Botuar ne Gazeten Imperial,te Qytetit te Vlores, e perjaveshme nr.53.21-27 Nentor 2009.

Nga Ornela HilaGjatë promovimit të librit, Vlora dhe vlonjatët e veçanërisht gazetarët e këtij qyteti, duhe padyshim të ndihen të respektuar.
Është promovuar në një auditor mjaft elitar, me ngrohtësi miqsh, libri i dytë i ish deputetit të Vlorës Bujar Leskaj.Kësaj here ai vjen me një libër deri diku informues, e mjaft të domosdoshëm, kur kërkon të njohësh jetën e një deputeti.Politikën, në tërësi, fjalimet, mediatizimin e ngjarjeve, kontributet.Këtë ka bërë Bujar Leskaj, në librin: “BUJAR LESKAJ brenda dhe jashtë Parlamentit, Maj 2007 – Maj 2009”.
Jo një autobiografi′or një narracion i jetës politike dhe publike të një deputeti të parlamentit
shqiptar, sikundër thuhet edhe në titull, Brenda dhe jashtë sallës së parlamentit.Në sallën e mbushur tej e tej, të binte në sy pjesëmarrja elitare.Ministra, deputetë, këshilltarë të kryeministrit, shkrimtar, ekonomistë, pedagogë, njerëz të artit, gazetar, miq e dashamirës së Leskaj, si politikan, akademik, intelektual, e q′tar shqiptar.Gjatë promovimit të librit, Vlora dhe vlonjatët, e veçanërisht gazetarët e këtij qyteti, duhet padyshim të ndihen të respektuar.Vet në faqet e librit, ish deputeti Leskaj, citon se këtë ë libër jua ka dedikuar pikërisht gazetarëve të qytetit të tij, të cilët ai i ka përmendur një për një në këtë libër.Impresionet gjatë promovimit ishin mahnitëse,teksa dëgjoje dhe shikoje të bërë bashkë në një sallë, një pjesë të mirë të elitës shoqërore e intelektuale të vendit tonë, që padyshim ishin aty për të promovuar veprën e re të Leskaj dhe për të nderuar karrierën e tij politike, që padyshim është në vazhdim, dhe rrugën e bërë në parlamentin shqiptar, e si ministër
Fjala e BUJAR LESKAJ në promovim:
“Për të qenë i sinqertë gjithmonë në jetën time, e kam ndier veten si të privilegjuar. në spektrin politik
privilegjet kanë qenë të renditura për disa arsye.Fakti i parë është që jam nga Vlora; i dyti është se vlonjatët më dhanë mua mundësinë, të jem përfaqësues i tyre në Kuvendin e Shqipërisë; fakti i tretë është se rrethi im shoqëror është shumë i gjerë, kalon nga spektri i majtë te ai i djathtë, njerëz të kulturës,së shkencës, së sportit, njerëz të jurisprudencës, njerëz të thjeshtë,qytetarë të nderuar të këtij vendi. Dhe fakti i katërt që Z.Sali Berisha,më krijoi mua mundësinë që për një vit e gjysmë më besoi detyrën e ministrit t&eu′ Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, duke më dhënë kështu mundësinë që rrallë u vijnë njerëzve të shpalosim bashkë me atë, politika konkrete në kulturë në turizëm e më gjerë.Për tu kthyer te libri, unë për të mund të flasë gjatë, por ajo që do më ndihmonte dhe mua, është që të gjithë ju pas leximit të librit, të bënit kritikat dhe sugjerimet tuaja.Me këtë libër unë kam sjellë një risi, ky në fakt nuk është një botim i mirëfilltë akademik, nuk është një botim teorik i mirëfilltë në politologji, por kjo është një dëshmi, një dokument, që unë Bujar Farudin Leskaj, si deputet i qytetit tim të Vlorës e kam sjellë në radhë të parë për ata që më zgjodhën. Është një dokument që unë jua dorëzoj atyre që më kanë zgjedhur, kuptohet edhe atij që më besoi dhe me dha mundësi të kandidoja, Sali Berisha.Ky është një dokument, një libër, ku studiues, student që do të merren me politologji, filozofi, të shohin sesi ka folur një deputet, si ka lëvizur, spektrin që ka rrokur në diskutimet e tij.”
Bardhyl Londo, shkrimtar:
“Bujar Leskaj ka një formim kulturor, intelektual e shkencor, që i kalon caqet kombëtare e ndërkombëtare.
Pas një eksperience në fushën e mësimdhënies, ai u zgjodh deputet i Vlorës, e më tej ngjiti shkallët e
karrierës deri në ministër. i them këto jo se nuk dihen, por është pikërisht kjo rrugë që reflektohet
dhe përbën formën e këtij libri që po promovojmë. Ka pasur shumë deputet e shumë ministra, që si thotë populli “ju ka humbur vula” por ata nuk kanë pasur ç′tu thonë të tjerëve. Për fat të mirë, Bujar Leskaj, kudo ku ka qenë ka punuar me atë cilësi intelektuale, që ka çfarë të thotë. Ajo që dua të theksoj, është se Z. Leskaj, si intelektual është orientuar gjithmonë nga krahu më progresiv i shoqërisë,më human, më intelektual dhe më me vizion të botës intelektuale shqiptare.Si deputet Leskaj ka ditur të mbrojë
dhe të përfaqësojë ata që e kanë votuar, madje edhe ata që nuk kanë votuar për të.”
Gëzim Tushe,ish-kandidat për deputet PS deputet:
“Në libër diku është deputeti i pasionuar, pastaj intelektuali, e ca diku vlonjati tipik. Herë të tjera maniaku i historisë, i pasionuari pas kulturës kombëtare, organizator i makro dhe mikro aktiviteteve kulturore në Shqipëri, Vlorë, Kosovë e gjetkë. Bujari si politikan ka qenë dhe mbetet luftarak kur duhet, por edhe i kujdesshëm, i matur, prudent në sjelljen politike, intransigjent e tolerant, edhe me të tijtë, por edhe me kundërshtarët.”
Aurela Anastasi, pedagoge, Fakulteti i Drejtësisë:
“Përshtypja e parë lidhet me origjinalitetin e librit, kompozicioni është mjaft origjinal, shumë dimensional, ka një sërë tematikash e aspektesh të trajtuara, prandaj një grup o madh njerëzish gjejnë veten aty, gjejnë këndvështrimin. ajo që më bëri më shumë përshtypje, është fakti se sa shumë e ka vlerësuar mandatin e tij përfaqësues Bujari, atë veshje zyrtare, me të cilin vullneti i popullit e pajis një deputet. Mua më ka bërë përshtypje lidhja shpirtërore që ka pasur ai me punën si deputet.”
Fatos Çoçoli, gazetar, ekonomist:
“Libri i politikanit, por edhe studiuesit Z. Bujar Leskaj, vjen në kohën e duhur, dhe përmes risive të shumta
jep një dimension të njohur pak të Z. Leskaj: Atë të kontribuuesit në politikën ekonomike dhe ligj-bërjen
ekonomike të vendit. Autori ka ditur të gjej jo vetëm motivimin, por edhe informacionin e duhur e të detajuar ekonomik, pasqyruar me shumë ide të qarta e novatore, të pasqyruara në tempullin e ligj-bërjes.”
Bedri Çoku, ish i përndjekur politik:
“Bujari është i djathtë, nuk është me llafe, por është i djathtë sepse e do atdheun, do vuajtjet e popullit
shqiptar, të asaj shtrese që vërtet sakrifikoi për këto ditë që gëzojmë sot, dhe këtë e ka treguar me vepra.
Ishte pikërisht Bujari, që përuroi Memorialin e poetëve të pushkatuar, ishte pikërisht Bujari, që nderoi At
Zef Pëllumbin, ishte pikërisht Bujari që ngrinte zërin për trajtimin dhe integrimin e të burgosurve politik, në
fakt të gjithë kanë bashkëpunuar, por ai ishte një zë i veçantë, e për këtë unë dua ta falënderoj në emër të gjithë të përndjekurve politik. i djathtë është ia që vepron, dhe jo që hiqet vetëm me fjalë, por me vepra si Bujar Leskaj.”
Ramiz Lushaj, Shkrimtar:
“Dhe bohema e deputetit Bujar Leskaj, në faqet e këtij libri, në trajtesat dhe veprimtaritë e tij për çështje kombëtare shqiptare, na sjell në fokusim e spektrim, një simbolikë të veçantë: Simbolikën e tri qafave, Qafa e Morinës, Qafa e Thanës, Qafë Botë.Në faqet e këtij libri dëshmues, nënvizon si çelës praktik trinomin:Mirëkuptim, zhvillim, integrim.”
Florian Mima, deputet:
“Them me bindjen time të plotë, se Bujari është njeri shumë i mirë, vlonjat shumë i mirë, shqiptar shumë
i mirë, po ashtu ekonomist shumë I mirë dhe politikan shumë i mirë.

