ka 14 muaj rresht që po e bën këtë! Qeveria mund të thotë se në ALPEX janë të listuara katër kompani private. Shumë mirë që janë listuar. Nëpërmjet kompanive private liberalizohet tregu, transaksionet janë më transparente dhe me çmim referencë, sa i përket bursave europiane. Kompanitë private do ta ndihmonin shumë bursën në funksionet e saj, por në momentin që KESH nuk e tregton energjinë që shet dhe blen nëpërmjet bursës, kompanitë private janë sa për numër. Sa i përket kompanive private, është e drejta e tyre të shesin jashtë ALPEX, kurse KESH e ka prioritet dhe detyrim të shesë brenda bursës. Drejtuesit e KESH duhet të mbajnë përgjegjësi për shmangjen 14 mujore të ALPEX. Përbën skandal të mirëfilltë! Nëse KESH do të vepronte përmes ALPEX, atëhere bursa shqiptare do të funksiononte. KESH do e blinte energjinë në ALPEX me çmime më të favorshme, ndryshe nga ajo që e gjen në bursën hungareze. 4.4 milionë euro investim të Buxhetit të Shtetit në ALPEX nuk po i shërbejnë asnjë ditë dhe për asgjë qytetarëve shqiptarë, përderisa KESH e ka braktisur ALPEX. Vërtet abuzimet dhe korrupsioni në KESH dhe OSHEE nuk është përgjegjësi e drejtpërdrejtë e ERE-s, por mungesa e kurajos profesionale dhe civile për të denoncuar rastet e panumurta të abuzimit dhe korrupsionit të këtyre dy institucioneve, e ngarkon edhe ERE-n me përgjegjësi jo të pakët. ERE duhet të japë kontributin e saj, deri tani tërësisht të munguar, si dhe të luajë një rol proaktiv, për të sjelle më në fund KESH në ALPEX , si dhe të punojë fort për realizimin e bashkimit të tregjeve të energjisë së një dite më parë, bashkim i cili ka ndikim të drejtpërdrejtë në rritjen e efiçiencës së impianteve të prodhimit të energjisë se rinovueshme të Shqipërisë, në tregun rajonal dhe me gjerë.

Dështim i turpshëm njëmbëdhjetëvjeçar i politikave dhe reformave në sektorin e energjisë

Qeveria e sektit Rama premtoi me pompozitet që në shtator 2013 kryerjen e reformave të thella në energjitikë, si (i)diversifikimin e prodhimit të energjisë, (ii) pakësimin e ndjeshëm në nivel të mesatares evropiane, të humbjeve teknike dhe jo-teknike në rrjet, (iii)vendosjen e matësve inteligjentë dhe (iv) krijimin e Bursës Shqiptare të Energjisë Elektrike ALPEX në vitin 2019.

Deri më sot, asnjë nga këto objektiva nuk është arritur. Edhe ALPEX, i krijuar 14 muaj më parë nuk po funksionon. Nga ana tjetër, pabesia në ndjekjen me seriozitet të këtyre objektivave dhe abuzimet e korrupsioni ne prodhimin dhe tregtimin e energjisë elektrike shtetërore, kanë sjellë shkëputjen e financimeve me kredi të buta të Bankës Botërore për sektorin e energjitikës shqiptare. Largimi i interesit të këtij financuesi global ndaj një sektori jetik të ekonomisë shqiptare, si ai i prodhimit dhe tregtimit të energjisë elektrike, është një përgjegjësi e rëndë dhe e madhe e strukturave tona shtetërore dhe një pjesë të fajit e ka edhe ERE.

