Botuar ne Gazeten Panorama, Premte 6 MAJ 2011

Nga Bujar LESKAJ

Po ta vishnim mendimin tonë me fuqinë depërtuese dhe rrëmuese, të ftohtë e të kthjellët,ë të një syri të tretë, larg nga pasionet partiake dhe idealet politike, pa dyshim që do të na binte menjëherë në sy rrugëtimi i ndryshëm kah elektoratit i partive kryesore, por unë sot dua të theksoj korrektesën e administratës shtetërore në këtë fushatë, në mospërdorjen e saj politikisht në favor të kandidatëve të maxhorancës. Ja përse e nënvizojmë këndvështrimin e një syri të tretë, pasi pikërisht i tillë duhet të jetë edhe syri vështrues i administratës publike dhe i gjithë aparatit shtetëror në lidhje me këtë fushatë vendore e me të gjitha fushatat elektorale. Edhe pse kemi këndvështruar edhe herë të tjera rrugëtimin e ndryshëm të koalicioneve nëpër mitingje, qasjen nëpër shtyp e media, përsëri ajo që ka ngelur në hije apo e pazëshme, ka qenë roli konstruktiv e mosndërhyrës i qeverisë dhe i të gjitha hallkave të mekanizmit që vërtiten rreth saj, në zbatim të ligjit e në veëanti të përgjigjes ndaj urdhrit, porosisë, shqetësimit dhe orientimit të Kryeministrit, si personi i parë përgjegjës për këtë administratë publike. Ka qenë një histori e trishtë për shumë fushata tëë mëparshme problemi i ndërhyrjes abuzive apo shprehur ndryshe i mosheshtjes së shtetit, i aktivizimit apo i mosaktivizimit të administratës së tij në Bllok dhe me tërë resurset dhe fuqinë e vet organizative, nëpër mitingje e mbledhje partiake, apo përdorimi i strukturave policore etj. Paralajmërimet kanë qenë të shpeshta kësaj here edhe nga OJF, veëanërisht për përdorimin e fëmijëve dhe nxënësve në këto mitingje. Por, ndoshta për herë të parë gjatë gjithë këtyre viteve, Kryeministri dhe qeveria kërkoi, synoi dhe në vija të përgjithshme (pa anashkaluar shembuj të veëantë e të izoluar që dalin jashtë trendit kryesor), po ia arrin qëllimit tëi japë pikënisje një stine të qetë, pa zhurmë e në ëhijenë e punës dhe projekteve qeveritare, duke mos lejuar përdorimin e resurseve të administratës publike politikisht, pikërisht në zemër të një fushate që nga kundërshtarët politikë, po përpiqet me të gjitha marifetet dhe artificat të përndizet e të përfutet në vorbullën e një konflikti të ashpër politik, konflikt i cili na dëmton të gjithëve, qeverinë, opozitën e mbi të gjitha zgjedhësit. Gjuha, ashtu si veprimet e opozitës nuk kanë arritur të shprishin atë qëllim të qartëcaktuar për një qasje jo negative ndaj qytetarit, por një qasje alternative.

Gazeta Panorama, 24 Prill 2011

BUJAR LESKAJ 

Ndodh jo rrallë që kur sheh një slogan, apo dhe ndonjë parullë që të del shpesh përpara, vetanaliza e brendshme e lidh me gjëra të njohura që ti në të shkuarën i ke parë, dëgjuar, lexuar apo studiuar diku. Në këtë vetarsyetim të ndikon shpesh dhe shtypi mediatik që mundohet tëu japë një shpjegim dyshimeve të tua. Por, në rastin për të cilin po shkruaj këto dy rreshta, lidhja nuk ka të bëjë me atë shpjegim të thjeshtë të një ekuivalence të ngjarjeve që të përsëriten, por pikërisht me titullin e një libri që ti e ke lexuar me shumë dëshirë në të shkuarën dhe që pa dashur e lidh me atë që lexon dhe e sheh të përsëritur shumë këtë periudhë. Dhe, kur është fjala për një libër humoristik, me tendencë të theksuar të një sarkazme të fortë, e një autori mjeshtër të kësaj gjinie, bëhet më i vështirë përqasja e titullit me atë që sheh në rrugë, por jo dhe i pamundur. Në këtë rast bëhet fjalë për shkrimtarin turk Azis Nesin dhe librin e tij ëE vetmja rrugë.

Gazeta 55, 21-04-2011 / Nga Bujar Leskaj

Fushata elektorale për Bashkinë e Tiranës në dinamizmin e vet, po vërteton se, kandidati i sloganit ëE vetmja rrugëë, nuk është në gjendje të prodhojë asnjë vizion apo alternativë moderne për tëu diferencuar me kandidatin Basha, por vetëm tensionim të tejskajshëm të klimës e situatës në vend. Zoti Rama harron se është kandidat për kryetar bashkie në Tiranë dhe kërkon të flasë vetëm si kryetar Partie, por ai nuk mund të flasë dot me ëmegafonin e kryetarit socialistë sepse nuk arriti asnjë prej objektivave të proklamuar bujshëm prej tij, në 2009, as fitoren në zgjedhje, as hapjen e kutive, as zgjedhjet e parakohshme. Fushata zgjedhore në Tiranë ka afro dy javë që ka filluar e, tashmë jemi në gjendje për të gjykuar mbi mënyrën dhe strategjinë se si, secili nga kandidatët për Tiranën, është duke zhvilluar fushatën e tij. Mbi të gjitha, një gjë duket qartë: edhe pse është një fushatë vendore, edhe pse në thelb të saj duhet të qëndrojnë zgjidhjet për problemet e qytetarit, kandidati socialist preferon të flasë politikisht me një gjuhë të ashpër, duke e shtjelluar argumentin në nivelin politik qendror, sikur të bëhej fjalë për zgjedhje të përgjithshme dhe jo vendore. Përse zoti Rama ka zgjedhur këtë gjuhë të ashpërë Përse ai po i mëshon dhunës verbale dhe konfliktit në ëdo rast dhe në ëdo takim të tijë Përse përdor një gjuhë përbuzëse edhe kur nuk është aspak e nevojshmeë Përse ai po diferencohet negativisht kaq dukshëm nga rivali i tij, zoti Bashaë Argumenti kryesor i kësaj ëstrategjieë, është fakti i padiskutueshëm që Rama në këto zgjedhje nuk po kërkon bashkinë, por qeverisjen qendrore, nëpërmjet një shantazhi të paskrupullt politik.