Gazeta 55, date 16-11-2009
Fjala e mbajtur nga ish-ministri i Kulturës, Bujar Leskaj në seminarin e bashkëorganizuar nga Instituti i Kërkimeve Politike “Alcide de Gasperi”, me temë “Rrëzimi i Murit të Berlinit dhe Shqipëria” Në 20-vjetorin e rrëzimit të Murit të Berlinit
Rrëzimi i Murit të Berlinit ishte padyshim ngjarja më e madhe politike e gjysmës së dytë të shekullit XX. Jehonën e zhurmës së tij e dëgjuan të gjithë, kudo ku ishin. Sa shumë u lumturuan e sa shumë u hidhëruan në atë çast. Askush nuk ishte i sigurt, nëse ai rrëzim do të sillte mirësi në jetën e tyre apo shumë shpejt, fill pas zhurmës, monotonia e zhgënjimi do të rimëkëmbej. Por kjo nuk ishte aspak e rëndësishme. E rëndësishme ishe shembja, rrëzimi…Edhe në gulagë kjo ngjarje u trajtua si një ngjarje e madhe. E madhja lidhej me lirinë dhe liria ishte lirimi nga burgu. Të paktë ishin ata që dinin t′i ndanin këto dy nocione nga njëri-tjetri, të cilët, ndonëse dukeshin të afërt, nuk kishin në fakt asgjë të përbashkët. Për njerëzit në Perëndim fjala demokraci nënkuptonte “demokracinë liberale”, pra atë sistem polik që karakterizohet jo vetëm me zgjedhje të lira dhe të ndershme, por edhe nga sundimi i ligjit, nga ndarja e pushteteve, si dhe nga mbrojtja e të drejtave themelore të lirisë së shprehjes, të grupimit, të besimit dhe të pronës. Vija që në 1500-n ndante Krishtërimin perëndimor nga ai lindor, sot ndan regjimet e suksesshme liberale nga ato të pasuksesshmet. Shqipëria po kalon një tranzicion mjaft të zgjatur. Kultura është e rëndësishme. Ajo mund të jetë nxitëse ose shuajtëse, ngadalësuese ose shpejtuese e ndryshimeve. Asnjë vend nuk mund t′i japë vetvetes një të kaluar të re. Por ai mund të ndryshojë të ardhmen dhe të mbështesë shanset për të zhvilluar një demokraci liberale.
Ne duhet të nxjerrim mësime nga historia dhe të kërkojmë se cilët janë faktet që prodhojnë demokracinë liberale. Kohërat nxjerrin liderë të mëdhenj. Në fakt ato nxjerrin ç′ka kemi më të mirë brenda vetes. Një studiues amerikan thotë: “Nuk ka Amerikë pa demokraci, nuk ka demokraci pa politikë, nuk ka politikë pa parti politike”. Shoqëria shqiptare pas komunizmit – megjithëse vitet e fundit e ka ndërprerë tranzicionin në shumë aspekte e fusha të aktivitetit shtetëror dhe institucional, ku janë definuar dhe konsoliduar shumë struktura të shtetit të së drejtës – ende në disa të tjera vijon të mbetet në tranzicion. Nuk duhet veç të duam të flasim për demokracinë, por edhe të punojmë për ta ndërtuar atë, për t′i ndërtuar institucionet e saj, jo thjesht me kopjim apo formalizëm, por me zbatim pragmatik, veçse jo me pragmatizmin alla shqiptar, pragmatizëm veç që është i  mendjeve që nuk duan të mendojnë, por të vegjetojnë. Demokracia është produkt i rregullit. Të gjitha arritjet apo dështimet në historinë e njerëzimit janë nënshtruar gjykimit moral historik, aq sa ka pasur edhe ndryshime të shoqërisë sonë larg çdo revanshi. Detyra historike e Sali Berishës dhe e politikës shqiptare është të shpejtojë e të thellojë veprimet për demokratizimin e mëtejshëm të shoqërisë sonë larg çdo revanshi.
Për këtë, mendoj se ne duhet të vazhdojmë një analizë rigoroze të përbërësve të sistemit totalitar, të analizës së institucioneve kryesore që e mundësuan këtë tragjedi dhe personave të implikuar në këtë sistem dhe të vazhdojmë paralelisht në tri shtylla, tri fondamente: dëmshpërblimin e ish-të përndjekurve politikë; institucionin e kujtesës historike; ligjin e Lustracionit.Lideri i të djathtës së re shqiptare të pas viteve ?90 Sali Berisha, duhet ta forcojë edhe më tej besimin e shqiptarëve në virtytet e demokracisë, duke fuqizuar dhe përmirësuar institucionet shqiptare, e duke forcuar kujtesën pasi një demokraci pa kujtesë e sheh veten në vuajtje. 20 vjet pas rrëzimit të Murit të Berlinit ne duhet të realizojmë: Memorialin e qëndresës antikomuniste në qendër të Tiranës (Le të marrim shembull nga përvoja e Berlinit. Unë dua t′u kujtoj ju të gjithëve atë që bënë gjermanët në Berlin me monumentin e Holokaustit. Në fillit të vitit 2003, nisi ndërtimi i një memoriali zyrtar për 5-7 milionë çifutë evropianë të vrarë gjatë viteve 1933-1945 nga regjimi nazist. Ky memorial u përurua më 10 maj 2005. Kostoja e tij shkoi në 27 milionë euro, por ai u vizitua  nga 3.5 milionë njerëz vetëm në vitin e parë. Me afro 2000 vizitorët që tërheq çdo ditë ky memorial, ky vend i Berlinit nuk mund të konsiderohet më si një cep i fshehur i qytetit, ku dikur shëtisnin autorët e këtyre viktimave, por është sot një nga vendet më të vizituara e më të pazakonta). Pikërisht, nën këtë shembull edhe ne duhet të ngremë në qendër të Tiranës memorialin e viktimave të komunizmit. Të festohet me dinjitet 21 maji 1973, si “Dita  Qëndresës Antikomuniste”. Muzeu antikomunist në Shkodër, i nisur që në 2006, duhet të përfundojë dhe të fillojë ndërtimi i atij të Spaçit si dhe muzeu i martirëve të t′ë të demokracisë. Të rivendosen në varrezat e kombit eshtrat e poetëve Vilson Blloshmi, Genc Leka, Havzi Nela dhe Trifon Xhagjika. Të vendosen monumentet e Azem Hajdarit dhe Arben Brocit. S′kemi bërë sa duhet, pasi 19 vjet pluralizëm janë baras e më tepër me vitet e qeverisjes së Zogut (1925-1939), më pak se gysma e kohës së diktaturës komuniste.
E kaluara, e sotmja apo e ardhmja kërkojnë një analizë të thellë historike, politike, juridike, ushtarake e gjeopolitike. Të bësh politikë shtetërore është përgjegjësi e madhe historike, institucionale e, mbi të gjitha, kombëtare. Dua t′ju sjell këtu në vëmendje ju angazhimin dhe dimensionin e Adenauerit, emrin e të cilit e mban ky fondacion që po bashkorganizon sot këtë aktivitet. Në një intervistë të saj kancelarja g′mane Angela Merkel, më 25 shkurt 2005, botuar në biografinë e saj politike prej mëse 300 faqesh (publikuar në shqip nga Shtëpia Botuese “55”), pyetjes mbi Adenauerin, portreti i të cilit varet në zyrën e saj, ajo iu përgjigj: “Gjatë qeverisjes së Konrad Adenauerit u vunë piketat e duhura për Gjermaninë. Ndarjen e kam përjetuar si një padrejtësi të′hkaktuar nga Bashkim Sovjetik”. Adenaueri luftoi për të kapërcyer pasionet e papërmbajtura të Gjermanisë. Ai nuk pranoi të devijonte nga rruga e tij për hir të nostalgjisë për të kaluarën, apo për hir të marrëdhënieve tradicionale dashuri-urrejtje, midis Gjermanisë dhe Rusisë. Ai zgjodhi pa kushte Perëndimin, edhe sikur të shtyhej uniteti i Gjermanisë. Reagimi i tij ishte pozitiv, se vendit të tij – të ndarë e të pushtuar – nëse donte të fitonte një kontroll për të ardhmen, i duhej një politikë e qëndrueshme.
Duke u nisur nga këto par′, mendoj se shembull i thellë i modelit të transformimit të kombit gjerman, në një shtet të vetëm pas shembjes së Murit të Berlinit, më 1989, na jep ne shqiptarëve të Shqipërisë dhe të Kosovës, mësimin që të jemi të zotë: të rishikojmë realitetet e pas viteve 90, të shikojmë në thellësi e të gjejmë rregullinë e të përgjithësojmë duke analizuar marrëdhëniet shkakësore ndërmjet dukurive shoqërore. Duhet me mprehtësi t′u dalim përpara dhe të parashikojmë zhvillimet e ardhshme për 10, 20, 30, apo 50 vjet.Të qartësojmë rrugën që duhet ndjekur për të arritur synimet tona shtetërore e kombëtare, të vetëdijshëm për potencën tonë kombëtare në rajon, potencë e cila vetëm përmes bashkëpunimit me shtetin tjetër shqiptar në rajon, Kosovën, e përmes thellimit, forcimit e demokratizimit të demokracisë me institucione të konsoliduara e me përsosje të shtetit të së drejtës. Në botën pas Luftës së Ftohtë, konsolidimi i demokracisë është njëkohësisht si forcë ndarëse dhe bashkuese në varësi të kahjes negative apo pozitive të orientimit të saj. Ne ëndërrojmë, punojmë e luftojmë për të drejtën, pra rritjen, forcimin e saj.