Bllokim i kërkesave të biznesit për ndërtimin e parqeve dhe mini-parqeve fotovoltaike deri në 4 megavat-orë

Biznesi shqiptar, në radhë të parë ai prodhues, ka mbi 7 vjet që i kërkon qeverisë të lejojë ndërtimin e parqeve dhe mini-parqeve fotovoltaike, të ligjëruar nga Ligj nr. 7/2017 “Për nxitjen e përdorimit të energjisë nga burimet e rinovueshme”, me kapacitet deri në 4 megavat-orë, sikurse e kanë bërë rëndom vendet rreth nesh dhe ato të Bashkimit Evropian. ERE, edhe pse i ka patur të plota argumentat teknike dhe ligjore për të mbështëtur këto kërkesa të biznesit prodhues shqiptar dhe të huaj në vend, ka preferuar të heshtë, kur qeveria e vuri tavanin e lejeve vetëm në nivelin 1 megavat-orë. Ky refuzim shtatëvjeçar, pa sens dhe kokëfortë i sektit në pushtet, për të mos lejuar rritjen e fortë të kapaciteteve tona prodhuese nga panelet diellore, jo vetëm që përbën krim ekonomik, pasi i privon biznesit prodhues të jetë i pavarur në sigurimin e energjisë që i duhet për proceset teknologjike të prodhimit, duke rrezikuar falimentimin e tij, por dëshmon interesin okult të sektit, për të mos prishur pazaret e blerjes së energjisë nga klientët e vet përtej kufirit, jashtë bursës ALPEX. ERE, duke ju referuar praktikave më të mira të vendeve fqinje, si Italia, Greqia, por edhe Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut, duhet të punojë fort dhe me përgjegjësi, për krijimin e lehtësirave konkrete në instalimin e paneleve fotovoltaike, nga bizneset prodhuese shqiptare.

Asnjë politikë fiskale në dobi të lehtësimit të faturës së energjisë për familjarët

Deri tani, ERE nuk ka bërë praktikisht asgjë, për të kërkuar adresimin e duhur nga OSHEE të ankesave dhe pretendimeve të konsumatorëve familjarë dhe bizneseve, kundrejt mbifaturimeve, keqfaturimeve apo faturimeve aforfe. Nuk ka asnjë investigim të hapur nga ERE, gjatë vitit 2023, për rastet flagrante të mosrespektimit të të drejtave të konsumatorëve nga ana e OSHEE.

ERE nuk ka ndjekur me përparësi dëmin ekonomik shkaktuar konsumatorit, nga tarifimi i gabuar nga ana e operatorit të shpërndarjes, apo nga ngarkimi me pa të drejtë me përgjegjësi të konsumatorit, kur konstatohen ndërhyrje apo dëmtime të matësve, të vendosur në ambiente të përbashkëta. Për lehtësimin e faturës së energjisë për familjarët, propozimi i opozitës është i qartë dhe ofron zgjidhje për mos-rëndimin më tej të situatës energjitike të qytetarit të thjeshtë.

ERE duhet t’i bashkohet këtij propozimi, që konsiston në kërkesën që qeveria të miratojë heqjen e përkohshme të TVSH-së nga çmimi fundor i energjisë elektrike për familjarët, duke u kursyer atyre menjëherë një të pestën e shpenzimeve për energjinë. Për fat të keq, ERE duket krejtësisht i paaftë për të fituar pavarësinë e tij nga diktati i sektit në qeverisje. Në këto kushte, Rezoluta e Kuvendit për të përmirësuar punën e ERE-s nuk ka asnjë peshë dhe shpresë, se më në fund ky institucion, do të jetë në gjendje të marrë vendime në mënyrë të pavarur.

Botuar në Gazeta Sot më 09.07.2024

Misioni dhe detyrat parësore të Komisionerit për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale janë të garantojnë informimin e plotë dhe transparent të qytetarit dhe opinionit publik, lidhur me aktivitetin dhe rezultatt e institucioneve publike, dhënien në kohë dhe me plotësi të informacioneve të kërkuara nga qytetarët, si dhe mbrojtjen e të dhënave personale sensitive të qytetarëve. Edhe për vitin 2023, ky mision dhe këto detyra nuk janë permbushur. Arësyet kryesore janë:

Kufizime të rënda në aksesin për informacion

Dëshmi të shumta të sjella nga vetë qytetarët, por edhe gazetarët investigativë, flasin për refuzime të shpeshta të institucioneve publike për të dhënë informacionin e kërkuar, me pretendimin se nuk kanë staf dhe kohë të mjaftueshme për t`i përgatitur informacionet. Bëhet fjalë për një strategji dhe taktikë të qëllimshme nga autoritetet publike, për të mos e publikuar informacionin që u kërkohet, të mbështetur dhe inkurajuar nga Zyra e Komisionerit për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale, me heshtjen dhe mosveprimin e saj. Rreziku i të ashtuquajturit Programi i Transparencës së institucioneve shtetërore, të shpallur me butafori nga qeveria dhe të vlerësuar nga Komisioneri si arritje madhore në fushën e informimit publik, qëndron në ofrimin e informacioneve të gatshme, të vëna enkas në dispozicion të qytetarit dhe gazetarit, për të mbuluar fshehjen e së vërtetës, e problematikave të mprehta të veprimtarisë së institucionit dhe e dështimeve të mundshme të tij, me gazetarët qe rrezikojnë të shndërrohen lehtësisht në bashkë-propagandues të manipulimit. Refuzimi nga Komisioneri i kërkesës së gazetarëve për të ditur numrin e ankesave që u refuzuan, pa marrë asnjë njoftim nga autoritetet publike, nga totali i mbi 1 mijë ankesave që Komisioneri merr në vit, dëshmon dëshirën e ethshme të institucionit për të mos ekspozuar shkallën e shpërfilljes së qytetarëve prej autoriteteve publike, si dhe vë dyshime të thella mbi seriozitetin e Komisionerit në misionin e tij të zbatuesit të Ligjit Nr. 119/2014 “Për të Drejtën për Informim” dhe në rolin e mbikëqyrësit të plotësisë, cilësisë dhe transparencës së informimit publik për qytetarin dhe gazetarin. Të mos harrojmë se dy nga pesë ankesat që merr Zyra e Komisionerit, vijnë nga gazetarët.

Tallja me instrumentin e Indeksit të Transparencës Proaktive

Katër vite më parë, në vitin 2020, Zyra e Komisionerit themeloi Instrumentin e Indeksit të transparencës, duke e propoganduar si një matës të transparencës proaktive të qeverisë, treguesit e të cilit do të shtoheshin vit pas viti, së bashku me autoritetet publike të përfshira. Katër vjet pas hartimit të Instrumentit, mjafton të monitorojmë zbatimin e vetëm njërit prej nëntë treguesve të Indeksit, dhe pikërisht Programin e Transparencës, në të cilin përfshihen kategoritë e informacionit, që bëhet publik pa pagesë, për të kuptuar se kjo nismë ka dështuar. Ato që vlejnë më shumë në kategorinë e informacioneve të tilla, jo vetëm për gazetarinë hulumtuese, por veçanërisht për interesin e lartë publik që mbartin, janë procedurat e prokurimit dhe të hartimit e zbatimit të kontratave koncesionare, duke lënë mënjanë informacione të tipit: CV-ja e titullarit, të dhëna mbi vendndodhjen e zyrave, funksionet dhe detyrat e autoritetit në fjalë, etj. Ndonëse ligji Nr. 119/2014 “Për të Drejtën për Informim” mundëson publikimin proaktiv, për vite me radhë, publikimi i kontratave koncesionare dhe ecuria e zbatimit të tyre ka qenë tabu. Vlerësimet më të fundit të Indeksit të Transparencës Proaktive, të kryer nga Zyra e Komisionerit, kane përzgjedhur si autoritete shumë transparente, pra më të mirat, edhe Kryeministrinë, së bashku me ministritë më të rëndësishme të vendit. Nga vrojtimi nga shoqëria civile e Programit të Transparencës në këto institucione publike, konstatohet se asnjëra prej tyre nuk i ka publikuar kontratat koncesionare në fjalë. Shumë prej linqeve rezultojnë të rreme, ndërkohë që të tjera linqe devijojnë, duke na dërguar te Buletini Online i Agjencisë së Prokurimit Publik (APP), ku qytetari humbet nëpër dhjetëra e dhjetëra linqe të tjera e të panevojshme. Zyra e Komisionerit nuk shpjegon se mbi cilat kritere shkencore u caktuan treguesit e Indeksit, por pranon faktin se kjo u krye nga burime të brendshme, duke përzgjedhur ato kategori informacioni, ndaj të cilave qytetarët kishin treguar interes. Nuk kuptohet se si Komisioneri vijon që të ruajë të njëjtat kritere përzgjedhëse, duke u mbështetur mbi preferencat e qytetarëve (anonimë), ndonëse në tre vitet e fundit janë gazetarët ata që i dominojnë kërkesat, si në aspektin sasior, ashtu dhe në atë të përmbajtjes.