Gazeta Panorama e Martë, 12 Prill 2011

Nga:BUJAR LESKAJ

Një vështrim analitik i fushatës zgjedhore që po zhvillohet deri tani ravijëzon qartas disa aspekte themelore. Në radhë të parë, vihet re një përkëmbim i dukshëm strategjish për të arritur qëllimin e fitores nga të dyja palët, por me qasje të ndryshme ndaj qytetit dhe qytetarit. Nëse koalicioni i djathtë vazhdon i përcaktuar qartë në udhën e sloganit të zgjedhur, pra të fokusimit të problemeve te qytetari, zhvillimi i qytetit, koalicioni i majtë po përzgjedh parësisht vijën e zgjedhjeve, si zgjedhje politike, me një slogan në kuptim tërësisht imponues totalitar, shfaqur si ëe vetmja rrugëë, ërruga e Partisëë, ërruga e udhëheqësitë, për interesat e tij dhe të klanit përkatës.
Po pse vallë është spikatëse diëka e tillëë Edhe pse mund të duket paradoksale, një fushatë e tillë, e vendosjes në qendër të interesave të qytetarit, ëe fluturimit të ulëtë (sië përcaktohet nga politologët), e shkuarjes derë më derë dhe e ënjë kapilarizimi të projekteveë për ëdo zonë, ngjan me të mirëpriturën tërheqje strategjike nga llogorja e luftës politike nga ana e koalicionit të së djathtës, për vetë faktin klasik se zgjedhjet vendore të tillë fushatë kërkojnë. është pikërisht gjëja që na duhet, e besoj se u duhet edhe qytetarëve, për të shuar dalëngadalë të gjitha vatrat e nxehta të konfliktit, të cilat na kanë shoqëruar deri tani. Ndërkohë që përballë vijojmë të kemi një opozitë, e cila, me sa është shfaqur deri tani, nuk i është larguar edhe në zgjedhje kësaj llogoreje, duke vazhduar me po atë strategji të nisur prej dy vitesh, e inspiruar drejtpërdrejt vetëm nga interesat e kryetarit të PS-së, i cili, për fatin e keq të qytetarëve të Tiranës, kërkon mandatin e vet të katërt. Kuptohet lehtë se cila strategji i nevojitet publikut qytetar dhe atij intelektual, strategjia e projekteve, frymëzimit dhe efikasitetit në shërbim të qytetarit dhe qytetit.

Botuar ne gazeten Panorama. Date 31 Mars 2011.