Pas 45 vjetësh perdja e hekurt ka qenë vija ndarëse qendrore në Evropë. Kjo vijë është zhvendosur disa qindra km më në lindje. Tashmë ajo është vija që ndan popujt e krishtërimit perëndimor, nga njëra anë prej p′jve myslimanë e ortodoksë nga ana tjetër. Perëndimi është e do të mbetet për vitet e ardhshme qytetërimi më i fuqishëm i botës. E Shqipëria natyrisht e pa ekuivoke i përket atij qytetërimi.

1 shtator-30 shtator Muaji i Kultures Shqiperi – Kosove
Ne kuadrin e Muajit te Kultures Kombetare Shqiperi – Kosove, me date 1 shtator ora 10.30 ne Galerine Kombetare te Arteve u organizua hapja zyrtare e veprimtarive te perbashketa te artit dhe kultures.
Ne konferencen e shtypit Ministri i Turizmit, Kultures, Rinise dhe Sporteve te Shqpperise z. Bujar LESKAJ, pershendeti hapjen e muajit te Kultures Kombetare Shqiperi -Kosove.
” Per here te pare ne politikat kulturore kombetare, Ministria jone, nen kujdesin dhe”itetjen Kryeministritte Shqiperise Sali Berishadhe kryeministritte Kosoves-Agim u ndermarrin nje projekt te permasave te tilla te bashkepunimit kulturor, i cili kulmon? nje seri te shumellojshme aktivitetesh e performancash intensive gjate gjithe muajit fetator.
Ministria qe drejtoj une dhe kabineti im, edhe me pare e ka patur ne qender te ve- :jes dhe si njerin nga zhvillimet prioritare – domosdoshmerine e bashkepunimit kul-e artistik midis qendrave dhe trevave shqiptare. Politikat tona kulturore kane synuar sinkronizimi i kultures se prodhuar brenda Shqiperise, Kosoves dhe pjeseve te tjera ne ?rajon e me gjere, te imponohen fuqishem ne jeten tone si faktore te stabili- 5″: “.eror. religjioze social. Nga ana tjeter, duke intensifikuar kontaktet tona cilesore afeo sfera te ndjeshme te artit dhe kultures, ne do ta bejme edhe me te mundshem, le me te prekshem identitetin tone kulturor e shpirteror si trasheguesit e nje tradite te Dashket estetike dhe etike ne Ballkan.
Me mbeshtetje te kesaj filozofie te kultures gjithekombetare, MTKRS ka ofruar nje ” = ‘- :.ere e demokratike bashkepunimi me shoqatat, klubet, institutet dhe forumet e ndryshme te artit, kultures dhe sportit qe veprojne ne trevat e ndryshme shqiptare brenda dhe jashte Shqiperise. Ajo ka mbeshtetur dhe stimuluar nismat dhe projektet e ketyre organizmave si dhe te veprimtareve te vegante, per te perftuar situaten e nje rilindjeje kulturore me dimensione mbarekombetare.
MTKRS eshte e ndergjegjshme se, si shoqatat e shumta, ashtu edhe mediatoret private te kultures perbejne potencialet reale dinamike te kultures se gjalle shqiptare, perbejne potencialet tona kulturore-artistike me nje shkalle ndikimi ne edukimin e qyteta-reve shqiptare me ndjenjen e se bukures dhe humanizmit. Prandaj, duke besuarfort, se rilindja shpirterore e shqiptareve nis nga horizonti humanist i kultures, ne kemi ndertuar edhe strategjite tona te bashkepunimit nepermjet dikurseve, ekspozitave e performancave, duke i zhvendosur aktivitetet tona ne qendra te ndryshme, duke nder?tuar nje linje te shtrirjes se veprimtarive nga Qendrat – tek Periferite.
Pikerisht kjo qasje ndaj shtrirjes dhe promovimit te kultures, ka per politikat tona nje rendesi te vegante, ngase per nje shoqeri demokratike porcioni i kultures eshte i domosdoshem pergdo qytetarte saj dhe ne nuk mund t’ia privojme mundesine askujt ne shijimin dhe perjetimin e magjise qe ofron arti.
Nga kjo pikepamje, ne nje shoqeri te hapur demokratike, zhduket nocioni i Qen-dres dhe Periferise, sepse te gjithe jane te barabarte perballe kultures dhe arti na barazon te gjitheve pa perjashtim.
Shoqerise shqiptare ne Shqiperi dhe Kosove i duhet ky komunikim i munguar brendakulturor, pasi nje komunikim i tille na gliron nga shume keqkuptime, here te bartura nga e kaluara historike e sociale, here te sajuara e te provokuara nga konjuk-turate posagme. E rendesishme dhe konstruktive mbetet deshira jone e perbashket per t’iu rikthyer gjuhes me te lashte e me fisnikeruese – kultures. Ajo eshte kryefjala jone dhe ketu ne duhet ta kerkojme sekretin e komunikimit. Keshtu do te mund te ngrihemi mbi cdo amulli per te kuptuar nje gje thelbesore per te gjithe shqiptaret: Jemi nje gjuhe dhe, rrjedhimisht, nje kulture. Keshtu i jemi prezantuar ne shekuj botes dhe ky ka qene reprezantimi me i mire, me i sigurte e me i besueshem.
Edhe ne sfidat e botes bashkekohore, mendoj se prezantimi i shpirtit dhe karak-terit tone ka nje rruge, si dhe me pare, te besueshem e mbreselenes. Dhe kjo rruge eshte afirmimi kulturor. Vetem nepermjet vlerave tona me te mira origjinale, tradicio-nale qofshin ato apo moderne, ne i afrohemi ne menyre te urte e pragmatike integrim-it tone te deshiruar civil, ne Rajon dhe ne Europe.
Te nderuar pjesemarres! Me lejoni t’jua them me sinqeritet se Muaji i Kultures Kombetare Shqiperi – Kosove qe station nga dita e pare e shtatorit 2006, eshte vetem zanafilla e filozofise sone politike dhe strategjike ne Kulture. Pergjate gjithe muajit shtator ne do t’i zhvendosim auditoret tane ne disa qytete te Shqiperise dhe Kosoves, duke demonstruar energjite krijuese te botes artistike shqiptare me nje pasuri e larmi tematikash e zhanresh. Dhe i ftoj te na ndjekin dashamiret dhe adhu-ruesit e artit, e po ashtu, edhe skeptiket e kritizeret, se ne kemi nevoje si per te paret, ashtu dhe perte dytet, gjithnje me nje qellim fisnik e konstruktiv, te permiresojme dhe te evoluojme konceptet tona ne pergjithesi dhe qasjen ndaj kultures kombetare ne veganti. Sepse jemi te gjithe te perfshire, ne nje menyre a ne nje tjeter, pjese e nje nisme te perbashket ambicioze, te cilen me lart e quajta “Rilindje kulturore mbaresh-qiptare”.
Jam i sigurte se planet dhe projektet tona do te gjejne johone, do te diskutohen dhe do te na ofrojne sugjerime te gmuara. Artistet dhe inteligjencia kulturore shqiptare kerkon hapesira te reja, fryme te re bashkepunimi dhe kontakti dhe interesat e tyre te sinqerta kulturore do te gjejne tek ne degjuesin e vemendshem, mbeshtetesin dhe perkrahesin e sinqerte.? Me Muajin e Kultures Kombetare Shqiperi-Kosove, ne vetem sapo hapim nje perspektive e cila do te na zbuloje? se sa shume kemi per te bere e shkembyer, se cfare potencialesh artistike dhe kulturore kemi ne Shqiperi dhe Kosove dhe se sa e nevojshme eshte? per kulturen Kombetare te hyje ne komunikim me auditoret e veta. Me kohe edhe stratagjemat kulturore perceshtje mete specializuara, nuk do te mungojne. Por le te mbetet ky muaj me teresine dinamike te aktiviteteve kulturore ne Shqiperi e Kosove-nje Big-Bang i kultures sone. Le t’i perbashkojme e t’i perqendrojme kontributet e perbashketa kulturore e artistike ne nje pike, ne nje shenje, te ciles tentojme t’i afrohemi: Kultures Kombetare Shqiptare, sipas postulatit qe e permendem tashme: “Nje Gjuhe, nje Komb, nje Kulture.

