Bujar Leskaj – Page 3 – bujarleskaj.com

Sot, më 19 dhjetor 2025, së bashku me Koordinatorin për Mbikëqyrjen e Analizës dhe Procesin Zgjedhor pranë Degës së PD Vlorë, z.Aurel Bylykbashi, zhvilluam takime me strukturat e Partisë Demokratike në rajonet 1 dhe 5 të qytetit të Vlorës.

Në fokus të diskutimeve ishin: Thirrja për pjesëmarrjen në protestën e datës 22 dhjetor; Analiza e zgjedhjeve të 11 majit; Propozimet nga baza e Partisë Demokratike në Vlorë lidhur me Kryetarin e PD Vlorë.

Në takimet me strukturën e Partisë Demokratike Vlorë në Rajonin 1 dhe 5, u diskutua rëndësia e angazhimit dhe përkushtimit maksimal për organizimin e protestës së datës 22 dhjetor 2025, e cila është një reagim kundër qeverisë më të korruptuar që ka njohur vendi që nga themelimi i shtetit shqiptar.

Një pikë tejet e rëndësishme e takimeve me strukturat e këtyre Rajoneve ishte dhe analiza e zgjedhjeve të 11 majit. U vlerësuan përformancat dhe sfidat që ndodhën gjatë fushatës, si dhe mundësitë për përmirësime dhe forcimin e strukturave të PD në Vlorë. Pas këtij vlerësimi, u diskutuan hapat që do të ndiqen për të përmirësuar angazhimin e partisë dhe për të adresuar mangësitë e konstatuara në procesin zgjedhor të 11 Majit 2025.

Gjatë takimeve, strukturat e PD Vlorë paraqitën propozime konkrete dhe analiza të detajuara. Ata theksuan se janë të gatshëm të kontribuojnë aktivisht në mbështetje të plotë për çdo hap dhe strategji të Partisë Demokratike. Po ashtu, demokratët shprehën një angazhim të fortë për t’u bërë pjesë e protestës së 22 dhjetorit.

Në këto takime morën pjesë, Kryetari i PD Vlorë, Hysni Sharra, Sekretaria Politike të PD Vlorë, znj.Nada Mecorapaj, ish-kandidatët për deputet znj.Alta Azizi Haluci dhe z.Mario Runa, ish-kryetarin e PD Vlorë z.Agron Sharra, anëtarët e Kryesisë znj.Barie Isufi, znj.Laureta Husa, znj.Eralba Kreshpa, z.Ernest Pashaj, z.Rezenbrik Serjani dhe Kryetari i Forumit Rinor z.Çajup Shehaj.

Sot, datë 5 dhjetor 2025, së bashku me Kryetarin e PD-së, dega Vlorë, z.Hysni Sharra, Sekretaren Politike të degës, znj. Nada Mecorapaj dhe Nënkryetaren e PD-së Vlorë, znj. Nada Daullja, zhvilluam mbledhjen e kryesisë së Partisë Demokratike dega Vlorë.

Sot, datë 5 dhjetor 2025, së bashku me Kryetarin e PD-së, dega Vlorë, z.Hysni Sharra, Sekretaren Politike të degës, znj. Nada Mecorapaj dhe Nënkryetaren e PD-së Vlorë, znj. Nada Daullja, zhvilluam mbledhjen e kryesisë së Partisë Demokratike dega Vlorë.

Në mbledhje diskutuam dy udhëzimet e dërguara dhe miratuara nga Kryesia e PD-së, lidhur me hapjen e procesit zgjedhor për Kryetar Dega, si dhe udhëzimin për analizën e zgjedhjeve të 11 majit 2025.

Në fjalën time theksova se këto janë dy procese janë shumë të rëndësishme, që lidhen ngushtësisht me njëra-tjetrën dhe të cilat do të zhvillohen paralelisht.

U hodhën propozime për mënyrën e zhvillimit të analizës, e cila do të bazohet në rajone, ku përfshihen disa grupseksione. Në këtë proces të analizës do të përfshihen të gjithë kandidatët për deputetë, të cilët do të luajnë një rol kyç në këtë proces.

Në fjalën e tij, Kryetari i PD Vlorë z.Hysni Sharra, theksoi se plotësimi i strukturës së degës, duke filluar nga niveli bazë dhe sinergjizimi i aktivit të degës, është një prioritet i rëndësishëm dhe thelbësor për sukseset e këtyre proceseve.

Sekretarja e Degës znj.Nada Mecorapaj dhe nënkryetarja e PD Vlorë znj.Nada Daullja, theksuan rëndësinë e këtyre proceseve, dhe rëndësinë e analizës, e cila do ndihmojë për të përmirësuar funksionimin dhe organizimin e degës.

Të dy proceset kanë ardhur në kohën e duhur dhe do të shërbejnë për të forcuar dhe përmirësuar strukturën e degës.

581- vjetorin e ngritjes së flamurit në Krujë nga Gjergj Kastrioti

Sot, datë 28 Nëntor 2025, në ambientet e Muzeut “Kosova”, në 581- vjetorin e ngritjes së flamurit në Krujë nga Gjergj Kastrioti dhe 113-vjetorin e Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, sëbashku me Institutin e Studimeve Politike “Ismail Qemal Vlora”, me anëtarë, themelues, drejtues e kontributorë të Partisë Demokratike Vlorë, deputetë të Partisë Demokratike, studiues, kujtuam historinë, sakrificën dhe gjakun e derdhur në shekuj të atdhetarëve shqiptarë.

Sot kujtuam me nderim e respekt Themeluesin e shtetit tonë, Atin e Pavarësisë dhe të kombit shqiptar, Ismail Qemal Vlorën dhe të gjithë ata patriotë e atdhetarë që besuan, sepse ëndërruan, punuan, sepse besuan, dhanë jetën për të jetuar në përjetësi.

Në ambientet e Muzeut “Kosova” zhvilluam disa aktivitete: Filluam me hapjen e ekspozitës “Persekutimi i firmëtarëve të Pavarësisë dhe familjarëve të tyre 1944–1990”, përgatitur nga ISKK dhe studiuesi Leka Ndoja.

Në hapjen e ekspozitës mbajtën fjalën e tyre drejtori i ISKK-së, z.Çelo Hoxha, autori i ekspozitës z.Leka Ndoja, si dhe z.Kujtim Cakrani.

Më pas vazhduam me mbajtjen e dy kumtesave: e para mbi figurën e Atit të Kombit, Ismail Qemal Vlorës, ku referoi z.Hysni Sharra; dhe e dyta për figurën e patriotit Osman Haxhiu dhe Luftën e Vlorës, e referuar nga z.Vilson Haxhiraj.

Gjithashtu u promovua libri i studiuesit Prof.Uran Butka, me titull “Musine Kokalari – një yllësi”, i cili mbajti edhe një fjalë përshëndetëse

Vendosëm kurora me lule në varrin monumental të Atit të Kombit tonë, Ismail Qemal Vlora dhe u përulëm me respekt në nderim të aktit sublim të patriotëve e atdhetarëve shqiptarë, për një Shqipëri të lirë e të pavarur, së bashku me Sekretarin e Përgjithshëm të PDSH-së z.Flamur Noka, i cili vendosi kurorën me lule tek varri i Atit të Kombit Ismail Qemal Vlorës në emër të Prof.Dr.Sali Berishës; deputetët z.Luçiano Boçi dhe z.Luan Baçi, kryetarin e degës z.Hysni Sharra; sekretaren e PD Vlorë znj. Nada Meçorapaj, drejtues të PD në Vlorë e Selenicë, anëtarë e simpatizantë, themelues, kontributorë e drejtues ndër vite të Partisë Demokratike Vlorë!

Pas përfundimit të aktiviteteve, organizuam një koktej festiv me rastin e 28 Nëntorit.

Gëzofshim çdo 28 nëntor të lirë, të pavarur, me besimin tek e ardhmja, te zhvillimi sepse e ardhmja jonë është ndërtuar mbi sakrificën e brezave të tërë, në kërkim të paqes, lirisë dhe drejtësisë!

𝗞𝗔𝗬𝗢-𝗸𝗼𝗿𝗿𝘂𝗽𝘀𝗶𝗼𝗻𝗶 “𝗶𝗻𝗼𝘃𝗮𝘁𝗶𝘃” 𝗶 𝗥𝗮𝗺𝗲𝘀

Struktura ushtarake KAYO administron prokurimet, mirëmbajtjen dhe logjistikën e pajisjeve ushtarake të vendit, duke përfshirë armatime, mjete, municione dhe shërbime ushtarake. Kjo e bën atë një nga nyjet më kritike të sistemit tonë të mbrojtjes. Çdo devijim nga ligji në këtë strukturë cënon (i) gatishmërinë luftarake të ushtrisë, (ii) sigurinë e personelit ushtarak dhe (iii) besueshmërinë e Shqipërisë ndaj NATO-s.

I. KAYO-fusha “inovative” e korrupsionit të Ramës

KAYO dhe korrupsioni në ushtri do të hyjnë në historin si korrupsioni i ri “inovativ” i Ramës, nëse do t’i ngelet kohë, në krye të punëve të pista në Shqipëri. Autokrati Rama ka gjetur fushën e duhur dhe personin “e duhur” në krye të KAYO-s, një drejtues me përvojë negative dhe tregues negativë.

Sikurse citohet nga mediat e huaja (https://www.thenationalnews.com/…/israels-elbit…/ ; https://www.ftm.eu/…/israel-defence-elbit-systems…; https://www.lalettre.fr/…/corruption-at-nato…) dhe mediat shqiptare, kompania private izraelite “Elbit Systems”(këtej e tutje me inicialet “ES”), e cila ka lidhur marrëveshje me kompaninë ushtarake shqiptare KAYO për rihapjen e Akademisë së Aviacionit në Vlorë dhe për prodhimin e dronëve, është përfshirë në një skandal të madh për manipulimin e tenderave të NATO-s. Autoritetet belge (Belgjika është selia e NATO-s) kanë nisur një hetim në lidhje me disa kontrata të rëndësishme të firmosura mes kompanisë izraelite dhe Agjencisë së Prokurimeve të NATO-s. Prokuroria Federale e Belgjikës ka lëshuar një urdhër ndërkombëtar arresti për një konsulent që ka vepruar në emër të kompanisë izraelite private “ES”, për lidhjen e kontratave të rëndësishme me NATO-n.