Marifeti me trajtimin e një numri të madh ankesash si “Kthim pergjigje…”

Në ankesat që i adresohen Zyrës së Komisionerit, kjo Zyrë pranon të drejtën e qytetarit për t’u informuar, por në praktikë bën shumë pak përpjekje reale për të garantuar zbatimin e kësaj të drejte tek institucioni publik që e ka shkelur atë, me mospërfilljen apo dhënien e një përgjigjeje jo shteruese. Për çështje sensitive ose që shqetësojnë opinionin publik, përgjigjet e institucioneve publike ndaj kërkesave për informim janë formale dhe në tërësi fshehin të vërtetën, duke devijuar qëllimisht thelbin e informacionit. Zyra nuk e ka përdorur shpesh presionin dhe shembullin pozitiv të “sanksionit publik”, përmes publikimit të vendimeve të saj dhe shpërndarjes së tyre me anë të mediave. Kjo dëshmon për një mangësi të madhe të saj. Sipas disa organizatave joqeveritare, në çdo 100 ankesa lidhur me te drejten per informim nga gazetaret, vetëm 3 janë në favor të aksesit për informacion. Pjesa tjetër e tyre shpërfillet ose lihet në heshtje. Kohët e fundit, një proces edhe më i rafinuar, i nxitur nga vetë Zyra e Komisionerit, po thellon raportin mes numrit në rritje të ankesave dhe rënies së vendimmarrjeve që detyrojnë institucionet shtetërore ta japin informacionin. Ky proces është klasifikimi i një numri ne rritje ankesash, si “kthim përgjigjeje”. Në këtë mënyrë, ndaj tyre nuk merret asnjë vendim nga Komisioneri. Sipas ligjit 119/2014 “Për të Drejtën për Informim”, ankesat ndjekin dy rrugë: pranohen ose nuk pranohen. Në vijim të procedurës, pranimi përfundon, ose me urdhërimin e Komisionerit për të dhënë informacionin, ose me rrëzimin e ankesës. Zyra e Komisionerit duket se ka shpikur edhe një rrugë të tretë, të ashtuquajturën “kthim përgjigjeje”, e ngjashme me dredhinë “përgjigje pa përgjigje”, që aplikohet rëndon nga autoritetet publike, që synojnë mosdhënien e informacionit. Situata rëndohet edhe më shumë, pasi “kthimi i përgjigjes” nuk regjistrohet as në praktikën vendimmarrëse të Zyrës. Kjo, ngaqë teknikisht, hileja “kthim përgjigjeje” është thjesht një rekomandim dhënieje përgjigje, por pa e caktuar datën e dhënies. Mos-caktimi i saktë i kohës e bën aktin “kthim përgjigjeje” që të mos t`i plotësojë kushtet formale për t’u konsideruar një vendim. Kjo, pasi, që të jetë një i tillë, ai duhet që të ketë afatin e saktë se në ç’datë do të zbatohet nga autoriteti. Një hile e tillë e Zyrës së Komisionerit shton mundësinë e refuzimit të kërkesës për informacion nga institucioni shtetëror, pasi ky i fundit mund ta zgjasë dhënien e informacionit të kërkuar edhe nga “Kthm Përgjigjeje…”, deri në pafundësi. Ky marifet po dëmton rëndë transparencën dhe llogaridhënien reale të qeverisë dhe institucioneve të tjera shtetërore.