Asnje komb, asnje kulture nuk mund te ndjeke rrugen drejt zhvillimit dhe integrimit te metejshme pa historine dhe faktoret qe ndikuan ndjeshem ne pervijimin e saj. Ne te gjitha etapat neper te cilat ka depertuar historia njerezore, ka patur popuj dhe kultura te cilat jane zhdukur si pasoje e frymes asimiluese te kohes. Asnje komb nuk mundet kurresesi te mbijetoje pa kujtese, pa ate pjese te vyer te trashegimise shpirterore te percjelle ne tone dhe ne hapesira te ndryshme.
Dhe ne te gjitha keto zhvillime mbare boterore kultura shqiptare ka ditur te mbijetoje dhe njekohesisht te jete pjese integrale e kultures Evropiane dhe padyshim asaj boterore. Trashegimiajone kulturore nuk mund te jete kurresesi e ndare ne dy pjese, pavaresisht ^axtoreve politike dhe historike qe kane kushtezuar ndjeshem zhvillimin e kualiteteve krijuese qe bejne pjese ne te. Shqiperia dhe Kosova, persa i perket vlerave me perfaqe-suese te trashegimise sone kulturore qe ato mbartin, jane si degezimet ujore qe burojne nga i njejti shtrat dhe udha e tij e pandalshme, duke kapercyer barrierat e ndryshme qe mundohett’i devijojne rrjedhen.
Ky bashkepunim, para se gjithash, synon te jetesoje idete dhe principet baze te zhvil-imit te nje shoqerie perballe sfidave te Mileniumit te ri. Unifikimi i programeve,i projekteve e perbashketa dhe shkembimet e pervojave ndermjet institucioneve dhe komuniteteve te aaisteve dhe shkrimtareve do te jene shtyllat kryesore mbi te cilat do te pervijohet ky cashkerendim i punes se sapo nisur.
Politikat kulturore te qeverisjes se sotme jane ndertuar mbi bazen e parimeve dhe koncepteve baze ne kushtet e nje shoqerie te lire. Ndaj dhe permbushja e detyrimeve qe rrjedhin nga kjo politike do te gjeneroje aktore dhe faktore te cilet do te luajne nje rol te -endesishme ne ndertimin e imazhit per nje te neserme ndryshe.
Nisur nga fakti qe “?Shqiperise dhe Kosoves i duhet komunikimi I munguar
brendakulturor, pasi nje komunikim I tille na 9liron nga shume keqkuptime, qe vijne te mbarsura nga e kaluara historike… cdo njeri ka te drejte te njohe esencat e kultures se vendit te vet, pasi askujt s’mund t’i privohet kjo e drejte…”, Ministria e Turizmit, Kultures, Rinise dhe Sporteve dhe Ministria e Kultures, Rinise dhe Sporteve te Kosoves shpalli Muajin Shtator- Muaji i Kultures shqiptare Shqiperi -Kosove.

Botuar ne gazeten shqip me 5.08.09, nga Harilla Koçi.Pak kohë më parë, politikani Bujar Leskaj solli për opinionin dhe lexuesit shqiptar librin e tij “Përfaqësuesit e Vlorës në Kuvendin e Shqipërisë 1912-2009”, një vëllim me rreth 400 faqe, ku përcillet e gjallë historia e trevave të këtij rrethi, ngjarjet dhe protagonistët e kësaj periudhe, që kanë luajtur një rol të rëndësishëm e vendimtar edhe në zhvillimet e gjithë vendit. Përmes një strukture krejtësisht të veçantë të ndërtuar jo vetëm në raport me kronologjinë historike, por edhe me peshën dhe rolin e personazheve, Leskaj sjell një botim me vlera të shumëfishta. Me një intuitë të admirueshme, ai ka ditur të ndërtojë një botim serioz, duke shfrytëzuar analizën historike të ngjarjeve. Ai ka ndërtuar një raport të veçantë me materialin e servirur në këtë botim. Shfaqet herë në mënyrë të drejtpërdrejtë dhe herë përmes vëllimit dokumentar që paraqet. Me një mjeshtëri të spikatur, shfrytëzohen efektivisht burimet, autorët, duke i vendosur ata në kontekstin e një gjykimi objektiv për gjithçka ka ndodhur në historinë 97-vjeçare të Vlorës dhe mbarë vendit. Vlora, protagoniste në gjithçka ndodh në Shqipërinë e pas shpalljes së pavarësisë kombëtare, përvijohet në këtë libër në një raport të pranueshëm me Shqipërinë. Libri përcjell mesazhe të rëndësishme, të cilat spikasin në të gjitha faqet e tij. Nëse spuntoja e botimit të tij merret nga një sentencë “historia është varreza e elitave që kanë pasur njëra-tjetrën në pushtet”, në vijimësi të trajtimit dhe shfletimit të tij, natyrshëm lexuesi përballet me pyetjen “Kush e bën historinë?”. “Disa kanë thënë se atë e bën populli, të tjerë thonë se historinë e bën individi. Por nuk e di se çfarë mund të mendojë çdo njeri kur lexon këtë libër, ku ka një përzierje të të dyjave”, citon autori. Në këtë libër, përmes personazheve, përfaqësues të trevave të Vlorës, në kuvendet e Shqipërisë përcillet jetëshkrimi i vendit dhe i momenteve kyçe të historisë, në periudhën prej shpalljes së pavarësisë kombëtare e deri sot. Janë 152 personazhe që vendosen në këtë libër, të cilët i paraqiten lexuesit me vërtetësi e realizëm. Duke u vendosur përballë dy alternativave të vlerësimit historiko-biografik, apo historiko-politik, Leskaj zgjedh rrugën e dytë në evidentimin e kontributit të deputetëve të Vlorës. Kjo rrugë për të nuk është aq e kulluar metodologjikisht, për shkak se, siç thotë ai, “natyra e veprës më ka detyruar që, nganjëherë të gjej dhe të përdor një udhë të mesme mes linjës historiko-biografike dhe historiko-politike”. Duke qenë pjesë e deputetëve vlonjatë, në një nga legjislaturat e jetës parlamentare, atë të 2005-2009, ai i ka evidentuar gjërat më shumë me syrin e politikanit. Në librin e vet, Bujar Leskaj ka vlerësuar kontekstin historik të përshkrimit të ngjarjeve dhe personazheve, por pa rënë në “historicizëm të kulluar”. “Kjo do të ishte e tepërt për mua dhe jashtë objektivave të këtij libri”, argumenton ai. Nën këtë arsyetim, autori ka zgjedhur rrugën e interferuar, për të pasqyruar veprën dhe kontributin e deputetëve vlonjatë, ashtu siç ka qenë në ato rrethana historike që kanë jetuar. Kjo ka shmangur mes të tjerash edhe rrezikun e të qenit të tij, në rolin e një biografi skrupuloz, për secilin prej atyre që pasqyrohen në këtë libër. Duke mbetur besnik në evidentimin e periudhave kryesore të jetës parlamentare në Shqipëri, që përkojnë edhe me momentet më të rëndësishme të historisë së vendit, Leskaj bën një korrelacion të natyrshëm mes tyre, përmbajtjes dhe protagonistëve individë, gjë që sjell veçori të spikatura dhe kontribute e peshë reale për fatet e vendit. Në mënyrën e konceptimit të këtij botimi, ai e përgatit thellësisht lexuesin për të kuptuar dhe perceptuar materialin dokumentar, që vjen në pjesën e dytë të librit, krijon atmosferën e nevojshme, duke e futur lexuesin brenda rrjedhës dhe kronologjisë së ngjarjeve, duke i bërë ato të kuptueshme, në veçantinë dhe tërësinë e tyre. Në këtë mënyrë, lexuesi arrin të kuptojë e të perceptojë pothuajse lehtësisht një informacion të bollshëm e të detajuar historik, që pasqyron zhvillimet e një periudhe të gjerë prej 97 vjetësh. Jo më kot dhe as rastësisht, Leskaj, që në hapje të librit, skalit një përshkrim të Rugovës të vitit 1968, përmes të cilit përvijohet vendi dhe pesha e Vlorës në shpalljen e pavarësisë kombëtare, e cila është “Vatra e kuqe e Arbrit, që ishte i zënë për atë truall si rrepat shekullorë buzë Adriatikut”. Ky element është shfrytëzuar edhe si një argument i mjaftueshëm për të realizuar atë ngjizje vlerash, që, në rastin e Vlorës dhe të bijve të saj, janë plotësisht të natyrshme. Fillimisht Ismail Qemali çel atë labirint ngjarjesh e mori personazhesh, që zbresin në shkallët e historisë njëri pas tjetrit. Plaku i Vlorës, burri i shquar i