Në korrik të vitit 2025, Shqipëria nënshkroi një marrëveshje të gjerë ushtarake me Izraelin. Për shumë muaj ky nënshkrim u pa thjesht si një marrëveshje normale midis dy qeverive, për të bashkëpunuar në fushën e mbrojtjes. Vetëm pak javë më parë u zbulua se se ajo nuk ishte thjesht një marrëveshje mes dy qeverive, por një biznes sekret qindra milionë dollarësh, i KAYO-s me kompaninë private “ES”.

Në këtë biznes gërshetohet deliri i madhështisë së “Liderit Global”, Ramës, me korrupsionin galopant të sektit të tij dhe mungesën e thekshme të përvojës në këtë fushë.

Denoncimet mediatike kanë ngritur pikëpyetje serioze për tendera të paracaktuar, ku fituesit duken të njohur para hapjes së procedurave, për mbivlerësim të pajisjeve ushtarake, shpesh me cilësi të ulët, për marrëveshje të mbyllura pa transparencë, nën justifikimin e “sekretit ushtarak” dhe konflikt të hapur interesi midis zyrtarëve të KAYO-s dhe kompanive private të huaja të furnizimit, sikurse është kompania “ES”.

Në muajin nëntor 2025, mediat e huaja zbuluan se kompania “ES” ka siguruar një kontratë dhjetra milionë dollarëshe nga qeveria shqiptare, për të furnizuar Shqipërinë me armatim të rëndë, përfshirë murtaja dhe dronë. Paralelisht, kompania izraelite do të hapë dhe shkollën e aviacionit në Vlorë.

Burime mediatike të huaja dhe vendase cilësojnë se qeveria shqiptare po shqyrton një skemë të ngjashme me atë të projektit “Smart City”, për të financuar faturën e rëndë që Shqipëria do t’i paguajë kompanisë private të huaj. Sipas këtyre burimeve, kompania e huaj do t’i gjejë vetë fondet me hua bankare, ndërsa Shqipëria do të garantojë kredinë e kompanisë me garanci sovrane shtetërore! Më tej, do të marrë përsipër shlyerjen e saj, duke përfshirë dhe interesat e majmë, për një kompani që sot po hetohet nga NATO për korrupsion me Agjencinë e tenderimeve të vetë NATO’s!!

Këto praktika përbëjnë jo vetëm shkelje ligjore, por tradhti institucionale ndaj misionit të ushtrisë sonë! Korrupsioni në ushtri nuk matet vetëm me dhjetra miliona euro të humbura, por me pajisje jofunksionale në situata emergjente, me mungesë municionesh ose logjistike në momente kritike, me ulje të moralit të efektivëve dhe me humbje besimi nga aleatët tanë strategjikë.

Pavarësisht rëndësisë së çështjes me kontratat abuzive të KAYO-s me kompaninë private “ES”, reagimi institucional ka qenë zero! Ministria e Mbrojtjes dhe strukturat e kontrollit ushtarak nuk kanë dhënë asnjë sqarim dhe nuk kanë ndërmarrë asnjë hetim të thelluar dhe transparent.

Kjo heshtje dhe ky mosveprim ushqen dyshimin se KAYO është shndërruar tashmë nga sekti Rama në pushtet, në një zonë të mbrojtur nga ndëshkimi.

II. KAYO: bankomat i Ramës dhe turp i Shtetit tonë!

Nëse korrupsioni në rrugë, shkolla apo spitale është krim ndaj qytetarëve, korrupsioni në ushtri është krim ndaj vetë Shtetit. Në emër të sigurisë kombëtare janë nënshkruar kontrata pa garë reale, me kompani me lidhje të drejtpërdrejta politike. Kjo nuk keqmenaxhim, por skemë e organizuar vjedhjeje.

Nën flamurin e “sekretit ushtarak”, KAYO është shndërruar në një bankomat për klientelën politike të Ramës dhe të sektit të tij, ku tenderët shpërndahen, çmimet fryhen dhe cilësia sakrifikohet.

Sekreti ushtarak nuk është licencë për korrupsion. Ai nuk mund të përdoret për t’i mbyllur gojën medias dhe opinionit publik, për të shmangur auditin dhe për të fshehur kontrata të dyshimta. Kur çdo blerje shpallet “sekret”, atëherë kemi të bëjmë me shtet të kapur, jo me shtet funksional.

Shqipëria është anëtare e NATO-s, por korrupsioni në KAYO me kompaninë private “ES” të hetuar nga NATO për korrupsion, na shndërron në një republikë bananesh. Aleatët tanë kërkojnë transparencë, integritet dhe llogaridhënie. Çfarë marrin? Heshtje, mjegull dhe arrogancë zyrtare.

Çfarë mesazhi u dërgojmë partnerëve strategjikë, kur pajisjet ushtarake mund të rezultojnë të amortizuara, kontratat të fryra dhe përgjegjësit të paprekshëm?

KAYO nuk është thjesht një strukturë ushtarake nevralgjike– është testi i fundit i seriozitetit të shtetit shqiptar. Ose luftojmë korrupsionin edhe aty ku është më i rrezikshëm, ose pranojmë se ushtria është kthyer në plaçkë politike. Dhe një shtet që lejon vjedhjen në ushtri, ka hequr dorë nga vetëmbrojtja.

III. Korrupsion që vret moralin e ushtarakëve tanë

Ushtarët shqiptarë stërviten dhe shërbejnë me ndjenjën e detyrës, por çfarë ndodh kur zbulojnë se dikush pas tavolinave vjedh në emrin e tyre? Ky është korrupsion më i zi, pse ul moralin, rrezikon jetën dhe shkatërron besimin e efektivëve.

Ushtria nuk mbahet vetëm me armë, uniforma dhe buxhete. Ajo mbahet mbi gjithçka me moral, besim dhe ndjenjë drejtësie. Kur këto tronditen, çdo armatim(për më tepër edhe i cilësisë së ulët, nga korrupsioni i KAYO-s) bëhet i pavlerë.

Dhe sot, pikërisht këtu godet më fort korrupsioni “inovativ” i Ramës në ushtri: godet dhe dëmton jo vetëm në financat publike, por në moralin e ushtarakëve tanë. T’i kërkosh një ushtari të japë maksimumin, ndërsa një grusht eprorësh dhe sekti në pushtet përfitojnë nga kontrata të fryra, është fyerje e hapur ndaj dinjitetit ushtarak.

Korrupsioni në KAYO (i) ul besimin në komandë, (ii) shkatërron ndjenjën e barazisë, (iii) nxit largime nga shërbimi dhe krijon heshtje të rrezikshme. Këto janë plagë që nuk shërohen me propagandë apo parulla patriotike.

Më e rënda nuk është vetëm korrupsioni me kontratat, por heshtja institucionale përballë saj. Kur ankesat nuk dëgjohen, kur përgjegjësit nuk mbajnë përgjegjësi, mesazhi për ushtarakët është i qartë: “sakrifica juaj nuk vlen!”.

xxx

Si vend anëtar i NATO-s, Shqipëria matet jo vetëm për buxhetin e mbrojtjes, por për integritetin e strukturave të saj. Çdo aferë korruptive në KAYO dëmton reputacionin ndërkombëtar të vendit, ndërkohë që goditjen më të madhe e ndiejnë ata që mbajnë uniformën çdo ditë.

Rikthimi i moralit të ushtarakëve tanë kërkon hetim real dhe të pavarur mbi KAYO-n, transparencë dhe audit të kontratave të realizuara deri tani me një kompani të akuzuar për korrupsion nga NATO, reformim të thellë të sistemit të prokurimeve ushtarake dhe ndëshkim shembullor për abuzuesit. Vetëm kështu rikthehet besimi në ushtri, që është urgjencë kombëtare! Por këtë nuk mund ta bëjë as Rama, as edhe sekti i tij, që ideuan dhe zbatuan korrupsionin “inovativ” në KAYO.

𝗨𝗿𝗿𝗲𝗷𝘁𝗷𝗮 𝗲 𝗥𝗮𝗺𝗲𝘀 𝗽𝗲𝗿 𝗞𝘂𝘃𝗲𝗻𝗱𝗶𝗻 𝗱𝗵𝗲 𝗼𝗽𝗼𝘇𝗶𝘁𝗲𝗻: 𝘂𝗿𝗿𝗲𝗷𝘁𝗷𝗲 𝗽𝗲𝗿 𝗸𝗼𝗻𝘁𝗿𝗼𝗹𝗹𝗶𝗻 𝗱𝗲𝗺𝗼𝗸𝗿𝗮𝘁𝗶𝗸

Në çdo demokraci funksionale, Kuvendi është zemra e sistemit përfaqësues, institucioni ku pushteti buron nga vota dhe kontrollon ekzekutivin. Në Shqipëri, për fat të keq, prej 13 vitesh po shohim një realitet të zymtë: një kryeministër autokrat që e sheh Kuvendin jo si institucion sovran, por si pengesë, dhe deputetët jo si përfaqësues të popullit, por si zgjatime të vullnetit të tij personal.

Një Kryeministër që urren Kuvendin, urren vetë parimin e përfaqësimit. Urrejtja e Ramës për Parlamentin dhe deputetët është, në thelb, frikë nga kontrolli dhe llogaridhënia. Por pa Kuvend të fortë nuk ka shtet të fortë, dhe pa deputetë të lirë nuk ka demokraci.

I. Kuvendi i shndërruar në noter të rëndomtë dhe dekor

Sjellja politike e Edi Ramës ka treguar hapur një përçmim sistematik ndaj Kuvendit. Seancat plenare janë reduktuar në formalitet, debati është zëvendësuar nga monologu, ndërsa vendimmarrja reale ndodh jashtë Kuvendit: në Kryeministri, në zyra të mbyllura, ose në marrëveshje të padeklaruara.

Ligjet miratohen me procedura të përshpejtuara, pa konsultim real, pa respekt për opozitën dhe pothuajse përherë edhe pa debat brenda vetë mazhorancës. Kuvendi nuk është më vendi ku bindja fitohet me argumente, por ku urdhri zbatohet me ngritje kartoni.