Nga Bujar LESKAJ

Rezultati përfundimtar i të gjithë veprimit politik të ëdo politikani, kuptohet qartë se është prova e shërbimit që ai ka kryer për komunitetin që përfaqëson. Kjo provë, që mund të jetë një veprimtari e gjatë në kohë, ose e shkurtër, një veprimtari ose një veprim i veëantë, është diëka thelbësore për historinë e tij individuale dhe shoqërore dhe, pavarësisht nga retorika, propaganda ose qëllimi tendencioz denigrues i kundërshtarit të tij politik, në gjykim, sidoqoftë, mbetet si diëka referuese nga historia e ëdo periudhe të gjatë apo të shkurtër në vartësi të kohës që është kryer. Por pamja më e rëndësishme e ëështjes në shërbim të së cilës politikani përpiqet për pushtet dhe që, sigurisht, ai ka të drejtë ta përdorë atë në luftën politike që ka krijuar me punën dhe moralin e tij, është besimi. Ai mund të mbështetet nga një besim i fortë në progres në luftën e tij politike, por edhe mund të refuzohet nga ky lloj besimi. Një parashtrim i tillë është, pa dyshim, një paralelizëm i saktë që i përshtatet më së miri politikanit të ri demokrat Lulzim Basha, i cili, duke iu përgjigjur ftesës së vullnetit të forcës politike ku ai militon, ka filluar suksesshëm punën dhe po shpalos alternativat që të kandidojë si kryetar Bashkie në kryeqytetin tonë, duke u vendosur në shërbim të qytetarit dhe vetëm të tij e të qytetit. Po cilat janë, vallë, sfidat që ai ka për të përballuar fitimin e kësaj gare konkurruese, epërsitë e tij morale dhe politike, në raport me kundërshtarin e tij politik, me të cilin, shpresojmë dhe besojmë, do të ballafaqohet mirë dhe fituesë Mendoj se midis një politikani të ri, etik, me figurë të qartë morale, midis përgjegjshmërisë politike të Lulzim Bashës do të kemi sërish një kandidat të vjetër, Edi Ramën, një figurë politike që në profesionin e tij si politikan dhe vendimmarrës i është provuar mendimi i tij jokoherent, i ngatërruar e sensacional, shijet e shthurura ekstravagante dhe papërgjegjshmëria politike qytetare. Mendoj se përballë Bashës do të kemi një Ramë, humbës të madh, që ashtu si dhe në 2009-n, humbjet e veta në krye të PS-së, në betejat politike, i kthen në pretendime, ankime dhe veprime destabilizuese, duke u udhëhequr në aktivitetin e tij politik, madje duke udhëhequr edhe forcën që drejton, me shpirtin dhe doktrinën e antiligjit, në funksion vetëm të vetvetes. Edhe pse kishim menduar dhe ashtu ishte dhe e arsyeshme, se tashmë, pavarësisht nga destruktiviteti i gjatë i Partisë Socialiste, ishin pjekur kushtet dhe situatat kur kjo parti, si forca më e madhe opozitare, të futej në brazdën normale të funksionimit politik, pra të shfaqte përballë maxhorancës qeverisëse aktuale një opozitë normale që ta kontestonte edhe forcërisht politikën qeverisëse sipas parimeve politike të demokracisë parlamentare e të fillonte, pa humbur asnjë grimë kohë, betejën e vet në përmirësimin e standardeve të këtyre zgjedhjeve dhe atyre të ardhshme veëse me mjetet parlamentare, ajo në të vërtetë vazhdon ta quajë të paligjshëm legjitimitetin e qeverisjes aktuale, duke vazhduar të ecë nëpër një ëmaskaradëë të stërmadhe pretekstesh. Një pjesë apo shumica e opozitarëve të sotëm, sië po shihet, mund ta vazhdojnë edhe më tej ëbetejënë e bojkotit të Parlamentit, duke kaluar nëpër shtigjet e një ëlufteë të parregullt (pasi një ëluftëë e rregullt do të quhej ajo e zhvilluar në Parlament dhe e frymëzuar nga Kushtetuta e ligjet e shtetit, dhe jo nga shpifjet dhe destruktiviteti). Pra sfida e parë e Lulzim Bashës, e Partisë Demokratike dhe e koalicionit ëAleanca për qytetarinë në bashkinë më të madhe të vendit parashikohet që të jetë sfida me destruktivitetin e luftës politike të zotit Rama dhe të koalicionit që ai drejton, derisa ai nuk do të jetë i sigurt për fitoren. Edhe pse më shumë se ëdo gjë tjetër në këtë fushatë vendore Shqipëria duhej të arrinte, sidomos nëpërmjet politikës, të strukturonte një metodë të re të bashkëjetesës së saj me rregullat politike, të parashikueshme, me një racionalitet progresist dhe jo një rendje të sunduar vazhdimisht nga pasionet e ekzagjeruara politike, të gjitha shenjat tregojnë se kandidati i opozitës do të kërkojë tëi mbajë ndjekësit e tij të zhgënjyer me përralla të tjera pretekstesh, premtimesh dhe provokimesh, që të ruajë njëherazi statusin e patriarkut në detyrën e kryebashkiakut në Bashkinë e Tiranës dhe atë të Partisë Socialiste (në një qëllim final, vetëm e vetëm për vete). Madje duke sakrifikuar edhe paqen sociale, të krijojë sa më shumë situata të paqarta për qetësinë dhe për shumë probleme të ndryshme që ka shoqëria e sotme shqiptare. Midis kandidimit të ri të Lulzim Bashës dhe kandidadit të preteksteve për humbjet e shumta, si në të gjithë veprimtarinë politike që kanë të dy këta përfaqësues të politikës shqiptare, ka dallime të dukshme politike, morale, profesionale dhe qytetare. Si në formimin e tyre, ashtu dhe në qëllimet që ata përfaqësojnë, mbartin vlera të ndryshme në raport me misionin parësor që duhej të kishte politika e sotme shqiptare, atë në shërbim të qytetarit dhe Shqipërisë. Kryebashkiaku aktual, që po na befason me ëudinë e re sensacionale të kandidimit për së katërti herë në Bashkinë e Tiranës, po e shpërdoron keq mandatin e kryetarit të Partisë Socialist, përtej ëdo të drejte (partiake e qytetare) dhe limiti (social e shoqëror). Duke shpresuar nga ëdokush se si nga pikëpamja e perspektivës së politikës në përgjithësi, por sidomos Partisë Socialiste në veëanti, ishte momenti më i duhur që Edi Rama të qëndronte në politikë si burrë, si kryetar partie, të qëndronte në politikë realisht dhe pa shfrytëzuar pa fund qytetarët e në veëanti socialistët e ndershëm, dhe për të lënë më së fundi një mesazh moral, që presupozon dhe riskun politik, tëi vinte shpatullat detyrës së tij, e cila i është besuar dhe të cilën nuk e ka marrë kurrë seriozisht; ai bëri atë që nuk duhej të bënte, bëri atë që realisht nuk lidhet me interesat publike, por atë që lidhet me të ardhmen e interesave të tij personale. Ai zgjodhi shumë i trembur kolltukun e Bashkisë. A nuk është ky akt nga pikëpamja etike një arrogancë dhe cinizëm i paadministrueshëm me votuesin shqiptarë Kjo është sfida e parë e humbur e Edi Ramës pa e hedhur ende hapin e parë të garës. E ëfarë mund tëu duhet më tej banorëve të kryeqytetit shqiptar, telenovela e premtimeve, Edi Rama, për të cilin nuk teprojmë asgjë kur themi që rreth 90 për qind të kohës fizike e konsumon për të administruar drejtimin e trazuar të Partisë Socialisteë E ëfarë i duhet më tej Tiranës në krye një kryebashkiak si Edi Rama, i cili kishte kohë pa kufi për të bërë mrekullira në Tiranë, e jo më për të dhënë prova ndryshimi false për tri mandate me radhë, ku nuk arriti të provojë asgjë më tepër se ngecja në vizionet e tij të prapambetura, të lyera me shkarravina bojërash dhe shkreptima retorikeë Popullsia bujare e Tiranës i dha mundësinë Edi Ramës, ndoshta si rrallë, jo vetëm për ta administruar dhe mirëmbajtur kryeqytetin, por gati për ta rindërtuar. Por, duke zotëruar artin e të dredhurit, ai shkeli mbi besimin e pritshëm të votuesve dhe duke e shpërdoruar keq atë, i ëvodhië kapitalin financiar dhe politik që të jep administrimi i një kryeqyteti, duke e shndërruar në pushtet financiar dhe personal vetëm për vete dhe interesat e klanit që ai përfaqëson. Për afro 12 vjet, Edi Rama është kujdesur të bëjë mirë kryesisht një gjë: të tjerrë dhe ripërsëritë historinë e shembjes së kioskave, një punë që për hir të së vërtetës u bë, por me ndihmën kryesore të ish-kryeministrit Meta dhe asgjë, asgjë tjetër. Harroi rregullin dhe qetësinë e premtuar për rrugët dhe lagjet e Tiranës, duke lënë segmente të tëra të qytetit të ktheheshin në Daka të Bangladeshit, si për nga ajri i ndotur, ashtu dhe nga papastërtia. Miratoi leje ndërtimi pa kufi, duke zëvendësuar kriteret e ndërtimit dhe rregullave urbanistike me rregulla anarkike, duke i mëshuar në mënyrë fanatike vetëm klintelizimit të tij. Ekstremizoi neglizhimin e trafikut në qendrën më të madhe të vendit, duke e futur gjendjen e lëvizjes së makinave dhe mjeteve të motorizuara në një kaos afatgjatë. Pra në këto momente që kandidati Edi Rama kërkon mandatin e katërt për kryetar bashkie, vetëm për veten e vet, Tirana rënkon si nga pretendimet politike të humbësit Edi Rama, ashtu dhe nga trashëgimia e keqe e rrugëve të përbaltura e të pamirëmbajtura, nga ajri i ndotur dhe rrugët plot trafik, nga kultura e keqe e punimeve pa kriter në qendër dhe periferi, nga mbretëria e betonit dhe vajtimi të ajrit të pastër. Pra përballë një kandidati që nuk ofron dot më shumë se parullat, Basha po vjen me profilin e një politikani të talentuar, ministri të suksesshëm që ka bërë shumë punë dhe sëka ëshiturë asgjë, duke ia lënë gjykimit të kohës, po vjen si një kryebashkiak i ardhshëm, në shërbim të qytetarit. Në kuptimin demokratik kemi një protagonist të politikës si Basha, që i njeh mirë rregullat e lojës dhe i respekton ato, por duke njohur dhe administruar edhe akuzat me tolerancë të lartë publike e, për më tepër, duke zhvilluar një fushatë ku me të drejtë rivali nuk konsiderohet armik personal. Ndërsa në kuptimin administrativ, një kandidat i ri me një vizion të shpalosur qartë (programi bashkëkohor i paraqitur nga Basha flet qartë për shërbimin në funksion të qytetarit dhe Tiranës), me strategji të besueshme ndryshimi jo vetëm për të korrigjuar ato gabime që ka bërë paraardhësi i tij, por për të implementuar politika vepruese, për të pasur një Tiranë normale, një Tiranë për qytetarin, ku ky, qytetari, do të jetë i pari. Dhe do ta realizojë! Dhe qytetari do të jetë i pari!ë