shtetit, themeluesi i shtetit shqiptar, është ndërtuar në staturën e tij, me realizëm dhe një këndvështrim që e bën atë po aq njerëzor sa edhe politikan e mjeshtër i diplomacisë. Në 14 faqe të librit, përmes një materiali të pasur dokumentar, Ismail Qemali plotësohet në të gjithë diapazonin e vet dhe me peshën e rolin e padiskutueshëm që luajti në hedhjen e themeleve e ndërtimin e shtetit shqiptar.Përmes penës së studiuesve e historianëve, Bujar Leskaj sjell të vërteta historike, bën analizë dhe nxjerr konkluzione. Ato vijnë natyrshëm. Nëse Kongresi i Lushnjës dhe lufta e Vlorës shënojnë shkëputjen përfundimtare nga Lindja dhe daljen e Shqipërisë në Europë, skena e ngjarjeve politike në vazhdimësi provonte se vendi po ecte përpara. “Përfundimi i zgjedhjeve të pranverës së vitit 1921, që shënojnë fillimin e epokës pluraliste në vendin tonë, për shkak të prirjeve individuale të udhëheqësve politikë, nuk solli stabilitetin e kërkuar politik të vendit”, skalit Leskaj një të vërtetë të madhe. Por, gjatë kësaj periudhe, spikatën dhe u konsoliduan elementë të një shteti që po zhvillohej në vazhdimësi. “Ahmet Zogu është më tepër se një mbret, ai është simboli i një epoke”, citon më tej ai, duke iu referuar një periudhe gati 19-vjeçare, ku dominoi aktiviteti politik i Ahmet Zogut, “Mbreti i shqiptarëve”, siç cilësohet ai. Por, kjo nuk mjafton, kontributi dhe protagonizmi i emrave të shquar të Vlorës shfaqet edhe në këtë periudhë, pavarësisht kushteve të caktuara historike. Megjithëse jeta parlamentare në Shqipëri ka nisur në vitin 1920, autori është shtyrë në kohë, duke u zhvendosur në periudhën kur u hodhën themelet e shtetit shqiptar me Ismail Qemalin. Prandaj edhe figurat e kësaj periudhe përjetësohen në këtë libër përmes një analize historike. Përfaqësuesit e Vlorës nuk morën pjesë në Kongresin e Lushnjës, për shkak të pushtimit italian, por mesazhi i popullit të këtyre krahinave ishte i fuqishëm në mbështetje të vendimeve të këtij Kongresi. Periudha 1920-1924 zë një vend të rëndësishëm në faqet e këtij libri përmes emrave të njohur të atyre që përfaqësuan Vlorën në Parlamentin e atyre viteve, ndërkohë që, periudha nga 1924 e deri në 1939 përvijohet me dimensionet e momenteve që shoqëruan konsolidimin dhe modernizimin e shtetit shqiptar. Autori ka ditur të përcjellë edhe periudhën 1939-1944, duke i qëndruar besnik parimit se “historia duhet pasqyruar me vërtetësi”. Ai e ndan këtë periudhë në dy momente: Asamblenë e 12 prillit 1939 dhe atë të tetorit të vitit 1943, duke veçuar personazhet me anët negative dhe ato pozitive, në funksion të kontributit ndaj çështjes kombëtare dhe në raport me ngarkesën e kohës. Leskaj, në cilësinë e një historiani, ndalet veçanërisht në Konferencën e Mukjes, e cila, sipas tij, shënoi një moment delikat dhe që shërbeu më pas si nxitëse e luftës vëllavrasëse. Emrat e Isuf Luzajt, Skënder Muços e Hysni Lepenicës, përfaqësues të Vlorës në këtë konferencë, skaliten në libër me përmasat e tyre reale, në raport me kontributin që ata dhanë për çështjen kombëtare. Por, frymëzuesit e prishjes së marrëveshjes, Enver Hoxha, Miladin Popoviçi e Dushan Mugosha, u bënë njëkohësisht edhe nismëtarë të asaj që ndodhi më pas, kur u persekutuan patriotë e nacionalistë. Leskaj nuk përjashton nga faqet e librit edhe periudhën komuniste. Duke i ndërtuar personazhet, deputetë në Kuvendin e Shqipërisë, përmes vlerësimeve zyrtare, ai përcjell njëkohësisht mesazhin se “ata ishin pa personalitet dhe kukulla, në duart e diktatorit dhe të regjimit”. Por për Leskajn, një pjesë e deputetëve të periudhës 1945-1990, rrënjët e të cilës u hodhën në Kongresin e Përmetit, nuk i lyen duart me gjak dhe nuk u bënë drejtpërdrejt autorë të krimeve komuniste. Me mjaft elokuencë, autori përcjell në këtë libër edhe personazhe të njohura të diktaturës komuniste, duke shfrytëzuar burime të ndryshme. Një shembull kuptimplotë në këtë drejtim është ish-ministri i Brendshëm, Kadri Hazbiu, i cili vjen përmes përshkrimit të dokumenteve zyrtare të kohës dhe të emrave të tillë, si Petrit Velaj, Agim Musta, prof. Ismet Elezi, duke na paraqitur në tërësi dhe në veçanti, ashtu si edhe personazhe të tjera të periudhës komuniste, mes të cilëve Haki Toska, të gjithë perversitetin dhe absurdin e diktaturës. Ai i kushton një hapësirë të konsiderueshme periudhës së pasviteve 1990, duke u ndalur te deputetët e Kuvendit të parë pluralist, apo të fushatave zgjedhore e parlamenteve të mëvonshme. Në këtë libër, Leskaj i përvijon personazhet si produkte të kohës, kur ata kanë jetuar. Deviza e tij është dashuria për Vlorën dhe kjo reflektohet qartësisht në këtë libër, ku ai, përveçse si politikan, inxhinier, jurist e ekonomist, shfaqet edhe si historian. Vetë Leskaj shprehet se për të realizuar këtë libër ka shfrytëzuar një literaturë të gjerë të më shumë se 70 librave historikë e studimeve shkencore të një sërë autorësh të njohur si: Teki Selenica, Arshi Pipa, Arben Puto, Fari Shaskaj, Bardhosh Gaçe, Aurela Anastasi, Enver Lepenica, Fatos Arapi, Eqerem Bej Vlora, Mithat Frashëri, Kastriot Dervishi, Mehdi Frashëri, Uran Butka, Pjetër Arbnori, Petrit Velaj, Elez Biberaj. Leskaj thotë se, “libri është i hapur dhe mund të plotësohet në vazhdimësi”. “Shumë deputetë të Vlorës, krahas përkatësive politike, kanë pasur edhe identitet të qartë personal, që përbën vlerë dhe kontribut të personalizuar, që është ndryshe nga qëndrimi konformist, metafizikisht luajal i të tjerëve”, shkruan Leskaj, sipas të cilit kjo tendencë është shfaqur në çdo kohë, atë të pavarësisë të shtetit të parë monarkik e republikan të Zogut, në kohën e gjatë të diktaturës së Enver Hoxhës dhe tani në epokën e pluralizmit politik. “Çdo kohë politike ka njerëzit dhe politikanët e vet, të cilët në përputhje me të, kanë lënë edhe gjurmët e tyre personale për mirë apo për keq”. Në një arsyetim të tillë, përmes materialit të gjerë dokumentar që pasqyrohet në këtë libër, autori Bujar Leskaj jep një ndihmë dhe kontribut të vyer për vetë historianët dhe për historinë e Vlorës e më gjerë.

Rreth librit të deputetit Bujar Leskaj “Përfaqësuesit e Vlorës në Kuvëndin e Shqipërisë , 1912 – 2009 “, Tiranë 2 Qershor 2009, nga Enver LEPENICA.Me veprën “Përfaqësuesit e Vlorës në Kuvendin e Shqipërisë 1912 – 2009” që sapo ka dalë në qarkullim, deputeti i Vlorës Bujar Leskaj, shfaqitet si figurë shumë dimensionale.Ka kryer arsimin e mesëm me të gjitha dhjeta. Lauruar për inxhinjeri, më pas për drejtësi dhe u thellua në ekonomi duke fituar edhe të drejtën e ligjërimit në Fakultetin e Ekonomisë të Universitetit të Tiranës.Me librin e sipërcituar, të cilin e përuroi në Vlorë, ai na shfaqet edhe si historian, me një individualitet dhe cilësi të lartë të analizave politike.Një intelektual aktiv në të gjitha fushat e dijes.Veçanërisht aktiv ai u paraqit në pranverën e përgjakur të vitit 1997 dhe më pas për ringritjen e Partisë Demokratike, kur shumë njerës e braktisën atë.
Në vitin 2005,  vlonjatët votuan  njeriun që u duhej dhe ai nuk i zhgënjeu qytetarët e tij.Hapat e parë në politikë i hodhi ndryshe nga të tjerët, ose nga tradita e e keqe  që buronte nga prapambetja e shoqërisë sonë.