Listat e mbyllura, karriera të varura nga kryeministri dhe frika e përjashtimit e kanë kthyer deputetin në një figurë të heshtur, që ekziston vetëm për të legjitimuar vendime të marra diku tjetër. Kuvendi është kthyer në një noter të rëndomtë të pushtetit personal të Ramës.

Rama nuk e fsheh ambicien për të qenë mbi Kuvendin. Ai flet për të me ironi, mungon në seanca të rëndësishme, shmang interpelancat dhe e përdor arrogancën si instrument politik. Kjo sjellje nuk është rastësore; ajo është pjesë e një filozofie pushteti autokratik, që e sheh kontrollin parlamentar si bezdi dhe rrezik.

Sa herë Kuvendi duhet të ushtrojë rolin e tij kushtetues, mbikëqyrjen e qeverisë, reagimi i Ramës është nervozizëm, sulm verbal dhe minimizim i institucionit, deri në zerim të funksionit dhe rëndësisë së tij.

Urrejtja ndaj Kuvendit nuk është thjesht problem stili, por kërcënim për demokracinë. Kur Parlamenti dobësohet, pushteti përqendrohet; kur deputetët heshtin, qytetarët mbeten pa zë; kur debati shuhet, vendimet merren pa llogaridhënie.

Shqipëria po rrëshqet nga demokracia përfaqësuese drejt një modeli të rrezikshëm, ku gjithçka rrotullohet rreth një njeriu të vetëm, ndërsa institucionet shërbejnë si fasadë.

Kuvendi nuk është pronë e Kryeministrit. Ai është pronë e qytetarëve. Dhe çdo përpjekje për ta denigruar dhe nënshtruar atë, është një goditje direkte ndaj demokracisë shqiptare.

II. Për Ramën, deputeti i PS-ë është ushtar i rangut të fundit!

Urrejtja e Ramës për deputetët e partisë së vet shfaqet në mënyrën se si ai i trajton ata: pa autonomi, pa zë dhe pa dinjitet institucional. Deputeti i mazhorancës nuk guxon të ketë mendim ndryshe, sepse ndëshkimi dhe linçimi është i menjëhershëm: politik, moral ose mediatik. Për Ramën, deputeti i Partisë Socialiste është ushtar i rangut të fundit!

Në Partinë Socialiste të Edi Ramës, deputeti nuk është më përfaqësues i qytetarëve, as zë me peshë politike, me identitet dhe përgjegjësi publike. Deputeti është reduktuar në një “tetar” të thirrur vetëm për të zbatuar urdhra, për të ngritur kartonin në seancë dhe për të heshtur kur kërkohet debat.

Prej gati dy dekadash, Rama ka ndërtuar një model partie, ku mendimi kritik shihet si tradhti, ndërsa bindja verbale shpërblehet me mbijetesë politike. Deputetët socialistë rrallë flasin, edhe më rrallë kundërshtojnë. Ata nuk përfaqësojnë më zona, komunitete apo interesa konkrete shoqërore, por vetëm vullnetin e kryetarit të sektit në pushtet.

Deputeti i PS-së nuk është më ligjvënës, por ekzekutor politik. Nuk pyetet për ligjet, nuk përfshihet realisht në hartimin e tyre dhe shpesh mëson vendimet madhore nga mediat, njësoj si qytetarët e thjeshtë.

Struktura e Partisë Socialiste sot i ngjan më shumë një zinxhiri komandimi ushtarak, sesa një force politike moderne. Në krye është “komandanti”, më poshtë një rreth i ngushtë besnikësh dhe, në fund, deputetët. Këta të fundit, pa autonomi, pa ndikim dhe pa garanci politike.

Rama i do deputetët e PS-së në Kuvend që të votojnë ligjet e qepura me dorë prej sektit Rama në rrobaqepësinë e madhe të korrupsionit qeveritar 13-vjeçar. Listat e mbyllura, kontrolli absolut mbi karrierën dhe frika e përjashtimit janë faktorë që e kanë kthyer deputetin socialist në figurë të përkohshme, të zëvendësueshme dhe të bindur. Ushtari i rangut të fundit nuk pyet pse. Ai vetëm zbaton urdhërat.

Në këtë realitet, edhe deputeti i mazhorancës trajtohet njësoj si opozita: si zë i panevojshëm, nëse nuk përforcon narrativën e kryeministrit. Kur deputeti shndërrohet në ushtar të fundit të hierarkisë, humb demokracia. Humb përfaqësimi. Humb lidhja mes qytetarit dhe shtetit. Kuvendi kthehet në formalitet, ndërsa pushteti përqendrohet në një dorë të vetme.

Një parti ku deputetët nuk guxojnë të mendojnë nuk mund të qeverisë në mënyrë demokratike. Një kryeministër që i trajton deputetët e vet si konsumatorë urdhrash, nuk ndërton shtet, por kult pushteti.

Mungesat e shpeshta të Ramës në Kuvend, shmangia e interpelancave dhe komunikimi arrogant me deputetët tregojnë qartë përçmimin ndaj rolit të tyre. Kuvendi përdoret si skenë, jo si institucion, ndërsa deputetët si dekor, jo si faktor vendimmarrës.

III. Urrejtja e thellë dhe e përhershme për opozitën dhe deputetët e saj

Në çdo demokraci në botë, opozita është shtyllë e domosdoshme e sistemit politik, zëri kritik që kontrollon pushtetin dhe mbron balancën institucionale. Në Shqipëri, nën qeverisjen e autokratit Rama, opozita nuk trajtohet si pjesë legjitime e demokracisë, por si armik për t’u asgjësuar politikisht. Urrejtja e thellë dhe e përhershme e kryeministrit ndaj opozitës dhe deputetëve të saj është shndërruar në një tipar konstant të qeverisjes këta 13 vjet.

Rama nuk e ka parë kurrë opozitën si kundërshtar politik me të cilin përballet në ide dhe programe. Për të, opozita është pengesë që duhet nënçmuar, izoluar dhe diskredituar. Ai e urren atë në mënyrë të plotë, visherale, me të gjitha poret e unit të vet. Gjuha përçmuese, ironia arrogante dhe sulmet personale ndaj deputetëve opozitarë janë kthyer në mjet të përditshëm komunikimi politik të tij.

Në vend të debatit, Rama zgjedh talljen. Në vend të argumentit, fyerjen. Në vend të përballjes parlamentare, delegjitimimin publik.

Rama e përdor Kuvendin si arenë poshtërimi. Seancat plenare janë shndërruar shpesh në skena ku kryeministri përdor pushtetin e tij verbal, për të poshtëruar deputetët e opozitës. Pyetjet parlamentare shmangen, interpelancat relativizohen, ndërsa kërkesat për llogaridhënie trajtohen si provokime të padëshiruara.

Deputetët e opozitës nuk shihen si përfaqësues të qindra mijëra qytetarëve, por si figura pa legjitimitet, të cilëve u mohohet respekti minimal institucional. Urrejtja për opozitën është, në thelb, urrejtje për kontrollin demokratik.

Sjellja e Ramës ndaj opozitës zbulon një problem më të thellë ekzistencial të tij: pamundësinë për të duruar kundërshtimin. Çdo kritikë cilësohet si sulm personal, çdo pyetje si komplot, çdo alternativë si rrezik për pushtetin e tij.

Kjo frymë ka ushqyer polarizimin ekstrem, ka helmuar klimën politike dhe ka varfëruar debatin publik në Shqipëri. Në një ambient të tillë, opozita nuk luftohet me ide, por shtypet me arrogancë pushteti.

xxx

Kur kryeministri urren Kuvendin, urren opozitën dhe përçmon deputetët e vet, dëmtohet dhe rrezikohet rëndë vetë demokracia. Pa opozitë të respektuar, nuk ka Kuvend funksional. Pa deputetë opozitarë të dëgjuar, nuk ka transparencë. Pa debat real, nuk ka vendimmarrje të përgjegjshme.

Shqipëria po jeton një model, ku pushteti kërkon heshtje, jo dialog; nënshtrim, jo përballje; bindje, jo pluralizëm.

Urrejtja e thellë e Ramës për Kuvendin, për opozitën dhe deputetët e saj nuk është thjesht problem stili apo temperamenti politik. Ajo është strategji pushteti, e ndërtuar mbi përjashtimin, përçmimin dhe frikën nga kontrolli parlamentar.

Opozita nuk është armik. Ajo është pjesë e demokracisë. Dhe çdo pushtet që e urren opozitën, në të vërtetë i frikësohet llogaridhënies dhe fundin e ka të pashmangshëm.

𝗥𝗼𝗺𝗮𝗻𝗶 “𝗢𝗹𝗶𝗴𝗮𝗿𝗸𝗲𝘁” 𝗶 𝗩𝗶𝗹𝗶 𝗠𝗶𝗻𝗮𝗿𝗼𝗹𝗹𝗶𝘁 𝗱𝗵𝗲 𝗳𝘂𝗻𝗱𝗶 𝗺𝗲 𝘁𝘂𝗿𝗽 𝗶 𝗥𝗮𝗺𝗲̈𝘀

Si lexues, paraqes modestisht këtë shkrim për romanin “Oligarkët” i Vili Minarollit, i cili përbën një nga përpjekjet më të drejtpërdrejta të letërsisë shqiptare bashkëkohore, për të ekspozuar mekanizmat okultë të pushtetit ekonomik dhe politik në Shqipërinë e tranzicionit të vonë.

Kjo vepër që prodhon letërsi me nivel mesatar artistik, me nuanca publicistike, ka një narrativë që lexohet me kënaqësi, sidomos në situatën e sotme.

Romani ndërton një panoramë të errët të një shoqërie ku Shteti, kapitali dhe politika janë të ndërthurur në mënyrë organike, duke krijuar një sistem oligarkik. Në të, vendimmarrja nuk buron nga interesat publike, por nga marrëveshje të mbyllura dhe interesa private. Minarolli përdor një stil realist, herë-herë brutal, duke mos u fshehur pas alegorive të ndërlikuara.

Personazhet e tij janë tipologji të njohura të realitetit shqiptar: biznesmenë të lidhur me pushtetin, politikanë pa ideologji, media të instrumentalizuara dhe qytetarë të përjashtuar nga proceset reale të vendimmarrjes.