Nga Bujar LESKAJ

21 Mars 2011.

Botuar ne Gazeten 55E gjithë periudha pas zgjedhjeve te Qershorit 2009, është karakterizuar nga një mbingopje e paprovuar ndonjëherë e politikës në kurriz të problemeve konkrete dhe të drejtpërdrejta të qytetarit shqiptar, por sidomos atij të kryeqytetit, të kthyer shpesh në arenën e vërshimit të tërbimit politik të opozitës ndaj qeverisë.ë është pikërisht ky qytetar i kultivuar, civil, shpesh i shfaqur hapur jashtë intrigave të politikës, që iu desh të provonte në kurriz të jetës së vet të përditshme, mitingje të pafundme, bllokime rrugësh tëë të gjitha llojeve, deri dhe greva të tëra urie ne bulevardin që e njihte si vendin e vet të shëtitjes. E sikur të mos mjaftonte e gjitha kjo, iu desh të provojë në lëkurën e qytetit të tij dhunën, djegiet, terrorin para dhe pas mitingjeve, ngadalsimin dhe pershpejtimin deri dhe të jetës personale nën ritmin e jetës politike.

Nga Bujar LESKAJ

18 Mars 2011.Botuar ne Gazeten 55.

Më 8 Dhjetor 1990 ndodhi rizgjimi i madh i shqiptareve që nga koha e Rilindjes Kombëtare: Kombi ynë u ngrit në lartesinë e historisë së vet në emër të lirisë, demokracisë dhe civilizimit perëndimor. Studentët, bijtë e dijes, kryen aktin e mëvetësisë nga perandoria e së keqes, nga e shkuara komuniste e diktatoriale. Ata u bënë prijës të revolucionit demokratik, sepse qenë dashës të rrallë të Atdheut e ardhmërisë së tij.

Tirane me 21.09.2010 ( Botuar ne Gazeten Panorama )