Ai zhvilloi një fushtë të kulturuar duke ju drejtuar qytetarëve të tij dhe veçanërisht  rinisë me gjuhën e kulturës europiane, duke shpërndarë ngado libra e duke i bërë thirrje rinisë të hyntë në botën e kulturës . Fara e mbjellë prej tij i dha frytet më 3 korrik 2005 kur ai fitoi ndaj kundështarit të tij komunist me afro 1600 vota më shumë. Këtë sjellje  të këtij politikani të ri njerzit e mirëpritën, gazetarët dhanë mendimet e tyre për këtë fornmë të re të shfaqjes të një njeriu të politikës.Por ai që e përcaktoi saktësisht profilin e këtij politikani ishte shkrimtari dhe publiçisti Fari Balliu, shok ideali i tij, i cili tha  se Bujar Leskaj paraqitet si një deputet me vizion europian dhe se deviza e  tij është dashuria për Vlorën.I shmangem çdo lloj komenti për këtë setence të Z. Fari Balliu. Pritej pra qe ky njeri që propogandonte dhe përhapte librat e të tjerëve, një ditë do të shkruante edhe vetë libra .Dhe ja këto ditë ai ka botuar dhe hedhur në qarkullim librin e tij të parë “Përfaqësuesit e Vlorës në Kuvëndin e Shqipërisë 1912 – 2009” Është një libër që ka lindur nga dashuria për Vlorën dhe që u kushtohet Vlorës dhe vlonjatëve.Libri i tij është vazhdim i udhës së nisur nga inxhinjeri, juristi, ekonomisti dhe tani së fundi historiani Bujar Leskaj.Me veprimtarinë e tij intensive në parlament në Qeveri si ministër i kulturës, dhe jashte sajë,  Bujar Leskaj e meritoi titullin e nderuar të deputetit  që i dha Vlora, ai dijti të eci në traditën më të mirë që kishin ecur deputetët e Vlorës në vite që nga Ismail Qemali. Dhe s`ka asnjë dyshim  se vlonjatët  edhe këtë vit do t`i japin atij vëndin e merituar në parlamentin shqiptar.
Vepra që analizojmë  është historia e zhvillimeve politike të Vlorës ku pa dyshim pjesa më interesante është jeta dhe veprimtaria e  deputetëve të Vlorës prej vitit 1912 deri në ditet e sotme.
Autori duke ndjekur ligjet e historisë, qëndrimet objektive ndaj ngjarjeve e personaliteteve, gjykimi i veprimtarisë së deputetëve sipas kushteve e rrethanave në të cilat ata kanë vepruar e punuar, renditja e materialit sipas kritereve kronologjike dhe mbi të gjitha vështrimi i personaliteteve si produkt  të periudhës nga kanë dalë dhe të tokës që i ka lindur e rritur, ka arritur të japë një vepër të mirëfilltë historike.
Libri ndahet në tre kapituj :  Institucioni i parlamentit në Shqipëri, i klasifikuar sipas periudhave dhe disa zhvillime politike; Përfaqësuesit e Vlorës në Kuvëndin e Shqipërisë 1912 – 2009; Jetshkrimi i përfaqësuesve ligjorë të Vlorës në Kuvëndin e Shqipërisë.Kjo ndarje në kapituj dhe nënkapituj e bëjnë librin tërheqës,të lehte për t`u lexuar  dhe për tu  kuptuarMe këto gjurmime historike Z. Leskaj është i pari që i jep kulturës shqiptare historinë politike të Vlorës, qytetit simbol të Shqiptarëve, nga e cila dalin shumë mësime për të gjith njerzit dhe për të gjith vëndin.
Paraqitja e jetshkrimit dhe veprimtarisw  së deputetëve na lë të kuptojmë se autori ka lexuar shumë literaturë historike dhe politike, ka vëzhguar, ka studjuar dhe ka përshkruar gjith personazhet politike të Vlorës  duke i ndarë në periudha : Nga 1912 deri 1938, 1939 deri 1944, 1945 deri 1990 dhe 1991 deri 2009.
Faqet e jetshkrimeve të këtij libri na kanë ngjallur shumë personalitete të harruar, të historisë së Vlorës, dhe autori  ka meritën se midis nesh solli shumë fytyra të bukura, burra të mdhej e figura të shquara të historisë së Vlorës dhe të gjith Shqipërisë, me të cilët vlonjatët me të drejtë duhet të krenohen.
Jetshkrimi i një deputeti është një shkëndi që ndriçon atë vetë dhe 152 shkëndijat e personazheve të këtij libri,  përbëjnë një zjarr të madh që ndriçon udhën e historisë politike të Vlorës, si pjesë e historisë politike të vëndit tonë.Për të kuptuar dhe vlerësuar deputetët e Vlorës në vite  na duhet të studjojmë mjedisin vlonjat, produkt i të cilit ata ishin  prandaj dhe përfaqësuesit e Vlorës në Kuvëndin e Shqipërisë, autori na i jep si produkt natyral të vëndit dhe kohës të cilën ata e jetuan, pa ndarë personazhin nga ngjarjet historike të kohës.Politikisht Vlora ka qënë nga qytetet më të zhvilluara të Shqipërisë dhe prandaj shumë ngjarje të historisë sonë të re fillojnë këtu dhe përfshinë gjith Shqipërinë.
Vlora sidomos pas vitit 1920, asaj luftës gjigande të dragojve të Labërisë, që vulosi me gjak pavarësinë e Shqipërisë, pati një përlindje politike dhe kulturore  që rrezatonte nga Europa e veçanërisht nga Italia sa që influencoi dhe ndikoi fuqishëm në jetën e vëndit. Përpjekjet që meritojnë të përmënden janë Komiteti  “Mbrojtja Kombëtare” më 1920; krijimi i partive të para politike më 1921; lindja e Lëvizjes së Qershorit më 1924; Lëvizja Antifashiste 1939 – 1944; dhe sidomos Konferenca e Mukjes1-2 gusht 1943; në të cilat vlonjatët patën një peshë të ndësishme .
Nga pikëpamja kulturore Vlora si gjith qytetet e tjera të Shqipërisë ishte e prapambetur  dhe  prandaj autori duke  analizuar periudhat 1912-2009 na lë të kuptojmë se ka patur një luftë të gjatë ndërmjet konservatorizmit dhe udhës drejt Europës. Le të kujtojmë për këtë, kontraditat që ekzistonin gjatë viteve 1921-1924 ndërmjet partive të para politike,Lëvizjen e Qershorit më 1924,luftën që Partia Komuniste i bëri Ballit Kombëtar gjatë viteve 1943 – 1944 e që  autori i përshkruan  me dashuri disa nga figurat e mohuara si atw të Skënder Muços, Hysni Lepenicës, Isuf Luzaj etj.
Nëpërmjet mendimeve dhe vlerësimeve që autori ka mbledhur me durim për personazhet që përfaqësuan diktaturën komuniste, del e qartë se Partia Komuniste, Partia e Punës i ndoqi kundështarët e sajë  , i helmoi, i mbyti në ujërat e qelbura të gropave të nevojtoreve, ua mori shpirtin në burgjet e errëta, i pushkatoi dhe i vrau pa gjyq, i vari në sheshet publike, i tërhoqi zvarë nëpër rrugët e qyteteve dhe i ekspozoi për ditë të tëra për të shtirë tmerrin në popull.
Por komunizmi sado që hapi nje luftë vëllavrasëse dhe sado që e sundoi vëndin me zjarr dhe me hekur nuk mundi ta spastrojw tokën vlonjate nga nacionalizmi: Në Vlorë Balli Kombëtar veproi fuqishëm. Edhe pas çlirimit u formuan dhe vepruan njësi antikomuniste si organizata “Rilindja Kombëtare” e udhëhequr nga Bego Gjonzeneli e Maliq Koshena që përfunduan nën shpatën e diktatorit, apo Lëvizja e rinisë fshatare e udhëhequr nga Ëngjëll Kokoshi e Klito Lamaj, Partia fshatare nën udhëheqien e Pelivan Azizit etj
Përçarja bëhet e thellë nga se të dy krahët komunistët dhe antikomunistët kanë patur në Vlorë partizanë të flaktë,dhe intelektualët e shohin veten në burg.
Po pavarësisht prej këtyre kontraditave,toka vlonjate ishte mjaft pjellore për të lindur burra të tillë si: Ismail Qemali, Osmën Haxhiu, Qazim Kokoshi,  Jani Minga, Spiro Jorgo Koleka, Myqerem Hamzaraj, Ali Asllani, Sadik Shaska, Skënder Muço, Hysni Lepenica etj.
Një vënd të veçantë nderi dhe respekti zënë ata burra që në vitet 1990 – 1992 me lejtmotivin e dashurisë për vëndin e tyre, u bënë luftëtarë të lirisë për përmbysjen e diktaturës komuniste. Ata e udhëhoqën Vlorën në betejën e madhe të lirisë dhe fituan.   Afrim Jupi,Roland Tafilaj, Kosta Koçi, Abedin Elmazi, Gafur Shameti, Filip Taço, Ibrahim Vasiari, Petref Lameborshi, Esat Hasani, Adhurim Musaraj, dhe autori i këtij libri e shkruan emrin e tyre në historinë e Vlorës dhe të Shqipërisë me gërma të arta. Sot ne jetojmë me këta trima, po kur je pranë malit nuk e shikon dot madhështinë e tij. Unë jam i bindur se sa më shumë kohë do të kalojë, aq më shumë do të vlerësohet e çmohet vepra e tyre, trimëria, zgjuarsia dhe përkushtimi për lirinë që i dhanë popullit të tyre.