I. Romani “Oligarkët”: një denoncim i fuqishëm i Shtetit të kapur në Shqipëri

Forca e romanit qëndron në aftësinë për ta kthyer oligarkinë nga një koncept abstrakt, në një përvojë të prekshme sociale, ku pasojat ndihen në jetën e përditshme, në varfëri, në mungesë drejtësie dhe në shkatërrimin e besimit publik.

E gjithë vepra përbën një denoncim të fuqishem të Shtetit shqiptar të kapur nga interesat klienteliste të një grupi biznesmenësh rrotull Ramës, të faktit që në 10 vitet e fundit(romani u botua në vitin 2020), Shqipëria nuk është thjesht një shoqëri dhe ekonomi në tranzicion të zgjatur.

Ajo është shndërruar gradualisht në një sistem oligarkik funksional, ku pushteti ekonomik dhe ai politik janë ndërthurur në mënyrë organike, duke prodhuar pasuri të përqendruar, institucione të dobëta dhe një shoqëri të lodhur nga padrejtësia. Kostoja e këtij modeli nuk është abstrakte. Ajo matet në mallra dhe shërbime nga më të shtranjtat në Evropë, në mundësi të humbura, konkurrencë të shkatërruar dhe besim publik të rrënuar.

Autori e thekson qartë së tek ne oligarkët nuk janë produkt i tregut të lirë, por produkt i aksesit të privilegjuar tek drejtuesit e shtetit, më shkoqur tek kryeministri, në roman i quajtur “Shefi”(nënkupto KM). Ata nuk u rritën përmes inovacionit, konkurrencës apo eficiencës, por përmes koncesioneve dhe PPP-ve të dyshimta, tenderëve të përsëritur pa garë reale, ligjeve dhe vendimeve të personalizuara, si dhe tolerimit fiskal dhe institucional

Kjo ka krijuar një shoqëri dhe ekonomi, ku suksesi dhe fitimi nuk varen nga aftësia për të prodhuar mallra dhe shërbime më mirë dhe më lirë, por nga afërsia me pushtetin.

II. Fundi i Ramës-shterim i një modeli qeverisjeje të mbështetur tek abuzimi dhe korrupsioni sistemik

Vepra “Oligarkët” e Vili Minarollit nuk synon neutralitet estetik, por ndërton një narrativë kritike, që e çmonton figurën e Shefit(KM), si simbol të një pushteti të personalizuar, të mbajtur nga oligarkët që i ka rreth vetes, të ndërtuar mbi imazhin, retorikën dhe kontrollin e narrativës publike.

Romani e paraqet “fundin” jo thjesht si rënie personale të Shefit, por si shterim të një modeli qeverisjeje, i cili mbështetet më shumë tek abuzimi me interesat dhe fondet publike, tek korrupsioni sistemik dhe tek spektakli, sesa tek institucionet.

Vlera e këtij romani qëndron në guximin për të trajtuar drejtpërdrejt një figurë aktuale të pushtetit dhe për ta vendosur atë në qendër të një analize letrare dhe politike. Autori shfrytëzon ironinë dhe demistifikimin, për të treguar se si pushteti, kur shkëputet nga llogaridhënia dhe realiteti social, fillon të prodhojë vetë kushtet e rënies së tij.

Në këtë kuptim, romani është më shumë një akt kritik, se sa një rrëfim klasik, duke i afruar kufijtë e tij të krijimit me ese-në politike dhe satirën sociale.

Romani “Oligarkët”, i veçantë në stilin dhe strukturën e tij, denoncon me forcë një tranzicion të kapur të shoqërisë shqiptare, ku demokracia formale mbulon një realitet të përqendruar pushteti dhe pasurie.

Vepra e bën këtë përmes ndërtimit të një sistemi narrativ ku pushteti është i shpërndarë mes aktorëve ekonomikë dhe politikë, ndërsa të gjithë i shërbejnë dhe përqendrohen në miklimet e tyre tek figura e drejtuesit të partisë në qeverisje dhe qeverisë, si mishërim i këtij sistemi.

Ky roman përfaqëson një letërsi që nuk kërkon vetëm të tregojë histori, por të ndërhyjë në debatin publik. Kjo vepër i jep romanit shqiptar një funksion kritik dhe dëshmues, duke e pozicionuar letërsinë si një hapësirë rezistence ndaj normalizimit të pushtetit, oligarkisë dhe manipulimit të realitetit politik, shoqër dhe ekonomik të vendit.

Edhe kur janë polemike apo të ashpra, romane të tilla si “Oligarkët” e Vili Minarollit fitojnë vlerë, pikërisht sepse refuzojnë heshtjen dhe neutralitetin dhe zgjedhin denoncimin, përballë një realiteti të kontestuar shoqëror.

Me këtë vepër, edhe pse të publikuar katër vite më parë, politikani dhe ambasadori ynë i shquar Vili Minarolli vjen, krahas vlerave të tjera të shumta të romanit, edhe si shkrimtar parashikues!

Ai ka parashikuar me largpamësi dhe thellësi fundin e afert dhe me turp të Shefit(KM), këtij autokrati të mbështetur vetëm nga sekti i tij dhe shpura e oligarkëve të shumtë rreth vetes, krijesa të panginjura për t’i rrëmbyer dhe akaparuar vendit çdo pasuri publike dhe çdo qindarkë të taksapaguesve shqiptarë.

Nga fundi i romanit, për fundin e Shefit -KM (nënkupto Ramës ), autori parashikon një dalje turpëruese për të, por pa u finalizuar me arrrestim , sepse arratiset dhe i shpëton drejtësisë, duke kërkuar azil politik në një vend aleat të Rusisë (ndoshta Serbi, apo Hungari, si Gruevski). Kjo, me objektivin për të shkuar nën suazën e Rusisë, ndërsa pjestarët e sektit grabitës Rama(ministrat e tij) ngecin në rrjetën e drejtësisë së re (edhe në roman, Shefi-Kryeministri mendon vetëm për vete-shikoni me vëmendje faqen 283 të romanit).

Autori, për të qenë korrekt me telashet e botimit, thekson se “Çdo ngjashmëri me ngjarje të caktuara a me persona konkretë është krejt e rastësishme“. Në fakt , nga leximi duket qartë dhe bukur se nuk është…

Faleminderit, shkrimtari Vili Minarolli!

𝗣𝘀𝗲 𝗥𝗮𝗺𝗮 𝗶 𝘇𝗶 𝗻𝘂𝗸 𝘀𝗵𝗽𝗮𝗹𝗹 𝗴𝗷𝗲𝗻𝗱𝗷𝗲𝗻 𝗲 𝗳𝗮𝘁𝗸𝗲𝗾𝗲𝘀𝗶𝘀𝗲 𝗻𝗮𝘁𝘆𝗿𝗼𝗿𝗲?!

Përmbytjet e 4-8 janarit 2026 po lënë pas vetes dhjetra shtëpi të shkatërruara, mijëra ha tokë bujqësore të mbuluara nga uji, biznese të paralizuara dhe mijëra qytetarë në pasiguri. Harta e permbytjes eshte rritur me here qe nga 4-5 janari, duke përfshirë, krahas Durrësit dhe Lezhës, edhe Shkodrën, Gjirokastrën e deri në Vlorë në gjithë zonën e Novoselës, si dhe në Fier (fshati Ferras dhe fshatrat përreth) zona përgjatë lumit Vjosa deri tek Ura e Novoselës.

𝗜. 𝗖𝗱𝗼 𝗱𝗿𝗲𝗷𝘁𝘂𝗲𝘀 𝗻𝗼𝗿𝗺𝗮𝗹 𝗱𝗼 𝘀𝗵𝗽𝗮𝗹𝗹𝘁𝗲 𝗴𝗷𝗲𝗻𝗱𝗷𝗲𝗻 𝗲 𝗳𝗮𝘁𝗸𝗲𝗾𝗲𝘀𝗶𝘀𝗲 𝗻𝗮𝘁𝘆𝗿𝗼𝗿𝗲, 𝗥𝗮𝗺𝗮 𝗷𝗼!

Në çdo vend normal, një situatë e tillë do të shoqërohej menjëherë me shpalljen e gjendjes së fatkeqësisë natyrore, me mobilizimin e emergjencave, transparencë mbi dëmet dhe aktivizim të mekanizmave ligjorë për ndihmë.

Në Shqipëri, qeveria e sektit Rama zgjodhi të mos e bëjë këtë. Kjo nuk është thjesht neglizhencë administrative. Është papërgjegjësi ekstreme politike dhe morale. Është mospërfillje ndaj gjendjes së rëndë të qytetarëve të tu!

Mosshpallja e gjendjes së fatkeqësisë nuk e ndryshon realitetin në terren. Ajo vetëm e fsheh atë nga statistikat, nga vëmendja publike dhe nga detyrimi ligjor për të vepruar. Pa këtë status, bashkitë mbeten pa fonde emergjente, fermerët pa kompensim, bizneset pa instrumente lehtësuese, ndërsa qindra familjet e prekura mbeten në mëshirë të ndihmave sporadike dhe premtimeve boshe. Shteti i Ramës, në vend që të jetë mburojë e qytetarit, u kthye në spektator të fatkeqësisë së tij.

Pavarësisht qeveritarëve të veshur me çizme për foto e propagandë, përmbytjet tregojnë të vërtetën pa filtra. Gjendja është realisht kritike, përtej çdo propagande, e cila po mundohet të shitet si marrje përgjegjësie. Pas 13 vitesh keqqeverisje nga sekti Rama, mungesë parandalimi dhe abuzimi me fondet publike, qytetarët e këtyre zonave përballen çdo vit me të njëjtin skenar: ujë në shtëpi, toka të shkatërruara, të mbjella të përmbytura, bazë materiale të shkatërruar dhe drejtues që shfaqen vetëm për kamera. Kanale të pa pastruara, argjinatura të lëna në harresë dhe reagimet pas dëmeve janë dëshmi e një dështimi të gjatë, jo e një fatkeqësie të papritur. Çizmet në baltë nga ana e drejtuesve nuk zëvendësojnë përgjegjësinë dhe as nuk e mbajnë ujin jashtë shtëpive të banorëve të këtyre zonave.