Një libër dhe misioni që i ka paraprirë.Nga BUJAR LESKAJ.Kultura i tregon realisht udhën çdo shoqërie për të ndryshuar. Përherë gjatë ecjes dhe kërkimit për të gjetur forcë dhe burim tek ajo, ndodh që njeriu të ndeshet me bashkudhëtarë që ja bëjnë më të lehtë dhe ja ndriçojnë mundimin. Ndodh që të gjejë tek ata gjëra që i ka njohur ose jo, por që tashmë i duken të goditura si udhërrëfyese. Ndodh që të pranojë shumë gjëra të tyre dhe të ndjejë kënaqësi që ka njerëz që punojnë e luftojnë për po të njëjtat ideale. Ndodh gjithashtu, edhe të zbulojë një burim të tërë dije dhe erudicioni, që edhe pse befasues, i duket i afërt, i lirshëm, i gatshëm për t′i afruar shoqërisë shqiptare atë dorë ndihme që ajo po e kërkon prej kohësh. Një pjesë të mirë e të dobishme të të gjitha këtyre ndjesive, provon kur shfleton librin e fundit, të sapo dalë në treg me titull “Rikthimi tek etërit tanë”, të autorit Ndriçim Kulla, botues, publicist, kulturolog erudit. Që në titull të duket sikur ke të bësh me një evokim të një Rilindje të dytë shqiptare. Pse jo! Ndoshta në një kuptim krejt tjetër me Rilindjen kombëtare të Pavarësisë, por gjithsesi me përmbajtje sfidash të mprehta që në thelb kërkojnë po atë zjarr patriotizmi dhe po atë thellësi e dije intelektuale të po asaj shkalle. E kjo është vërtet një risi befasuese, që shtron përpara lexuesve shqiptarë një shoshitje të gjerë e të shëndoshë mendimesh, sidomos për dy pikat më themelore të referimit që ka ky libër: sfidat e sotme të mëdha të globalizmit dhe identitetit tonë kombëtar. Libri është i bazuar në katër ide – ngulitje kryesore, siç i quan autori, të cilat të shtrira në kapituj të veçantë japin një strukturë integrale të mendimit, të edukimit dhe arsimimit shqiptarë apo dhe profile të spikatura të kulturës tonë kombëtare. Sipas autorit, në këtë “mare magnum” që globalizmi dhe përshpejtimi i ritmit të ndryshimeve dhe epokave kanë arritur të formësojnë është shumë e rëndësishme të mos e humbasim orientimin. Anija jonë e identitetit dhe kulturës nuk duhet ta humbas busullën edhe pse pështjellim dhe turbulencë akoma dhe më e shpeshtë do të karakterizojnë kohën tonë. Nuk duhet të dalim kundra rrymës, pasi nuk mundemi, por edhe s′duhet ta lëmë veten që “të na marrë rrjedha”. Ky është thelbi i shqyrtimeve të autorit të cilat na japin drejtimin kah duhet të shkojmë. Në këtë rrugë, ne, pa tjetër duhet të kemi yjet tanë polar, etërit tanë themelues, korifenjtë e mendimit shqiptar, që do na shërbejnë si udhërrëfyes. Për këtë arsye kontribute të tilla mund të quhen vërtet dhe realisht të dobishëm në rrugën tonë të gjatë e të mundimshme të emancipimit mendor, në raport me nd′himin kaq të shpejtë që po pëson koha, e bashkë me të edhe ekonomia, teknologjia, e drejta dhe komunitetet. Sot, si asnjëherë tjetër ndihet e nevojshme që trashëgimia jonë mendore, sidomos ajo e viteve 30-të, e shkëputur në mënyrë të dhunshme nga regjimi komunist, duhet të rikthehet te ne dhe te pasardhësit tanë ashtu siç është dhe me ato përmasa që ka, me vlerat dokumentare, me vlerat shkencore, albanologjike, filozofike, psikologjike dhe sociologjike që ajo mbart. Kjo është thirrje-sfida e autorit, tashmë e hedhur nëpërmjet një argumentimi social dhe kulturor të gjendjes së ambientit politik, civil, arsimor dhe edukativ të Shqipërisë. Kjo vepër nuk duhet parë e veçuar nga veprat e tjera të autorit. Ajo është paraprirë nga një koleksion i tërë monografish dhe studimesh të mirëfillta për shumë nga korifenjtë e mendimit shqiptar e deri dhe një antologji dhe dy libra të posaçëm për përdorimin e saj në ciklin 9-vjeçar dhe atë të mesëm të shkollës sonë. Ky libër studimor kurorëzon tashmë në profile, sprova dhe skicë-ide, të gjithë veprimtarinë 15-vjeçare që ka arritur të realizojë autori gjatë gjithë këtyre viteve. Kështu, kulturologu dhe studiuesi, gazetari, publicisti dhe botuesi, Ndriçim Kulla prezent në shtypin e përditshëm shqiptar me shkrimet iluministe, ka dhënë dhe vazhdon të japë, në mënyrë të pandërprerë një rol dhe kontribut të veçantë, për gjallërimin, hulumtimin e studimin, botimin dhe promovimin e këtyre vlerave identitare, kulturore dhe etnike, të qytetërimit tonë. Nëpërmjet një pune të mençur dhe sistematike, ai ka arritur të sensibilizojë dhe ndërgjegjësojë gjallërimin e Shkollës Shqiptare të studimeve albanologjike. Në këtë kuadër, ka ideuar dhe drejtuar me sukses kolanën e njohur të “Mendimit shqiptar” dhe “Mendimit historik dhe albanologjik” të cilin po e vazhdon më tej me të tjera vepra, të panjohura nga publiku. Është iniciatori dhe vazhdues i projektit të rivlerësimit të elitës së ndaluar shqiptare dhe i mendimit′qiptar duke dhënë një kontribut të pa zëvendësueshëm në kulturën dhe arsimin shqiptar për hulumtimin, botimin por dhe afirmimin e kësaj literature dhe njohjen e lartësimin e kësaj elite. Ka drejtuar për mbi 15 vjet me radhë punën për mbledhjen dhe strukturimin për botim “Misioni shek. XX” të Tajar Zavalanit, “Në udhën e shqiptarizmës” të Vangjel Koçës, “Orientalizëm apo bizantinizëm” të Krist Malokit, “Vepra” të Branko Merxhanit, Veprat e shumta të shkrimtarit te burgosur politik Astrit Delvina dhe disa intelektualëve të tjerë të përndjekur, por ajo që është më e rëndësishmja është se ka drejtuar punën tekstologjike dhe hulumtuese të gjithë serisë prej nëntë vëllimesh të veprës së albanologut dhe albanofilit të jashtëzakonshëm At Giuseppe (Zef ) Valentinit, botuar nga Shtëpia Botuese “Plejad”. Në këtë sfond, e duke