Autori i këtij shkrimi ka të drejtë të krenohet që të gjith këta dhe shumë të tjerë ishin shokët dhe miqtë e tij të idealit dhe  bashkë me këta u ndodh në vijën e parë të luftës dhe sakrificave të
pafundme për t`i dhënë fund tiranisë komuniste.Në se do ta vështronim strukturën e librit me anë të shifrave, do të shohim se jetshkrimet e deputetëve  përmblidhen në 277 faqe, nga të cilat 128 faqe i zënë deputetët e periudhës së diktaturës komuniste, të cilën Z. Leskaj me finesën që e karakterizon dhe me kompetencen e një studjuesi serioz e ka zgjidhur këtë problem delikat për kohën tonë.E bukura në këtë libër është se autori nuk sulmon komunistët me prozë dhe reteorikë të mërzitëshme, ai i ka lënë  të flasin vetë komunistët me gojën e tyre, duke i paraqitur ata me biografitë zyrtare të kohës së diktaturës. Kjo  është një metodë e holle që mund ta bëjë një intelektual i thellë si Bujar Leskaj. Me këto jetshkrime lexuesi qesh nën buzë si vetë autori i librit,  kur lexon jetshkrimet e tyre bombastike, të fryra  të mbushura me fjalë dhe jo me fakte, ose shkurt heronj të bërë nga hiçi, apo njerës të bërë të mdhej me dekret të diktatorit. Ja se ç`farë shkruanin komunistët për :Duze Bajrami: “Analfabete.Ajo ka punuar pas çlirimit të vëndit për të vënë në jetë vijën e partisë … Ajo është një nga agjitatoret më të mira në popullarizimin e vendimeve të partisë e të qeverisë …  Shoqja Duze ka shkuar në Bashkimin Sovjetik si anëtare e delegacinit tonë fshatar… ”  f.237
Vangjel Moçka : ” Rrjedh nga një familje fshatare e varfër, ka kryer shkollën fillore. Është anëtar i Partisë së Punës së Shqipërisë që nga viti 1944 … ”  f. 243
Sinan Ramaj : ” Babaj tij ka punuar si hyzmeqar nëpër agallarët dhe pronarët e dryshëm… Në vitin 1946 punon si punëtor në Minierën e Serës në Selenicë … Për sukseset që ka patur në realizimin dhe tejkalimin e planit ai ngrihet në përgjegjësi si shef reparti… ”  f.244
Sulo Kurti : “Ka kryer katër klasë  shkollë fillore, mandej është larguar dhe ka filluar nga puna për të siguruar bukën e gojës të familjes… ” f. 254
Veli Arapi : “Rrjedh nga një shtresë e varfër fshatare . Ka kryer tre klasë të shkollës fillore . Është anëtar partie. ..”  f.255.Zoto Mara ; “Kreu katër klasë të shkollës fillore në fshatin e tij. Familja dhe vetë shoku Zoto kanë vuajtur gjithmonë për bukën e gojës … ” f. 259.Shefit Ramadani ; “Arsimi gjashte klasë fillore, gjuhë të huaj nuk di. Tërë jetën e tij ka vuajtur për bukën e gojës …” f. 273.Urani Thana : “Pasi kreu shkollën fillore, mësoi profesionin si rrobaqepëse… ” f. 278
Sulltana Gjonbrati : ” U rrit me vuajte dhe në fukarallëk. Nga viti 1961 punon në fillim si punëtoree më vonë si brigadjere në prodhin në Kombinatin e Konservave…” f. 284
Dhe kështu mund të vazhdonim me shumicën e deputetëve të periudhës së diktaturës komuniste 1944 – 1990.Duket se autorit i dhimbset koha e humbur nën diktaturë dhe e mundon mjerimi shpirtëror dhe intelektual i këtyre deputetëve, të cilët helmuan rininë shqiptare .
Kështu Z. Leskaj i qaset së kaluarës me sensibilitet dhe vërtetësi historike, duke na dhënë ne lexuesve një çelës për të hapur dyert e rënda të diktaturës, për të parë se përse komunistët qenë aq të egër dhe mizor me popullin e tyre.Pra lexuesi e ka të lehtë të kuptojë se këta të ashtuquajtur deputetë, s`ishin tjetër veçse kukulla në dorë të Enver Hoxhës dhe Hysni Kapos, Manush Myftiut dhe Kadri Hazbiut. Por pavarësisht nga kjo gjëndje reale, ata kurrë nuk mund të shfajsohen sepse me ndërgjegje votuan gjithnjë për dhunën, terrorin dhe krimin e ushtruar mbi popullin e tyre.Autori pas jetshkrimeve zyrtare të kohës së diktaturës , ka gjetur mbi bazën e një bibliografije të gjërë; mendime dhe vlerësime për këta deputetë  gjë që plotëson biografinë e tyre reale.
A mund të kishte zgjidhje tjetër për të paraqitur jetën dhe veprën e deputetëve komunistë ?
Kishte por une mendoj se Z. Bujar Leskaj ka zdhehur udhen mw tw drejtë dhe unë e respektoj dhe e miratoj atë.Nje personalitet i njohur i kulturës sonë Vangjel Koça alias Vangjo Nirvana duke folur për një vepër të Ismet Totos thotë se : ” Lënda e parë, lënda e papunuar… nuk është e Ismet Totos , sikundër nuk është edhe e shkrimtarëve nga të cilët e ka marrë autori shqiptar dhe që i ka zënw ngoje një e nga një në fund të librit . Në veprat historike lënda e parë s`është e asnjeriu, po vjen nga burime të ndryshme e të panumurta, të cilat me kalimin e kohës shumë herë e humbasin origjinën e tyre dhe bëhen mall i gjith atyre që merren me histori. Për sa shikon biografitë, vlera e tyre më e madhe qëndron në punimin e lëndës së parë. “
Në këtë drejtim Z. Bujar Leskaj ka treguar zotësi duke u dhënë të 152  personazheve të këtij libri ngjyrat e kohës që jetuan.
Në  këtë vepër ne shohim qartë se si autori është futur në shpirtin e vlonjatit, duke përshkruar me entuziazëm historinë e tij.
Rëndësia e veprës “Përfaqësuesit e Vlorës në Kuvëndin e Shqipërisë 1912 – 2009 ” duhet parë në këto drejtime :
Për herë të parë në një vepër të vetme na jepet historia  politike e Vlorës nëpërmjet personazheve që e krijuan, e jetuan, apo qw e  shkruan atë, dhe kjo wshtw realizuar me vwrtetwsi dhe  me dashuri nga një vlonjat.
Vepra ështe shkruar me gjakftohtësi të admirueshme duke na i dhënë të gjith ata personalitete që e përfaqësuan Vlorën që nga themelimi i shtetit shqiptar më 1912 e deri në ditët e sotme .
Sejcilit prej deputetëve i është dhënë vëndi që i takon që nga burrat e mdhenj si Ismail Qemali, Osmën Haxhiu, Jani Minga, Qazim Kokoshi, Aristidh Ruçi, tek deputetët kukulla të diktaturës komuniste  dhe deputetët e ditëve tona Arben Isaraj, Ardian Myslymaj, Arben Malaj, etj.
Duke qënë se vepra  veç jetshkrimit të deputetëve trajton pothuajse gjith zhvillimet politike të Vlorës si dhe komisionet që për nga rëndësia e vendimarrjes  si Komisjoni “Mbrojtja Kombëtare”  më 1920, Konferenca e Mukjes etj barazohen me vendimet e Kuvëndit  kemi të plotë historinë e zhvillimeve politike të Vlorës si pjesë e pandarë e zhvillimeve politike në të gjith Shqipërinë.
Autori është kujdesur që materialin ta shoqëroje me ilustrime të ndryshme që nga fotografitw e deputetëve, pamje nga Vlora etj  gjë që do të thotë se vlonjatët mund ta lexojnë këtë vepër si një enciklopedi të vogël të Vlorës .
Në punën e tij autori është mbështetur në një literaturë mjaft të gjërë si dhe në dokumeta të shumta arkivore  të renditura në fund të librit gjë që i jep veprës vlera e që tregon edhe seriozitetin e autorit në trajtimin e kësaj teme.
Libri mund të çmohet nga lexuesi i zakonshëm si mjet prej të cilit rrjedh kulturë dashuri dhe kuriozitet  për vëndin e tij, ndërsa  studjuesi serioz siç më thoshte autori gjatë komentit të librit mund të nxjerrë shumë mësime dhe prej tij mund të shkruhen studime ose libra të tjerë si :
— Kontributi i vlonjatëve në ndërtimin dhe kosolidimin e shtetit shqiptar, pra mund të kemi një ese ose libër për këtë problem.