Partia Demokratike ka propozuar dhe ka lançuar shpalljen e gjendjes së fatkeqësisë natyrore, jo si një rrugë politike, por si një rrugë ekonomike dhe sociale, me qëllim mbështetjen reale të familjeve, pronës dhe bizneseve të prekura nga përmbytjet. Ky qëndrim mbështetet plotësisht në detyrimet ligjore dhe kushtetuese që shteti ka ndaj qytetarëve të vet, në situata emergjente dhe fatkeqësish natyrore.

Përmbytjet e fundit kanë shkaktuar dëme të rënda në banesa, bujqësi, blegtori dhe aktivitete ekonomike, duke e bërë të pamundur përballimin e situatës nga vetë qytetarët dhe nga pushteti vendor. Bashkitë janë lënë pa mjete financiare dhe pa mbështetje nga qeveria qendrore, ndërsa drejtuesit e tyre ndodhen të coroditur dhe të pafuqishëm përballë një emergjence që kërkon ndërhyrje të menjëhershme shtetërore.

Në këto kushte, ne, deputetët e opozitës në Kuvendin e Shqipërisë, vlerësojmë se janë përmbushur plotësisht kushtet dhe rrethanat e parashikuara në ligjin nr. 45/2019 “Për mbrojtjen civile” dhe në vendimin e Këshillit të Ministrave nr. 158, datë 17.03.2021, për shpalljen e gjendjes së fatkeqësisë natyrore. Konkretisht, kjo situatë kërkon shpalljen e gjendjes së fatkeqësisë natyrore në zonat e prekura, përfshirë qarqet Durrës, Lezhë, Elbasan, Shkodër, Gjirokastër, Vlorë dhe Fier.

Është e pakuptueshme dhe e pajustifikueshme arsyeja pse Këshilli i Ministrave nuk ka ndërmarrë ende këtë procedurë, duke krijuar pasiguri te qytetarët për mënyrën se si do të përballohen pasojat e kësaj fatkeqësie. Mosshpallja e gjendjes së fatkeqësisë natyrore pamundëson dëmshpërblimin e plotë dhe të drejtë të banorëve të prekur, dhe përbën një akt të rëndë papërgjegjshmërie institucionale.

Qëndrimi i Partisë Demokratike është i mbështetur qartë në Kushtetutë dhe në ligj, ku përcaktohet se Kuvendi ushtron kontroll parlamentar mbi çështjet e mbrojtjes civile dhe se Këshilli i Ministrave ka kompetencën dhe detyrimin të shpallë gjendjen e fatkeqësisë natyrore për një periudhë të përcaktuar, kur rrethanat e kërkojnë. Në këtë rast, këto rrethana janë të dukshme, të dokumentuara dhe të pamohueshme.

𝗜𝗜. 𝗡𝗲 𝘃𝗲𝗻𝗱 𝘁𝗲 𝘀𝗼𝗹𝗶𝗱𝗮𝗿𝗶𝘁𝗲𝘁𝗶𝘁 𝗱𝗵𝗲 𝘃𝗲𝗻𝗱𝗶𝗺𝗶𝘁 𝘀𝗼𝗰𝗶𝗮𝗹, 𝗥𝗮𝗺𝗮 𝘇𝗴𝗷𝗲𝗱𝗵 𝗯𝗿𝗮𝗸𝘁𝗶𝘀𝗷𝗲𝗻

Argumenti se “situata nuk e justifikonte” shpalljen e gjendjes së fatkeqësisë natyrore shtë i pabesueshëm, për këdo që pa dëmet në terren. Vendim mohues i Rams ishte një zgjedhje shpirtkazm politike: zgjodhi shmangien e përgjegjësisë financiare, zgjodhi të mos prishë narrativën dhe imazhin e rremë të zhvillimit dhe stabilitetit, duke iu larguar procedurave të prokurimeve emergjente në rastet e fatkeqësive natyrore dhe dëmshpërblimit 100 përqind të dëmeve.

Por qeverisja nuk është menaxhim imazhi; është mbrojtje e jetës, pronës dhe dinjitetit të qytetarëve. Por për këto vlera, Rama nuk pyet.

Pasojat e braktisjes së qytetarëve prej Ramës dhe mosveprimit të sektit të tij në pushtet janë të shumëfishta. Ekonomikisht, humbjet në bujqësi dhe infrastrukturë lokale do të përkthehen në ulje të prodhimit me miliona euro, në rritje kostosh dhe humbje të ardhurash për familjet më të prekura.

Institucionalisht, u dërgua një mesazh i rrezikshëm: ligji zbatohet selektivisht dhe emergjencat trajtohen sipas kalkulimeve politike, jo sipas nevojës reale. Kjo minon thellë besimin e qytetarëve tek shteti dhe tek vetë koncepti i solidaritetit publik.

Si pasojë janë shkaktuar dëme të konsiderueshme ekonomike dhe sociale në këto zona, duke prekur drejtpërdrejt jetesën dhe aktivitetin e banorëve. Në fshatin Bishan, situata paraqitet veçanërisht e rëndë, ku stallat blegtorale janë dëmtuar ndjeshëm, duke rrezikuar krerët blegtoral dhe vazhdimësinë e aktivitetit blegtoral. Përmbytjet kanë sjellë dëmtime serioze edhe në ushqimin e kafshëve dhe krerët blegtoralë, çka përbën një goditje të drejtpërdrejtë për ekonominë familjare të fermerëve dhe blegtorëve të zonës.

Njëkohësisht, janë evidentuar dëme të mëdha në të mbjella, fusha bujqësore dhe sera, të cilat përbëjnë burimin kryesor të të ardhurave për shumë familje. Humbja e prodhimit bujqësor jo vetëm që cenon sigurinë ekonomike të fermerëve, por ndikon edhe në zinxhirin e furnizimit dhe tregun lokal. Dëmet janë më të theksuara në zonën e fshatit Bishanit, ku përmbytjet kanë shkaktuar shkatërrime të konsiderueshme në sipërfaqe të gjera toke bujqësore.

Në Novoselë, situata paraqitet shqetësuese, pasi janë përmbytur 14 banesa, duke shkaktuar dëme materiale të konsiderueshme dhe duke vështirësuar kushtet e jetesës për familjet e prekura. Përmbytja e banesave ka sjellë humbje të orendive shtëpiake, pajisjeve elektroshtëpiake dhe mjeteve të tjera jetike.

Në këtë kontekst, është thelbësore që procesi i vlerësimit të dëmeve dhe dëmshpërblimit të jetë korrekt, i drejtë dhe transparent, duke reflektuar realisht nivelin e humbjeve të pësuara nga banorët. Një dëmshpërblim i drejtë është jetik për rimëkëmbjen ekonomike të familjeve të prekura, për rikthimin e aktivitetit bujqësor dhe blegtoral, si dhe për garantimin e kushteve minimale të jetesës. Çdo nënvlerësim i dëmeve do të thellonte më tej vështirësitë ekonomike dhe sociale të komunitetit, ndërsa një vlerësim i saktë dhe i ndershëm do të ndihmonte në rikuperimin dhe stabilizimin e situatës.

Për këtë arsye, kërkohet vëmendje maksimale nga institucionet përgjegjëse për vlerësimin objektiv të dëmeve dhe sigurimin e dëmshpërblimeve të drejta, në përputhje me realitetin në terren dhe nevojat reale të banorëve të prekur.

𝗜𝗜𝗜. 𝗥𝗮𝗺𝗮 𝗶 𝗹𝗮 𝗯𝗮𝘀𝗵𝗸𝗶𝘁𝗲 𝘃𝗲𝘁𝗲𝗺!

Pa shpallje zyrtare të fatkeqësisë, njësitë vendore u lanë të përballen me një barrë që tejkalon kapacitetet e tyre financiare dhe teknike. Kryetarët e bashkive u detyruan të improvizojnë, të rishpërndajnë buxhete të pamjaftueshme dhe të kërkojnë ndihmë. Ky është centralizim pa pikë përgjegjësi: qeveria mban vendimmarrjen, por ia lë kostot pushtetit vendor.

Si pasojë e përmbytjeve në këto zona, situata në terren ka nxjerrë në pah jo vetëm dëmet e mëdha materiale, por edhe mungesën e mbështetjes reale nga qeveria qendrore. Bashkitë janë lënë të përballen të vetme me një situatë emergjente, pa mjetet financiare, logjistike dhe institucionale të nevojshme për të përballuar pasojat e fatkeqësisë. Kjo ka krijuar një gjendje konfuzioni dhe pasigurie në nivel vendor, ku titullarët e bashkive ndodhen të coroditur dhe të hutuar, të paaftë për të ndërhyrë në mënyrë efektive për shkak të mungesës së fondeve dhe kompetencave reale.

Përballë kësaj gjendjeje, bashkitë nuk disponojnë fondet e nevojshme për të garantuar ndihmë emergjente, strehim, apo mbështetje për rikthimin e aktivitetit ekonomik.

Kjo situatë dëshmon qartë se përgjegjësia nuk mund dhe nuk duhet të bjerë mbi pushtetin vendor, i cili është i kufizuar në mjete dhe burime. Qeveria qendrore ka detyrimin ligjor dhe moral të ndërhyjë në raste emergjencash natyrore, duke siguruar fonde të mjaftueshme, koordinim institucional dhe mekanizma të qartë për vlerësimin dhe dëmshpërblimin e dëmeve. Lënia e bashkive vetëm në përballimin e kësaj situate përbën një shmangie të përgjegjësisë dhe një dështim në menaxhimin e krizave, nga ana e qeverisë qendrore.

Në këtë kontekst, është e domosdoshme që qeveria të marrë përgjegjësi të plotë, të angazhohet drejtpërdrejt në procesin e vlerësimit të dëmeve dhe të garantojë dëmshpërblime korrekte, të drejta dhe në kohë, në mënyrë që të mundësohet rimëkëmbja e familjeve të prekura dhe rikthimi i normalitetit në komunitetet e dëmtuara. Çdo vonesë apo neglizhencë e mëtejshme vetëm sa thellon pasojat ekonomike dhe sociale të kësaj fatkeqësie.