i përthyer idetë e librit me realitetin shqiptar, dhe duke u bashkuar me përpjekjet atdhetare të autorit, a s′duhet të evokojmë vallë edhe thirrjen: jemi në kohën e duhur për nga domosdoshmëria historike dhe kushtet gjeopolitike për një ringjallje të albanologjisë dhe ekspansion të kulturës shqiptare. Është koha e të tilla prioriteteve. Debatet e shumta mbi identitetin kombëtar, mbi historinë e Skënderbeut, madje edhe të Nënë Terezës, theksimi i personalitetit të Ismail Qemalit, si themeluesi i Shtetit Shqiptar, kontributi i A. Zogut e kështu me radhë për kohë të caktuara të historisë, por sidomos fytyra, vlerat dhe karakteri shqiptar me të cilin duam të paraqitemi në Evropë, na e kërkon urgjentisht një gjë të tillë. Edhe autori e spikat në mënyrë t&′l; veçantë këtë ide. Ai ka ndikuar edhe vetë praktikisht me edukimin aq të domosdoshëm filozofik, psikologjik e sociologjik të gjithë sistemit tonë, me kolanën e parë të filozofisë, duke nisur me Platonin, për të vazhduar me atë të psikologjisë, duke nisur me Jungun e Adlerin, e kështu me radhë edhe të sociologjisë e pedagogjisë, me korifenj të tillë si Maks Ueber, Durkheim, Ortega y Gasset, etj. Pjesa e dytë e studimit në fjalë të befason dhe të lumturon me ese-t brilante, mendimet e idetë e theksuara në to, në veçanti për personalitetet e kulturës dhe politikës kombëtare shqiptare si: Mit′hat Frashri, Ibrahim Rugova, At Zef Pllumi dhe Ismail Kadare. Esetë: “Mit′hat Frashri dhe elita shqiptare në një proces rivlerësimi”, “Rugova: Një autoritet post-mortum po kaq i madh sa në gjallje”, “At Zef Pllumi dhe kultura e imazhit përpara realitetit”, “Kompleksi i superioritetit që lind nga inferioriteti”, mendoj se janë të vlefshme dhe të dobishme jo vetëm për lexuesit por në veçanti për studiuesit dhe njohësit e thellë të jetës dhe veprimtarisë së këtyre personaliteteve. Po i njëjti nivel i lartë trajtese intelektuale ndihet dhe në shkrimet për Alcide de Gasprin, John Maynard Keynes. Mirëpo, çështja e madhe që i shtrohet shoqërisë e veçanërisht politikës shqiptare, përballë një korpusi të tillë mendimi, është përthithja e tij nëpër dejet e damarët e arsimit dhe shkollës shqiptare. Ky është dhe shqetësimi kryesor i autorit, prandaj vazhdimisht në shkrimet e tij ai insiston se është vitale për të ardhmen e bazës së saj kombëtare, por edhe për konkretësinë dhe aktualitetin e problemeve të sotme, që ky mendim të jetë pjesë e pandarë e bibliotekave dhe kurrikulave të saj. Përmasa e madhe e vlerave që ato përmbajnë dikton urgjencën me të cilën duhet të përçohen nga çdo nxënës dhe student shqiptar, konturet ku duhet të shtrihet edukimi dhe arsimimi shqiptar është qëllimi i shkrimeve të pjesës së tretë të studimit në fjalë. E megjithatë, nuk mund të themi se deri këtu i kemi spikatur të gjitha risitë që i ofron ky libër jo vetëm lexuesit, por edhe të gjithë faktorëve kulturë-formues. Të veçantë në llojin e tyre janë edhe skicë-idetë, siç i quan autori, por që në të vërtetë janë projekt-plane të vërteta emancipuese dhe rindërtuese të raporteve me edukimin në shkollë, me modelin edukues që shkolla shqiptare duhet të zgjedhë, me mënyrën se si duhet ta përballë integrimin shkolla jonë, nëpërmjet projektesh të veçantë të njohjes së Evropës për të gjitha nivelet, për raportet që shkolla dhe shoqëria duhet të ketë me teknologjinë, me mënyrën se si duhet të ndryshojë pedagogjia përballë saj, e deri tek ndërtimi i një platforme të tërë për një qasje sociologjike dhe etike të brezit të ri ndaj teknologjisë. Janë probleme kapitale që shtypi dhe studiuesit tanë deri tani ose i kanë prekur sipërfaqësisht ose i kanë anashkaluar. Kjo sprovë e autorit na zgjon tu rikthehemi e ti përballim ndryshe dhe me vëmendje të thellë, për rëndësinë e kësaj problematike, këto probleme kruciale të shoqërisë tonë. Në pikëprerjen (pikëtakimin) e individit me shoqërinë gjendet homo sociologicus, ose njeriu si bartës i roleve të paraformuara brenda shoqërisë në mënyrë sociale – shkruan autori. Ja, këtë njeri të duket sikur takon, dhe ndjen të kuvendojë me ty, gjatë shfletimit të rubrikave të librit. Aq më tepër tani, ne kemi nevojë t&eu′ domosdoshme të dëgjojmë zëra të tillë, pak nga pak, çdo ditë, për të pësuar atë transformim rrënjësor që kërkojmë të arrijmë. E ky libër, ta ofron konkretisht e në mënyrë argëtuese dhe diturore bazën e një transformimi të tillë, me idenë për të vepruar në çdo ind të shoqërisë shqiptare me rrezatimin e tij erudit dhe kulturë-ndërtues. Së fundmi në këndvështrimin tim, autori është për t′u vlerësuar për përpjekjet origjinale dhe risinë në mendimin kulturor shqiptar të këtyre viteve, për faktin se siç shprehet vet ai “Është pjekur koha dhe interesi i lexuesve, në të gjitha nivelet, për botime më të plota, më përfaqësuese, sa më të shtrira e të strukturuara në lëndë, të ndërtuara mbi një shtrat logjik e të pajisura me sprova shqyrtuese mbi veprën e korifenjve të mendimit shqiptar.” Kur po mbyllja shkrimin media njoftoi se Presidenti i Republikës vlerësoi shkrimtarin dhe intelektualin e shquar, Mitrush Kuteli me dekoratën e lartë, Nderi i Kombit. Vërtet u gëzova shumë! Besoj se Presidenti i Republikës do të vlerësojë propozimin e ardhur nga një grup intelektualësh dhe Ministria e Kulturës për të nderuar dhe vlerësuar eruditin Ndriçim Kulla, punën, jetën, kontributi′he veprimtarinë e tij, në dobi të kulturë-formimit, edukimi′he identitetit tonë kombëtar, me dekorata të tilla, të larta, të shtetit shqiptar.