Vijon mosveprimi, lidhur me përgjegjësitë dhe sanksionet ndaj institucioneve publike që lejuan rrjedhjen e të dhënave sensitive të qytetarëve në dhjetor 2021

Lind pyetja: pas zero veprim ne vitin 2022, sa thirrje publike ka adresuar, sa konferenca shtypi ka organizuar dhe sa fushata ndërgjegjësimi ( për të mos folur për vendime dhe sanksione administrative) ka bërë Zyra e Komisionerit gjatë vitit 2023, skandalit të publikimit në rrjetet sociale në dhjetor 2021 të pagave të mbi 637 mijë punonjësve në sektorin privat dhe atë publik, së bashku me të dhënat e kartës së identitetit dhe vendit të punes, si dhe skandalit të publikimit të targave të automjeteve të shqiptarëve po në dhjetor 2021? Sa hetime të thelluara administrative ka realizuar Zyra e Komisionerit, pas publikimit të skandaleve, pranë institucioneve shtetërore përgjegjëse për administrimin e bazës së të dhënave për pagat dhe për targat e automjeteve? Zero! Ka dhe shumë arsye të tjera, por këto katër janë mëse të mjaftueshme, për të kuptuar se Zyra e Komisionerit për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale nuk e ka kryer misionin e saj gjatë vitit 2023. Zyra e Komisionerit duhet të punojë me këmbëngulje dhe përkushtim për rritjen e imazhit dhe besueshmërisë së saj në publik. Sot janë me qindra, në mos mijëra raste në vit, të shkeljes së të drejtës për informim dhe të drejtës për mbrojtjen e të dhënave personale, të cilat nuk i raportohen Zyrës, vetëm nga mungesa e besimit të qytetarëve se Zyra do të të mbarojë punë. Zyra e Komisionerit duhet të thellohet shumë më tepër në hetimet administrative që ndërmerr dhe të realizojë shumë më tepër hetime të tilla të thelluara, në perputhje me ankesat që i vijnë dhe me denoncimet e shpeshta ne media, të shkeljeve të së drejtës për informim dhe dhunimit të së drejtës për mbrojtjen e të dhënave personale të qytetarëve. Zyra duhet të adresojë me seriozitet dhe të japë propozime për përmirësim ligjor, ndaj problematikës së hasur dendur lidhur me mënyrat e dhënies së informacionit të kërkuar, nga ana e autoritetit publik. Aktualisht ligji i lë “dorë të lirë” autoritetit publik për të vendosur ndaj formës së dhënies së informacionit, që nuk ka të bëjë me një dokument të shkruar. Kjo e vështirëson marrjen e informacionit të kërkuar nga qytetari.

Botuar në Gazeta Sot më 05.07.2024

Jam i detyruar të votoj kundër Rezolutës së Kuvendit për veprimtarinë e Autoritetit të Komunikimeve Elektronike dhe Postare (AKEP), për arsyet e mëposhtme:
Qytetarët pesëfishojnë ankesat, AKEP vendos një gjobë…10 milionë lekë!
Sipas informacionit nga vetë Autoriteti i Komunikimeve Elektronike dhe Postare (AKEP), vitin e kaluar u depozituan në këtë institucion 2,123 ankesa nga pajtimtarët e shërbimeve të komunikimeve elektronike publike, në krahasim me 415 ankesa të paraqitura në vitin 2022. Edhe pse ankesat e përdoruesve pranë AKEP, në lidhje me refuzimin e kërkesave për bartjen e numrit celular nga operatori transferues, me mbifaturime, me pengesat apo vonesat për mbylljen e kontratës apo kalimin nga plane tarifore paspagesë në ato me parapagesë, etj., u pesëfishuan gjatë vitit 2023, institucioni veproi shumë me vonesë, duke vendosur një gjobë ndaj një prej dy kompanive të shërbimeve celulare në vend, tek e cila përqendroheshin 90 përqind e ankesave të qytetarëve, vetëm në nëntor 2023. Masa e gjobës prej 10 milionë lekësh ishte shumë e vogël, gati simbolike, për një operator që qarkullon me dhjetëra milionë euro në muaj. Shumë pak për një detyrë madhore që kishte AKEP vitin e kaluar dhe e ka edhe këtë vit e më tej, atë të kontrollit të rreptë dhe të detajuar të procesit që solli një situatë duopol në tregun e telefonisë celulare në Shqipëri.