Më e rënda është dimensioni moral. Çdo familje që fjeti në shtëpi të lagura, çdo fermer që pa të shkatërrohet një vit punë, çdo biznes i vogël që mbylli dyert për ditë të tëra, mori një mesazh të ftohtë: “Nuk jeni prioritet!”. Në demokraci, ndjeshmëria ndaj fatkeqësive nuk është akt bamirësie; është detyrim kushtetues.

Ende ka kohë për shpalljen e menjëhershme të gjendjes së fatkeqësisë në zonat e prekura, me transparencë mbi kriteret dhe dëmet. Për një fond të posaçëm kompensimi për familjet, fermerët dhe bizneset e vogla, me procedura të thjeshtuara. Si dhe për një audit të pavarur të dëmeve dhe publikim të plotë tëtë dhënave. Si dhe për një plan rehabilitimi për infrastrukturën e ujërave, kanalet kulluese dhe mbrojtjen nga përmbytjet, jo vetëm për riparime kozmetike.

Por Rama nuk e ka këtë kohë. Koha e tij është vetëm për të vjedhur dhe abuzuar pasurinë dhe paratë e shqiptarëve.

Rama dhe sekti i tij mbajnë përgjegjësi të rëndë politike për vendimmarrjen që la mijëra qytetarë pa mbrojtje institucionale.Mosshpallja e gjendjes së fatkeqësisë pas përmbytjeve të 4-8 janarit 2026 nuk është një gabim teknik. Është një akt papërgjegjësie ekstreme që rëndon mbi qeverinë më të papërgjegjshme të historisë së pas diktaturës. Shteti ekziston pikërisht për momente të tilla: kur natyra godet, politika duhet të mbrojë. Çdo gjë tjetër është braktisje e pashpirt.

Urojmë që gjatë orëve të natës të mos ketë rritje të nivelit të ujit, duke shmangur përkeqësimin e mëtejshëm të situatës në zonat e prekura nga përmbytjet. Qëllimi kryesor është minimizimi i dëmeve për familjet, banesat, tokat bujqësore, blegtorinë dhe bizneset e vogla, të cilat tashmë janë goditur rëndë nga kjo fatkeqësi natyrore.

Shpresojmë që 9 janari të mos e gjejë të rënduar situatën, por me kushte më të stabilizuara dhe me ndërhyrje të menjëhershme dhe efektive nga institucionet përgjegjëse. Çdo rritje e papritur e ujit mund të thellojë humbjet ekonomike, të rrisë pasigurinë dhe të rrezikojë sigurinë e banorëve. Për këtë arsye, është thelbësore që qeveria qendrore dhe pushteti vendor të angazhohen maksimalisht, duke siguruar ndihma emergjente, koordinim në terren dhe vlerësim të drejtë të dëmeve.

Në këto kushte, shpallja e gjendjes së fatkeqësisë natyrore bëhet një instrument i domosdoshëm për të garantuar dëmshpërblimin e plotë dhe të drejtë për qytetarët e prekur, për rimëkëmbjen ekonomike të komuniteteve dhe për rikthimin e normalitetit në jetën e përditshme. Vetëm me ndërhyrje të shpejtë dhe vendimtare mund të parandalohet përkeqësimi i mëtejshëm i situatës dhe të mbrohet jeta dhe prona e banorëve.

Ne qëndrojmë të angazhuar për të ndjekur nga afër situatën dhe për të siguruar që çdo qytetar i prekur të marrë mbështetje të drejtë dhe në kohë, duke i dhënë prioritet jetës, sigurisë dhe rimëkëmbjes ekonomike të zonave të prekura. ‎

𝗗𝘂𝗿𝗮𝗻𝗮, 𝗸𝗿𝘆𝗲-𝘃𝗷𝗲𝗱𝗵𝗷𝗮 “𝘁𝗲𝗸𝗻𝗼𝗹𝗼𝗴𝗷𝗶𝗸𝗲” 𝗲 𝗥𝗮𝗺𝗲𝘀

Imagjinoni për një moment që biznesi juaj të mos ketë asnjë tatim. Që pagat e punonjësve tuaj të përjashtohen nga të gjitha taksat për 10 vite. Që shteti t’ju paguajë për trajnimin e punonjësve tuaj. Që kontributet për sigurimet shoqërore të paguhen gjithmonë në nivelin e pagës minimale. Shtoni edhe regjimin fiskal që të gjitha mallrat, pajisjet dhe shërbimet tuaja të përjashtohen nga Tatimi mbi Vlerën e Shtuar(TVSH), nga taksa e ndikimit në infrastrukturë dhe nga taksat për pasuritë e paluajtshme dhe do të keni “kryeveprën” e zezë të sektit Rama, ose krye-vjedhjen teknologjike, të quajtur Parku Teknologjik Durana.

I. Durana, parajsa fiskale për kompanitë favorite të Ramës, që merrnin dhjetra milionë euro kontrata nga AKSHI!

Durana është një park teknologjik i rregjistruar në QKB më 20 shkurt 2025, pronë e Korporatës Shqiptare të Investimeve, entitet publik gjoja për zhvillimin e pronave publike, por çerdhe reale abuzimesh me ligjin dhe korrupsioni.

Baza ligjore për funksionimin e parkut është Ligji “Për krijimin, organizimin dhe funksionimin e parqeve teknologjike dhe shkencore” i vitit 2022. Me VKM Nr. 185 dt. 27.03.2024, sekti në qeverisje i dha Duranës një sipërfaqe prej 140.400 m2 në Xhafzotaj në Durrës, që do të përdoreshin për hapjen e këtij parku. Në këtë moment, Durana ende nuk kishte lindur, pasi regjistrimi zyrtar i saj u bë 11 muaj më pas, më 20 shkurt 2025.

Skandali i parë qëndron në faktin që, edhe pse kanë kaluar dy vite që nga koha kur Durana mori tokën nga shteti, dhe gati një vit nga momenti që u regjistrua, në Xhafzotaj të Durrësit, toka publike prej 140.400 m2 vijon të jetë djerrë!

Ligji i parqeve teknologjike i vitit 2022, në Nenin 12 të tij e përcakton qartë se transferimi i një veprimtarie ekzistuese në territorin shqiptar në parkun teknologjik dhe shkencor, me qëllim kryesor përfitimin e lehtësive të parashikuara në këtë ligj, është i ndaluar.

Çdo transaksion, që në thelb rezulton në transferimin e veprimtarisë ekonomike sipas përcaktimit të mësipërm, është i ndaluar. Ky ligj, njëlloj si dhe ligji për procedurat tatimore, e ndalojnë që një biznes ose ortakë në një biznes, ta rishpikin veten, të përfaqësuar në një tjetër emër tregtar, por me aktivitet të ngjashëm vetëm për të shpëtuar nga detyrimet fiskale.

Kjo ka ndodhur me kompanitë kryesore të zhvillimit të softwerëve në Shqipëri, klientë të afërt të Ramës dhe të “kopshtit” të tij personal të abuzimeve dhe korrupsionit, Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit, AKSHI-t famëkeq tashmë. Vetëm një kompani, e rregjistruar me një emër tjetër në park, ka marrë 60 milionë euro nga një tender sekret i AKSHI-t!

Kështu, 53 kompani u bënë pjesë e “DURANA Tech Park”, me një rregjistrim të thjeshtë prej 50 eurosh, duke përfituar lehtësirat fiskale të përshkruara më sipër, në një kohë kur paralelisht konkurrentët e tyre në sektor paguanin 15% tatimin mbi fitimin, përfshirë edhe detyrimet fiskale të tjera.

Rama lejoi, në mos e bashkë-ideoi vetë, që “Durana” të shpallej zonë e lirë për zhvillimin e teknologjisë, me status të posaçëm ligjor dhe fiskal, ndërkohë që kompanitë e regjistruara si përdoruese në të përfitonin përjashtime të gjera nga taksat dhe kontributet, edhe pse asnjëra prej tyre nuk ndodhej në tokën djerrë të Xhafzotaj të përcaktuar me VKM si vendndodhja e parkut teknologjik, në kundërshtim të hapur me legjislacionin në fuqi.

II. Durana, kjo parajsë fiskale në erë, e ngrirë dhe pa gjurmë

Sot nuk ka më asnjë gjurmë nga projekti “Durana Tech Park” në faqen zyrtare të Korporatës së Investimeve Shqiptare, një kompani publike që mbahet nga taksat e shqiptarëve dhe që e ka detyrë parësore transparencën e plotë. Çdo informacion mbi projektin “Durana Tech Park” është fshirë nga faqja e Korporatës, pa asnjë njoftim apo shpjegim publik.

E projektuar si qendër inovacioni dhe kërkimi dixhital, çdo ditë që kalon Durana po shërben si një strehë, parajsë fiskale për klientët favoritë të Ramës, që janë furnizuar nga kontratat publike.

Parku Teknologjik “Durana” u promovua si një nga projektet më ambicioze për zhvillimin e inovacionit, teknologjisë dhe industrive me vlerë të shtuar në Shqipëri. I paraqitur si hapësirë për start-up-e, kompani teknologjike, qendra kërkimore dhe shërbime digjitale, ai u shpall si simbol i kalimit nga ekonomia tradicionale drejt ekonomisë së dijes.

Deri tani, procedurat e përzgjedhjes së operatorëve dhe përdoruesve të parkut nuk janë shoqëruar me publikim të plotë të kritereve. Nuk ka qartësi mbi kushtet e kontratave, kohëzgjatjen, detyrimet financiare dhe përfitimet reale për shtetin. Me Duranën, rregjistrimi në të është vënë në shërbim të interesave të kufizuara private, pa një proces real konkurrues.

Një pjesë e mirë e aktiviteteve të kompanive të rregjistruara në “Durana” nuk përputhen me konceptin e një parku teknologjik. Në vend të kompanive të teknologjisë së avancuar, R&D, start-up-eve dhe inkubatorëve, janë futur aktivitete që kanë karakter të thjeshtë tregtar apo logjistik.

Mungon ekosistemi i inovacionit: laboratorë, qendra kërkimore, bashkëpunim me universitete, programe inkubimi dhe akselerimi. Kjo e kthen projektin nga një qendër zhvillimi teknologjik, në një zonë virtuale biznesi të zakonshëm, por me privilegje dhe trajtim të veçantë. Praktikisht, në kopshtin personal të abuzimeve të Ramës.