Në vitet ’90 në Shqipëri u përmbys diktatura komuniste, për t′u vendosur një shoqëri e lirë demokratike mbështetur në: 1) shtetin ligjor demokratik 2) ekonominë e tregut të lirë Kjo e dyta duket e realizuar 100%, por sesi dhe në dobi të kujt u realizua mbetet për t′u parë, megjithatë tranzicioni në këtë fushë përfundoi. Po a ka përfunduar ky tranzicion në drejtim të vendosjes dhe konsolidimit të demokracisë? Druaj se kemi patur sukses… Ngjarjet e ′97-ës, privatizimet korruptive, përqëndrimi i monopoleve, fuqizimi i njerëzve të nomenklaturës komuniste janë tregues jo pozitiv për demokracinë në Shqipëri. Krimet e komunizmit duhet të studiohen nga Instituti i Kujtesës Historike në bazë të programeve kë′imore shkencore me studime reale e të mirëfillta të mbështetura mbi dokumenta historike të arkivave tona të ish-Ministrisë së Brendshme, ish-Partisë së Punës dhe institucioneve të tjera të diktaturës. Dekomunistizimi realizohet kur historia të rishkruhet duke denoncuar publikisht krimet e komunizmit, metodat, zbatuesit e krimeve nëpërmjet fakteve, shifrave, veprimeve të dhunimit të ligjit që janë kryer në atë kohë. Nëpërmjet këtij procesi, demaskimi e dënimi njëkohësisht ne luftojm&eu′ rrënjët e nostalgjisë për praninë edhe sot të metodave e mjeteve propagandistike të regjimit të djeshëm antikombëtar. Duke ditur këto krime, mbi një kujtesë solide historike ne do të konsolidojmë të ardhmen demokratike që nisëm në vitin ′90, ne do të shmangim ide, metoda të vjetra pse jo dhe individë që nuk ndryshojnë dot dhe deformojnë zhvillimet e kohës, zhvillimet e sotme dhe të ardhme. Është e qartë se krimet komuniste kanë patur një qëndresë të fortë antikomuniste. Duhet studiua′jo simbiozë fatale e zhvillimeve nga vitet 1940-1990 në Shqipëri: Krimet komuniste ndaj Shqipërisë dhe shqiptarëve – në përballje të përhershme me qëndresën antikomuniste kombëtare. Mithat Frashëri na mëson se: “Elita intelektuale përfaqëson jo vetëm pjesën më të vlefshme të një kombi, por është udhëheqëse e shoqërisë për ide, për gjykim, për kulturë, për jetën kulturore dhe tendencat historike, për besim dhe filozofi. Popujt zgjohen, iluminohen, qytetërohen vetëm me anë të përhapjes së ideve filozofike dhe politike”. Unë mendoj se është detyrë kombëtare dhe është për t′u përgëzuar Qendra e Studimeve Albanologjike që po zhvillon veprimtari në këtë fill demokratik kombëtar. Ne sot kemi nevojë për demokratizim përmes dekomunistizimit. Giovani Sartori në veprën e vet madhore “Teoria e Demokracisë”, duke trajtuar problemin e formimit′euml; opinionit thekson: Lidh′midis opinionit publik dhe demokracisë është konstituive: I pari është baza emërore dhe vepruese e së dytës. Opinioni publik s′është diçka “e lindur”: Ai është tërësia e pikëpamjeve të përhapura (opinioneve) që ndërveprojnë me flukset e informacionit. Proceset e formimit të opinioneve zhvillohen sipas tri modaliteteve: Rënie në formë kaskave prej elitave poshtë; Zierje nga baza përpjetë; Identifikim me grupet e referimit. Zbritja dhe përhapja e opinioneve prej elitave vizatohet mirë nga modeli i kaskadës i Karl Dojçit. Te Dojçi nivelet, apo depozitat e kaskadës janë pesë: Vaska ku qarkullojnë idetë e elitave ekonomike e shoqërore, Ajo ku takohen e përplasen elitat politike e qeveritare. Rrjeti i komunikacionit masiv dhe kryesisht personeli që transmeton e përhap mesazhet, “Liderët e opinionit” në nivel lokal Vaska e madhe e publikut. Pra, në fund, gjithçka derdhet në demos, në rezervuarin e publikut masiv. Gjëja themelore e modelit është përzierja e vazhdueshme. Brenda çdo rezervuari ka opinione dhe interesa që s′pajtohen, kanalet e komunikimit janë të shumta e polifonike. Lëvizja rezultante e kaskadës është zbritëse. Përhapja e opinioneve nuk është një proces që ka vetëm nj&′l; shkak dhe as nuk është linear. Brenda çdo niveli, procesi, çdo vaske proceset e ndërveprimit janë horizontale: ndikuesit kundër ndikueseve, transmetuesit kundër transmetuesve, burimet kundër burimeve. Së dyti, gjatë çdo kalimi nga një nivel në tjetrin ndërhyjnë faktorë të rinj: çdo herë rinis një cikël i plotë që përzien gjithçka dhe duke përzier bën modifikime. Pra, shihet qartë që shoqëria shqiptare, opinioni pub′ dhe ngjizja e këtij opinioni ka nevojë për mendimin e kualifikuar akademik, mendimi demokratik i të cilëve (integruar natyrshëm nga Qendra e Studimeve Albanologjike), do të përshpejtojë dhe çel ide e shtigje′euml; reja në demokratizimin e vendit përmes dekomunistizimit, vendosjes së këtij të fundit mbi baza shkencore e kulturore kombëtare. Ne nuk duhet të harrojmë se megjithëse partitë politike n&e′; Shqipëri janë ekstroverse (të hapura), politikanët shqiptarë si individ janë introverse (të mbyllura), të prirur të gjithë të manovrojnë brenda një bote të mbyllur të lojës së pushtetit. Pra, politikanët shqiptarë kanë nevojë të ndihmohen nga ju, të nderuar akademikë, për t′a iluminuar e përshpejtuar procesin e dekomunistizimit. Konferenca si kjo e sotmja, të këtij institucioni prestigjioz akademik janë dobiprurëse edhe për këtë proces. Në Kuvendin e Shqipërisë përpara një viti kam theksuar: Ne sot, të vetëdijshëm për atë guxim të munguar dje, më së pari duhet të nderojmë ata që i shkaktuan frikë diktaturës me punën, jetën dhe veprën e tyre. Zhvillimet historike na mësojnë se shtetet totalitare bien, por poetët mbesin; jeta dhe vargu i tyre janë monumenti më i përkryer i thelbit të njeriut, janë dëshmitari i përjetshëm i triumfit të lirisë mbi tiraninë. E pikërisht këto vlera, të prodhuara në kohën e diktaturës dhe të kuptuara gj′një e më shumë, sot i bëjnë poetët martirë dëshmorë për të gjithë shqiptarët që ishin në kërkim të ndërgjegjes së humbur dhe të ruajtjes së karakterit kombëtar. Për këtë ata e kanë vendin në altarin e kombit. Altari është apo, më saktë, duhet të jetë i prekshëm, i vizitueshëm, i përfaqësuar nga të gjithë dëshmorët e Kombit. Ky altar, pra Varrezat e Dëshmorëve të Kombit kanë vite e vite që presin dëshmorët e rinj të Atdheut të rreshtohen krahas atyre të mëparshëm, të vlerësuar nga të gjithë. Dhe poetët e Librazhdit kanë tash 30 e ca vjet që e dhanë jetën e tyre për Shqipërinë dhe vetëm 16 vjet që u dihet varri. Dëshmorët e çdo kohe, e pra, poetët dëshmorë apo dëshmorët poetë, janë të pakrahasueshëm e të pavlerësueshëm për të ardhmen e atdheut′e të vetë kulturës kombëtare. Rishkrimi i domosdoshëm i historisë, veçanërisht asaj të këtij 70-vjetori, larg çdo pasioni politik, larg çdo demagogjie, duhet të bëhet me akte konkrete dhe pikërisht ky do të jetë një akt nderimi moralo-politik, për ata që dhanë jetën për liri, duke kundërshtuar diktaturën më të egër të Evropës, ashtu si qindra djem dhe vajza idealiste që ranë kundër fas′mit gjatë Luftës së Dytë Botërore e të nderuar nga të gjithë ne sot. Këta dëshmorë poetë ishin disidentë në një kohë frike dhe terrori dhe treguan krenari e dinjitet, duke e paguar dinjitetin dhe antikomunizmin që treguan me çmimin e jetës së tyre, kur ne të tjerët, më e pakta, ishim kokë ulur a indiferent ndaj saj. Të njëjtën gjë, për Atdheun, kanë bërë edhe Trifon Xhagjika, Havzi Nela dhe shumë të tjerë, që do të dokumentohen nga historia, morali dhe politika, më mirë se kurrë përmes punës së Institutit të Kujtesës Historike, që ne duhet dhe do ta ngremë, si detyrim moral, ligjor dhe politik për “dekomunistizimin” e shoqërisë shqiptare, larg çdo fryme revanshi. Kjo kërkesë tashmë është e bashkuar edhe me detyrimet për integrimin evropian që ne aspirojmë, të shprehur përmes deklaratës së janarit′06 të Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Europës, nëpërmjet rezolutes 1481. Si diktatura totalitare dje, por edhe periudha e turbullt dhe shpeshherë e pasqaruar e postkomunizmit, ca nga amullia dhe ca nga mungesa e vullnetit politik, e kanë ngadalësuar piedestalin e këtyre martirëve të vërtetë të shpirtit tonë demokratik, piedestal, i cili, për fatin e tyre tragjik dhe heroik njëherësh, kaloi nëpërmjet një krenarie dhe formimi kombëtar demokrat, të ngritur, përveç të tjerave, edhe nga plumbi e litari që diktatura rezervoi për ta. Izet Shehu ka cituar: Herët a vonë, Shqipëria do të dekomunistizohet dhe do të pastrohet nga ferrat e së kaluarës së egër. Pa hezitim e mbështes propozimin e zotit Bujar Leskaj, që poetët e pushkatuar Blloshmi e Leka të vendosen në Altarin e Nderit të Kombit, të shpallen dëshmorë të Atdheut dhe eshtrat e tyre të prehen të qetë atje ku e meritojnë. Shpreh besimin tim se këtë propozim do të mbështesin edhe shumë e shumë të tjerë. Duke nderuar e vlerësuar këta dy poetë të martirizuar me këngë në gojë, ne nderojmë dhe vlerësojmë lirinë e shenjtë të fjalës, mbajmë të gjallë kujtesën kombëtare, sepse një popull pa kujtesë, s′ka të ardhme. Ndaj unë e kam theksuar dhe e theksoj edhe njëherë se; në aspiratën për t&′l; shkuar në botën demokratike, ne përpos dëshmive të rënda dhe përpjekjeve të thella, duhet të tregojmë letrat e fisnikërisë dhe, së pari, atë të disidencës antikomuniste, të prodhuar në atë kohë nga heronjtë dhe poetët e kohës.