AKEP, i paaftë të mbikëqyrë si duhet situatën duopol

AKEP u tregua i paaftë të mbikëqyrte plotësisht dhe me profesionalizëm të lartë procesin e ndërlikuar teknik të bashkimi mes dy ish-operatorëve në treg, proces që u reflektua edhe me shumë probleme në shërbimin për klientët. Që prej fillimit të vitit të kaluar, tregu i telefonisë celulare në vend ka vetëm dy operatorë, pas bashkimit me përthithje te operatorëve One Telecommunications dhe Albtelekom. Kjo situatë shtron rreziqe për rritjen e çmimeve nga dy operatorët e mbetur, për shërbimet që ofrojnë, duke reduktuar përfitimet e konsumatorit, madje, në shumë raste, edhe duke e dëmtuar atë. Edhe pse tërësisht i ndërgjegjësuar për këto rreziqe, sidomos për praninë e sjelljeve bashkërenduese ndërmjet operatorëve në treg, nëpërmjet strategjive të çmimit dhe rritjes së dyshemesë së çmimit për të njëjtin shërbim, përfshirë këtu edhe tarifimin e shërbimeve të tjera shtesë që impaktojë drejtpërdrejt shërbimin parësor të kontraktuar nga pajtimtari, AKEP nuk ka vepruar energjikisht për parandalimin dhe mënjanimin e tyre. Efekti potencial negativ në situatën duopol të krijuar në tregun celular, ndikohet edhe nga faza e maturimit të këtij tregu, pasi beteja e mundshme për të ndryshuar bazën e pajtimtarëve në një treg ku nuk ka rritje të bazës së pajtimtarëve, do të fokusohet kryesisht për të njëjtën bazë konsumatore, të cilën aktualisht e zotërojnë dy operatoret aktuale. AKEP justifikohet për mosveprimin e tij rregullues, me mangësitë e kuadrit ligjor aktual, i cili nuk i mundëson instrumentet e nevojshme për të ndërhyrë në tregun me pakicë të komunikimeve celulare legjislacionit, kur duhet te ishte vete ky institucion promotor i ndryshimeve përkatëse ligjore! Vitin e kaluar u hodh për konsultim ligji i ri “Për komunikimet elektronike”. AKEP nuk provoi me të gjitha mundësitë e tij lobuese që ligji të miratohej brenda vitit 2023 dhe nuk doli asnjëherë publikisht me fushatë sensibilizuese dhe mesazhe të forta, për domosdoshmërinë e miratimit sa më parë të ligjit të ri. Ky ligj u miratua vetëm ditët e fundit dhe kjo vonesë përbën një dështim të madh të AKEP. Le të shpresojmë që ligji i ri i sapomiratuar, do të zbatohet me ekzigjencë nga operatorët në treg dhe do të mbikëqyret me profesionalizëm dhe përkushtim nga AKEP. Legjislacioni i Bashkimit Europian parashikon se një rregullim ex ante (paraprak) i tregjeve të komunikimit mund të justifikohet, në rastet kur përmbushet testi i tri kritereve: (i) ekzistenca e barrierave hyrëse dhe jo kalimtare për hyrjen e konkurrentëve të rinj; (ii) një strukturë tregu që nuk është e orientuar ndaj konkurrencës efektive dhe (iii) pamjaftueshmëria e ligjit të konkurrencës për të adresuar problemet e tregut. Edhe pse Autoriteti i Konkurrencës i ka kërkuar disa herë AKEP në dekadën e fundit te punoje për vendosjen në rregullim të tregut celular me pakicë, AKEP e ka kundërshtuar vazhdimisht një rekomandim të tillë, me argumentin e pabazë se testi i tre kritereve nuk e justifikonte një ndërhyrje të tillë.

AKEP, tërësisht i përgjumur ndaj sfidës së teknologjisë 5G!