Statusi i Duranës si park teknologjik u përdor si “strehë fiskale” për kompani që nuk kanë aktivitet real teknologjik, ndërsa mungesa e monitorimit krijoi hapësira të gjera për evazion fiskal dhe konkurrencë të pandershme ndaj bizneseve që operojnë jashtë parkut.

Një park teknologjik matet nga rezultatet. Nga sa start-up-e janë krijuar, sa vende pune me kualifikim të lartë janë hapur, sa projekte inovative janë zhvilluar dhe sa bashkëpunime me universitete dhe qendra kërkimi janë realizuar. Asgjë e tillë nuk ka ndodhur me Duranën, pasi sektit Rama nuk i interesonte inovacioni dhe aplikimet shkencore, por vetëm zhvatja, evazioni fiskal dhe korrupsioni.

Ligji i parqeve teknologjike i vitit 2022 dhe dy VKM-të përkatëse janë në grupin e akteve ligjore të qepura me porosi nga sekti Rama në qeverisje, për të stimuluar korrupsionin tek klientët e tij.

Pezullimi më 13 janar 2026 i fondeve të Bashkimit Europian për projektet e qeverisjes digjitale në Shqipëri nuk është një keqkuptim teknik, as një incident i zakonshëm burokratik, pavarësisht qe qeveria e mbulon dhe nuk e bën publik njoftimin që ka marrë nga Brukseli, lidhur me arsyet e pezullimit. Ky veprim është një sinjal politik i qartë dhe i rëndë: Europa e Bashkuar ka vendosur të ndalë mbështetjen për një model digjitalizimi publik në Shqipëri, i cili po zhvillohet pa transparencë, me tendera të AKSHIT të dyshuar seriozisht për abuzim dhe korrupsion galopant, duke sfiduar demokracinë dhe shumë larg nga llogaridhënia institucionale.

Në këtë sfond të errët, Parku Teknologjik “Durana” duhej të ishte një pikë kthese për ekonominë shqiptare, një qendër e inovacionit, teknologjisë dhe punësimit cilësor. Në vend të kësaj, Rama dhe sekti i tij ngritën një çerdhe tjetër korrupsioni, evazioni fiskal dhe abuzimi.

“Durana” është sot një tjetër shembull mjeran i projekteve “strategjike” që përfundojnë si përfitim për ata të paktë rreth Ramës dhe zhgënjim i thellë dhe i hidhur për taksapaguesit shqiptarë dhe për interesin publik të zhvillimit teknologjik të vendit.

Rama po fundoset brënda makutërisë dhe sektit të tij!

Sot problemi kryesor për vendin është korrupsioni i thellë dhe galopant, që Rama e ngriti në sistem. Eshtë një korrupsion endemik, që ka shkatërruar institucionet dhe Shtetin.

Problemi i tij sot është makuteria e brendshme, nga sekti që drejton dhe e ka ndërtuar vetë: një rreth i mbyllur pushteti, një sekt politik dhe ekonomik që ushqehet nga privilegjet, arroganca dhe pandëshkueshmëria.

Drejtuesit kryesorë të këtij sekti, sot ose janë prapa hekurave, ose në arrati, ose po i shohin hekurat e burgut shumë pranë vetes.

Nga parti politike në sekt pushteti

Partia Socialiste nuk ekziston më. Sot është një ngrehinë që i janë hequr të gjitha tullat dhe ka ngelur një skelet i errët. Ka ngelur Rilindja, e cila nuk funksionon si parti politike me debat, ide dhe korrigjim të gabimeve. PS është shndërruar në një sekt besnikërie personale ndaj Ramës, ku kriteri kryesor nuk është aftësia apo përgjegjësia publike, por bindja absolute ndaj liderit dhe aksesit në burime. Ky model prodhon vetëm një gjë: izolim nga realiteti dhe përshkallëzim të gabimeve.

Flasim për PS përpara Ramës, në kohën e pluralizmit. Se përpara viteve 90-të, nga 1944- 1990, nena e Partisë Socialiste, Partia e Punes, me diktatorët Enver Hoxha dhe Ramiz Alia, i ka borxhe të pafundme Shqipërisë dhe popullit shqiptar, me krimet e kryera ndaj Shqipërisë (por kjo nuk është temë në këtë shkrim).

Me sektin Rama që e ka mbërthyer për gryke, Partia Socialiste ka kaluar në këto 13 vite një transformim të thellë, i cili nuk lidhet më me ideologjinë, programin apo debatet e brendshme politike, por me mënyrën se si e ushtron dhe e riprodhon pushtetin. Nga një parti politike klasike, me struktura, mendim kritik dhe identitet ideor, PS është shndërruar gradualisht në një sekt pushteti, të ndërtuar mbi besnikëri personale, kontroll vertikal dhe përfitim nga burimet shtetërore.

Ka kaluar nga pluralizëm i brendshëm partiak, në bindje absolute. Në të shkuarën, PS ka qenë një parti me rryma, me debate dhe me figura që artikulonin mendime të ndryshme. Sot, çdo formë mendimi kritik është përjashtuar ose neutralizuar. Vendimmarrja nuk kalon më përmes forumeve partiake, por përqendrohet në një rreth shumë të ngushtë drejtues. Kush nuk përshtatet me vijën zyrtare, etiketohet si problematik, tradhtar ose i panevojshëm.

Kjo është një shenjë klasike e shndërrimit nga parti në sekt. Në sekt, besnikëria vlen më shumë se ideja. Pushteti shihet v etëm si identitet politik
PS nuk e përkufizon më veten përmes së majtës, drejtësisë sociale apo shtetit social. Identiteti i saj kryesor sot është pushteti vetë. Qëndrimi në pushtet është kthyer në qëllim absolut, ndërsa çdo mjet për ta ruajtur atë justifikohet politikisht, moralisht dhe propagandistikisht.

Kur një parti jeton vetëm për pushtetin, ajo humb lidhjen me shoqërinë dhe shndërrohet në mekanizëm administrimi interesash ekonomike.

Rama po fundoset nga sekti që krijoi vetë

Pushteti i gjatë 13 vjeçar ka krijuar një simbiozë të fortë mes partisë, shtetit dhe një rrethi të ngushtë interesash ekonomike, të përfaqësuar nga oligarkë të afërt me Ramën.

Koncesionet, PPP-të, tenderët dhe emërimet nuk funksionojnë më si politika publike, por si instrumente për të ushqyer besnikërinë dhe për të mbajtur të bashkuar “sektin” e pushtetit. Ky rreth nuk ka nevojë për konkurrencë reale, transparencë apo meritokraci. Ai funksionon mbi përjashtimin dhe privilegjin.

Në mungesë të debatit të brendshëm dhe ideve të reja, sekti Rama ka zëvendësuar politikën me propagandën. Komunikimi publik është i centralizuar, i kontrolluar dhe shpesh cinik. Kritika nuk trajtohet si sinjal korrigjimi, por si sulm armiqësor ndaj sektit. Në këtë model, qytetari nuk shihet si votues i lirë, por si objekt manipulimi, përmes komunikimit.

Sektet e pushtetit kanë histori të ngjashme. Ato gjithmonë konsumohen nga brenda. Mungesa e kontrollit të brendshëm, e frikës nga humbja e pushtetit dhe e pandëshkueshmërisë, prodhon arrogancë, abuzim dhe shkëputje nga realiteti. Institucionet dobësohen, ligji relativizohet dhe shteti kthehet në vegël të interesave të sektit dhe, në rradhë të parë, Ramës.

Shndërrimi i PS në sekt pushteti nuk është vetëm problem i kësaj force politike. Është problem i demokracisë shqiptare dhe i vetë qytetarëve shqiptarë. Vendi po boshatiset frikshëm. Sekti në pushtet ka mbytur konkurrencën politike dhe ekonomike, ka demoralizuar shoqërinë dhe e ka bërë rotacionin politik gjithnjë e më të vështirë.

Historia politike tregon se partitë që shndërrohen në sekte pushteti nuk reformohen dot. Ato nuk ndryshojnë nga brenda, por konsumohen gradualisht nga lakmia, frika dhe izolimi. Kjo gjë po i ndodh Ramës dhe sektit të tij sot. Në politikë, pushteti pa ide dhe pa korrigjim nuk forcon partinë, por e shkatërron atë nga brenda.

III. Makuteria si mënyrë qeverisjeje
Pushteti i gjatë ka krijuar një kulturë grabitjeje të sofistikuar: koncesione, PPP, klientelizëm, shpërndarje privilegjesh për një grusht njerëzish të lidhur drejtpërdrejt me Ramën dhe sektin e tij.

Ky sistem nuk ka më nevojë për zhvillim ekonomik real apo mirëqenie qytetare; ai jeton nga rishpërndarja e parasë publike brenda rrethit të ngushtë të pushtetit.

Por makuteria ka një ligj të hekurt: ha veten nga brenda. Sa më shumë pushtet dhe para përqendrohen në pak duar, aq më shumë shtohet konflikti, frika dhe lufta e brendshme për mbijetesë politike dhe ekonomike.

Edi Rama sot duket gjithnjë e më i shkëputur nga realiteti social. Flet me ironi, me sarkazëm, me cinizëm, sepse nuk ka më përgjigje politike. Kur pushteti nuk ka më ide, përdor talljen; kur nuk ka më argumente, përdor propagandën; kur nuk ka më besim, përdor frikën.

Por propaganda nuk mbulon dot rritjen e kostos së jetesës, lodhjen qytetare, ikjen masive të të rinjve dhe ndjesinë e thellë të padrejtësisë në vend.

Sektet bien së pari nga brenda

Që të rrëzohen këto lloj sekte nga pushteti, duhet që Opozita të vazhdojë fort denoncimin , paraqitjen e alternativës së saj dhe t’i prijë, nga organizimi e deri në fund protestës, revoltës popullore.