Nga Bujar Leskaj

Është e natyrshme që kur je i prirur jo në kanale të ngushta leximi, por në një gamë të gjerë të tematikave, llojeve, gjinive të ndryshme, brenda prozës së shkruar, leximi i çdo libri të lerë mbresa dhe shije të ndryshme. Këto mbresa lidhen me shijet e tua personale, me atë që ti si lexues je në kërkim të asaj që do të lexosh (jo gjithmonë e gjen), me stilin apo artin e të shkruarit dhe jo rrallë me emrin e autorit, apo të një grupi autorësh, që ti parapëlqen. Kur kësaj i shtohet njohja personale me autorin dhe respektin e veçantë që të është krijuar në rrethana të ndryshme të njohjes, që nuk kanë të bëjnë me një libër të dhuruar nga vet autori me një autograf të tij, ndjen detyrimin që të vlerësosh një nga dhuratat më të bukura që mund ti jepet njeriut. Por njohja dhe detyrimi mbeten deri këtu. Shija dhe mbresa që të lë ajo që sapo ke lexuar, kalon kufijtë e detyrimit moral apo të njohjes personale, duke bërë që të marrësh guximin të shprehësh diçka për atë vlerë që libri i sapo lexuar të ka dhuruar, për më tepër që je i bindur në vetvete që libri është vlerë e shtuar, vlerë sipërore në botimet shqiptare të socio-kulturës. Është fjala për librin “Konvergjenca Intelektuale”  të autorit dr. Ibrahim Berisha, sociolog, politolog, shkrimtar, kulturolog, profesor i Fakultetit Filozofik në Prishtinës, doktoruar në fushën e sociologjisë së komunikimeve.