Zbatimi në Shqipëri i teknologjisë 5G duhet të ketë si përmasë kryesore respektimin e obligimeve tona në fushën e sigurisë si vend anëtar i NATO-s dhe partner strategjik i SHBA-ve. AKEP, edhe gjatë vitit të kaluar, ka qëndruar indiferent ndaj rekomandimit për ngritjen e një Komiteti Kombëtar për vlerësimin e investimeve strategjike për teknologjinë 5G. Në këtë Komitet duhet të ketë përfaqësues jo vetëm të fushës ekonomike, por edhe të fushave të sigurisë, informatike, mbrojtjes etj. Për këtë duhet miratuar një bazë e posaçme ligjore nga Kuvendi i Shqipërisë. Detyrat e këtij Komiteti duhet të përfshijnë, ndër të tjera, (1) vlerësimin nëse ofruesit e teknologjisë 5G janë subjekt i kontrollit nga një qeveri e huaj, pa një proces të pavarur gjyqësor; (2) vlerësimin nëse furnitorët e rrjetit dhe ofruesit e shërbimit financohen në mënyrë transparente, duke përdorur praktikat më të mira në prokurim, investim dhe kontraktim; (3) vlerësimin nëse ofruesit e shërbimit kanë pronësi, partneritet dhe struktura qeverisëse koorporative transparente; (4) vlerësimin nëse ofruesit janë shembull i inovacionit dhe respektit për zbatimin e ligjit dhe të drejtave të pronësisë intelektuale; si dhe (5) vlerësimin e riskut dhe sigurisë që ofruesit dhe teknologjitë e rrjetit krijojnë një mjedis të sigurt, pavarësi nga ndikimi qeveritar dhe pajtueshmëri me standardet e industrisë. Aksioma e punës së këtij Komiteti duhet të jetë respektimi i statusit tonë si vend anëtar i NATO-s, konsideruar si investimi më i madh strategjik në fushën e sigurisë kombëtare, që Shqipëria ka arritur në ekzistencën e vet si shtet. AKEP ende është shumë mbrapa për rekomandimin me forcë të masave emergjente të ruajtjes së teknologjisë së informacionit të instaluar në strukturat tona kryesore qeveritare dhe shtetërore në tërësi, nga sulmet kibernetike dhe piratereske, edhe pse shumë struktura nevralgjike si INSTAT, portali “e Albania, etj., kanë qenë objekt dhe janë dëmtuar nga këto sulme vitin e kaluar dhe këtë vit. AKEP i mungon strategjia dhe planet e veprimit për zhvillimin dhe zbatimin e duhur të teknologjive të reja të informacionit. Modalitetet e përdorimit të internetit në administratën publike kanë treguar mungesë procedurash për administrimin e incidenteve në platformat kompjuterike dhe rrjetat e tyre; përdorim jo të përshtatshëm të trafikut të internetit dhe mungesë kontrollesh ndaj përdoruesve, duke shtuar rrezikun e cenimit të të dhënave. Me kalimin e infrastrukturës celulare nga rrjeti 4G në atë 5G, jo vetëm përdorimi, por krejt ekonomia jonë mund dhe duhet të riorganizohet rreth teknologjisë më moderne, si shtyllë kurrizore e saj. Teknologjia 5G premton inteligjencë artificiale, mjete autonome transporti, civile dhe ushtarake, si dhe qytete smart, etj. Një teknologji e tillë nuk është thjesht një motor ekonomik, që do të shtojë forcën tërheqëse drejt rritjes ekonomike. Në duart e gabuara, ajo mund të shndërrohet në një instrument kontrolli dhe cenimi fatal sigurie. AKEP ende nuk është gati dhe nuk ka strategjinë e duhur, për të na dhënë siguri të arsyeshme të përdorimit të teknologjisë 5G. Kjo është arsyeja kryesore, pse kjo teknologji e së sotmes dhe së ardhmes nuk ka hyrë tek ne dhe nuk do të hyjë, për fat të keq, edhe për një periudhë tjetër të gjatë, edhe për shkak të mosreagimit dhe mosveprimit në kohën e duhur të AKEP.

Botuar në Gazeta Sot më 29.06.2024