Partia Demokratike, Kryetari Berisha, grupi parlamentar dhe forumet e PD-së po përpiqen maksimalisht ta realizojnë këtë detyrë, që është edhe mision historik për vendin: rrëzimi i kastës, sektit në fuqi. Ky aksion duhet të vazhdojë pa ndërprerje, pa pushim, deri në largimin e sektit grabitës Rama nga pushteti. Sado i kalbur që është, ky sekt nuk rrëzohet vetë. Kjo kërkon protesta të fuqishme dhe revoltë kombëtare, të drejtuar nga opozita.

Kjo është faza ku ndodhet sot pushteti i Ramës: i fortë në dukje, por i brishtë nga brenda; arrogant në retorikë, por i pasigurt në substancë.

Fundi i Ramës po vjen me konsumim. Makuteria nuk prodhon stabilitet afatgjatë. Ajo prodhon vetëm konsumim moral, politik dhe institucional. Dhe kur ky konsumim arrin kulmin, pushteti nuk bie me spektakël, por me rrëshqitje të ngadaltë, me humbje legjitimiteti dhe me largim të heshtur të mbështetjes shoqërore. Edi Ramën sot nuk po e zë brenda makuteria që krijoi vetë dhe sekti i pushtetit që ushqeu për 13 vite me radhë.

Protesta e sotme kombëtare e thirrur nga Partia Demokratike është sinjali më i qartë i fundit të afërt të pushtetit të Ramës. Sot nuk do të jetë thjesht protestë. Sot do të jetë revoltë popullore. Ky pushtet sekti sot praktikisht ka rënë, i fundosur dhe i konsumuar tërësisht në këto 13 vite nga makutëria, korrupsioni, abuzimet, vjedhjet dhe shpërdorimet pa fre me taksat dhe pasurinë e shqiptarëve.

Me sektin Rama inovacioni ndërshkohet, ndërsa biznesi spekulativ shpërblehet!

Projektligji “Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin nr. 25/2022 “Për mbështetjen dhe zhvillimin e startup-eve”, të ndryshuar, është i destinuar të dështojë në synimet e tij, për arsyet e mëposhtme:

Politikë publike pa strategji dhe koherencë për start-up-et dhe inovacionin

Prej më shumë se një dekadë, sekti Rama në pushtet ka përdorur me këmbëngulje terminologji si start-up, inovacion, ekonomi digjitale dhe sipërmarrje kreative. Megjithatë, pas fasadës gjuhësore fshihet një realitet zhgënjyes: mungesë e plotë e ndikimit real në strukturën ekonomike të vendit.

Start-up-et në Shqipëri nuk janë kthyer as në burim rritjeje ekonomike, as në kanal punësimi cilësor, as në eksportues të teknologjisë apo shërbimeve me vlerë të shtuar. Ato mbeten të pakta, të izoluara dhe kryesisht të mbështetura nga iniciativa private apo donatorë të huaj, dhe jo nga shteti.

Një nga shkaqet kryesore të dështimit dhe papërgjegjësisë së sektit është mungesa e një strategjie kombëtare të mirëfilltë për inovacionin. Dokumentet zyrtare janë thejesht deklarative, pa objektiva të matshëm, pa buxhete të qëndrueshme dhe pa mekanizma vlerësimi.

Programet qeveritare për start-up-et janë të fragmentuara dhe sporadike, ndryshojnë çdo vit, sipas axhendës politike dhe nuk lidhen organikisht me politikat arsimore, fiskale apo industriale. Në vend të një ekosistemi funksional, sekti Rama ka prodhuar vetëm evente butaforike, thirrje formale dhe ceremoni promovimi, por jo politika koherente. Praktikisht, e ka lënë Shqipërinë jashtë hartës evropiane të inovacionit.

Në BE, inovacioni nuk trajtohet si slogan, por si boshti i zhvillimit ekonomik afatgjatë. Strategji si “EU Innovation Agenda”, “Horizon Europe” dhe “Digital Europe” janë të lidhura në BE drejtpërdrejt me buxhete shumëvjeçare, objektiva të matshëm dhe institucione përgjegjëse.

Edhe në rajonin tonë, në Ballkanin Perëndimor, megjithëse në nivele më modeste, vendet e tjera kanë ndërtuar strategji koherente kombëtare. Serbia ka Strategjinë e Zhvillimit të Ekonomisë Digjitale dhe Inovacionit, Maqedonia e Veriut ka kornizë të integruar për start-up-et dhe ICT, ndërsa Mali i Zi ka orientim të qartë drejt shërbimeve digjitale dhe turizmit smart.

Vetëm Shqipëria nuk ka një strategji kombëtare funksionale për inovacionin dhe mungon lidhja mes programeve deklarative dhe Buxhetit të Shtetit.

Financim simbolik dhe i keqdrejtuar

Fondet publike për start-up-et dhe inovacionin janë të vogla në raport me nevojat reale, të paqëndrueshme dhe të shpërndara shpesh mbi kritere jo-transparente. Në shumë raste, mbështetja financiare ka favorizuar subjekte të lidhura politikisht me qeverinë, në mënyrë dërrmuese struktura sipërmarrjesh të vogla të krijuara enkas nga patronazhistët. Fondet e taksapaguesve shqiptarë kanë shkuar për projekte pa potencial tregu, duke mos pasur monitorim pas financimit.

Në Bashkimin Evropian, fondet për kërkimin shkencor arrijnë mesatarisht në 2–3% të PBB-së, me shumicën e Vendeve Anëtare që financojnë drejtpërdrejt start-up-et dhe sipërmarrjet fintech, ndërsa ekzistojnë dhe janë shumë aktive fonde publike–private për fazën e shkallëzimit (scale-up). Në Ballkan, Serbia dhe Kroacia kanë fonde kombëtare për inovacionin,ndërsa Bosnje-Hercegovina dhe Maqedonia e Veriut përdorin fonde IPA dhe nga BERZH për start-up-et e tyre, me skema bashkëfinancimi dhe me grante konkurruese.

Tek ne, financimi publik për inovacionin është nën 0.1% të PBB-së. Fondet janë të vogla, të paqëndrueshme dhe të politizuara, ndërsa mungojnë totalisht instrumentet financiare për fazën e rritjes (scale-up).

Rezultati është i qartë: pak start-up-e tek ne mbijetojnë pas fazës fillestare, pothuajse asnjë nuk rritet, shkallëzohet dhe të kthehet në kompani kombëtare.

Ndërsa Bashkimi Evropian ofron lehtësira fiskale për start-up-et inovative, mbështet skemat “stock options” për punonjësit dhe garanton procedura të shpejta falimentimi dhe rikthimi në treg, kurse vendet të tjera në Ballkan, si Serbia dhe Kroacia kanë paketa fiskale të dedikuara për start-up-et dhe fintech-et e tyre, Shqipëria ofron një sistem fiskal të paqëndrueshëm, burokraci të lartë dhe pasiguri ligjore dhe rregullatore.

Start-up-et trajtohen njësoj si bizneset tradicionale, pa lehtësira reale tatimore, skema për aksionet e punonjësve (stock options) dhe pa mbrojtje për dështimin sipërmarrës.

Në këtë mjedis, inovacioni ndëshkohet, ndërsa biznesi spekulativ dhe informal shpërblehet!

Arsimi dhe kërkimi shkencor: hallka e munguar

Në ekonomitë moderne, start-up-et dhe inovacioni nuk lindin rastësisht, as nga fushata propagandistike, por nga një zinxhir funksional që nis me arsimin dhe kërkimin shkencor. Universitetet, laboratorët kërkimorë dhe qendrat e transferimit të teknologjisë janë burimi kryesor i ideve, talenteve dhe produkteve me vlerë të shtuar.

Në Shqipëri, ky zinxhir është i këputur që në hallkën e parë. Arsimi i lartë dhe kërkimi shkencor nuk janë ndërtuar si motor zhvillimi ekonomik, por si sektorë formalë, të izoluar nga tregu dhe inovacioni.

Qeveria shqiptare ka dështuar të krijojë lidhje funksionale midis universiteteve, qendrave të kërkimit dhe sektorit privat inovativ. Shqipëria ende nuk ka parqe teknologjike funksionale, qeveria nuk akordon ka fonde serioze për kërkimin shkencor dhe nuk nxit komercializimin e ideve akademike. Si pasojë, talenti i ri ose emigron, ose kanalizohet në sektorë me vlerë të ulët të shtuar, ose mbetet i papërdorur.

Bashkimi Evropian po kalon drejt ekonomisë së dijes, industrisë 4.0 dhe teknologjive të gjelbra dhe digjitale. Ballkani po përpiqet të diversifikojë ekonomitë drejt teknologjisë së informacionit, shërbimeve të eksportueshme dhe prodhimit inteligjent.

Vetëm vendi ynë mbetet i mbështetur tek ndërtimi, turizmi sezonal, konsumi dhe remitancat.

Eksodi masiv i të rinjve të kualifikuar është dëshmia më e fortë e dështimit të politikave të inovacionit. Një ekonomi që nuk arrin të mbajë programues, inxhinierë, dizajnerë dhe kërkues shkencorë nuk mund të pretendojë ekosistem start-up-esh dhe nuk mund të konkurrojë në ekonominë e dijes.

Në vend që të tërheqë talentet shqiptare nga jashtë vendit, Shqipëria eksporton falas kapitalin e saj njerëzor!

Sekti Rama e ka zëvendësuar inovacionin me propagandë. Qeveria ka zgjedhur komunikimin mbi inovacionin, dhe jo ndërtimin e tij, duke gjeneruar inkubatorë “në letër” dhe nisma digjitale pa përdorues realë.

Kjo ka krijuar një iluzion modernizimi, ndërkohë që struktura ekonomike e vendit mbetet e mbështetur në ndërtim, konsum, turizëm sezonal dhe remitanca.

Dështimi i sektit Rama në nxitjen e start-up-eve dhe inovacionit nuk është teknik, por politik dhe institucional. Pa ndryshime rrënjësore në qeverisje, arsim, drejtësi ekonomike dhe klimë biznesi,

Shqipëria do të mbetet një ekonomi periferike, pa kapacitet për të prodhuar vlerë të shtuar dhe mirëqenie afatgjatë. Inovacioni nuk krijohet me slogane, por me institucione funksionale, liri ekonomike dhe besim tek e ardhmja. Këto dimensione ky sekt që kemi sot në qeverisje nuk mund t’i sigurojë.