— Cili ishte fundi i jetës së deputetëve vlonjatë në vite .
Z. Fari Shaska ka botuar një shkrim interesant për fatin e firmëtarëve të aktit të pavarësisë, përfaqësuesve të Vlorës : “Ismail Qemali thuhet se u helmua në Itali, më 1919. . . Ndërsa Ahmet Zogu u lidhte pension fëmijëve tw Ismail Qemalit, Enver Hoxha djalin e  Ismail Qemalit, Qamilin e burgosi, edhe fëmijt e tjerë të tij u përndoqën… Jani Minga vdiq më 1947.. .  Qazim Kokoshi vdiq  në moshë të thyer në burgun komunist të Vlorës, pas 35 vjet veprimtari patriotike… Më 1950 vdiq po në burgun komunist të  Vlorës protogandisti tjetër i pavarësisë Aristidh Ruçi, as nekrologji dhe as varrim nuk u bë për të. . . Në vitin 1953 doli nga burgu komunist, Zihni Abas Kanina. Zihniu nuk kishte djalë, vajzat për ti shpëtuar luftës së klasave nuk patën kurajon ta strehojnë. Vdiq i vetmuar në një barangë praën stacionit të trenit në Tiranë… Eqerem bej Vlora, nipi i Ismail Qemalit ishte arratisur për të shpëtuar kokën. Vdiq në Gjermani larg atdheut tij.” (Shiko gazetën “Zgjimi” Nr.43 – 1996 )
Fund tragjik patën, prej shokëve të tyre komunist edhe  deputetët Sali Ormëni, Liri Gega, Kadri Hazbiu, Hito Çako etj.
Pra  mund të shkruhet një libër edhe për këtë temë.
Mund të shkruhet një libër edhe për rolin e gruas në politikën vlonjate  etj, etj.
Në diktaurë askush nuk mund të shkruante për deputetët e Vlorës, por as në 20 vjet liri nuk u kujtua njeri të shkruantëe. Z. Leskaj ka meritën që i pari e hodhi këtë hap  me gjith se ai me modesti na thotë se ky libër mbetet i hapur për t`u plotësuar dhe pasuruar më tej.Kjo vepër e paraqet deputetin Bujar Leskaj si një intelektual aktiv që zëmra e tij rreh me ritmin e vëndit të tij .Itelektual që përgjegjësinë nuk e ndien vetëm para ligjit dhe eprorëve të tij, por sidomos përpara ndërgjegjes së tij . Këtë cilësi e vura re kur së bashku me Znj. Silvana Leskaj shërbyem si konsulentw për shkrimin e këtij libri.E për këtë mjafton tu hedhim një sy fjalimeve dhe ligjiratave të tij në parlamentin shqiptar, shkrimeve në shtypin e përditshëm  dhe kontributin e tij në krye të Ministrisë së Kulturës.Mëndja e Bujarit  dhe pena e Bujarit kanë punuar pa puishim.
Prof. Dr. Aurela Anastasi (Pasko),  vë re me të drejtë se  me këtë vepër Bujar Leskaj paraqitet para botës shqiptare  si një  politikan me vizion të gjërë europian.
(Shiko gazetën “Panorama” dt.9.5.2009).Unë do të shtoja, por sidomos si frymëzues i Shqiptarëve e veçanërisht i vlonjatëve  në udhen e pateriotizmit . Le të kujtojmë për këtë ligjërimet dhe apologjinë që ai ka bërë vijimisht në parlamentin shqiptar për shtresën e të përndjekurve politikë, si dhe aktivitetin për këtë shtresë në krye të Ministrisë së Kulturës.
Stili dhe gjuha e veprës, kultura e gjërë e autorit  që reflektohet në tw , motivi dashurisë për Vlorën , bibliografia e gjërë e përdorur, na bëjmë të mendojmë se tashmë nuk kemi të bëjmë vetëm me Bujar Leskaj inxhinjer, Bujar Leskaj jurist, Bujar Leskaj ekonomist dhe profesor universiteti, por edhe me Bujar Leskaj historian.
Kur vlonjatët e panë se Z.Bujar Leskaj ishte renditur i shtati  në listat e Partisë Demokratike për kanidat për deputet, në zgjedhjet e këtij viti, një burrë i mënçur e shpegoi këtë renditje me fjalët e Makiavelit tek “Princi”:
“Ai njeri  që do të tregojw ndershmërinë në gjith veprimet e tij, do të shkojë domozdoshmërisht drejt shkatërrimit  midis gjith atyre që janë të pandershëm; prandaj për një princ që do të ruaj veten është e nevojëshme të jetë i zoti ta përdorë këtë ndershmëri , por edhe ta lërë mënjanë kur ta kërkojë nevoja.”
Makiaveli (1469 – 1527), gjatë gjith jetës  i solli vëndit tw tij shërbime të shquara dhe la pas veprën e tij me tingëllim aktual edhe në ditët e sotme, por nuk i realizoi dot ëndërrat e tij të mëdha për të mirën e atdheut tij, Italisë, prandaj shprehet :
“Dhe unë ankohem për natyrën e cila ose nuk duhej të më bënte t`i njihja këto çështje , ose duhej të më jepte mundësinë që t`i zbatoja .”E megjithatë Bujari si politikan iu vërvit në fytyrë  kundështarëve të tij veprën e tij të shkruar.Ne shokët dhe miqtë e tij pas botimit të këtij libri dhe listës së kanidatëve për deputetë, përpiqeshim më kot  të buzëqeshnim dhe s`mundnin veç të psherëtinim para shërbimeve që i kish bërë Vlorës dhe Partisë Demokratike. Bujar Leskaj nuk është i vetmi që mori këtë shpërblim !
Por pavarësisht nga kjo gjëndje ne e shohim deputetin Bujar Leskaj, si gjithnjë në krye të punëve, në ballë të vështirësive për fitoren e Partisë Demokratike. Sapo u shpall lista e kanidatëve për deputet ai e braktisi familjen si në vitin 2005 dhe shkoi të punojw në Vlorë.
Ky libër provoi se Z. Bujar Leskaj, deputet i nderuar i Vlorës, di të shkruaj dhe prandaj presim prej tij libra të tjerë.
Fjala e mbajtur më 15 maj 2009, me rastin e promovimit të librit, në Pallatin e Kulturës “Labëria” në Vlorë.
Botuar me plotësime dhe redaktime në gazetat :” 55 ” ,datë 2.6.2009, f.16 – 17
” Republika”, datë 4.6.2009, f.9 – 10

23 Maj 2009.Gazeta Imperial. Nga Ergys Alushi
Ka ndodhur ajo që nukpritej apo që mund ta kenë ditur vetëm një grup i vogël njerëzish.Deputeti Bujar Leskaj është renditur i shtati në listën e kandidatëve të PD për qarkun e Vlorës.Deri këtu gjithçka duket
normale, sepse Leskaj edhe mund të fitojë dhe nuk ka përse të paragjykohet fitorja apo jo.′ përtej normalitetit që shkakton një vend në listë, ku mund të fitojë edhe ai që është i dymbëdhjeti, rasti i Leskaj,nuk mund të kalojë pa tërhequr vëmendje.Që pas vitit 1997, Bujar Leskaj,është konsideruar një nga figurat me peshë në PD e Vlorës dhe ishte pika e lidhjes së kësaj partie me selinë qendore.Për shumë vite, Leskaj, do të ishte në krye të asaj që u konsiderua ringritje e PD në Vlorë, duke bashkuar e punuar me dhjetëra qëndrestarë të tjerë të kësaj partie.Asaj kohe, Leskaj do të ishte edhe një ndër iniciatorët e mbështetësit e rikthimit në Vlorë të kryetarit të PDSH, Sali Berisha, i cili në datën 14 maj 2000, do të hynte në Vlorë, tre vjet pasi ishte akuzuar se kishte shkaktuar trazirat e 1997 dhe për pasojë të mos shkelte në qytet. Gjatë gjithë këtyre viteve, Bujar Leskaj, do të krijonte një lidhje të fortë me strukturat lokale,do të ishte në krye të të gjitha fushatave zgjedhore brenda partisë si dhe do të ishte në njëfarë mënyre “kumbari”i përzgjedhjes nga qendra e partisë së disa kandidaturave që do të kandidonin në Vlorë për zgjedhje parlamentare e lokale.Leskaj do të fitonte në zgjedhjet e vitit 2005 përballë një rivali të fortë siç ishte në atë kohë emblema e socialsitëve,Mezan Malaj dhe së bashku me Ardian Kollozi, do të rikthenin në Vlorë, jo vetëm fitoren e PD por edhe në rang vendi, do të kishin goxha ndikim në rikthimin e kësaj partie në qeverisjen e vendit,
pas një opozite të lodhshme tetëvjeçare.Leskaj do të ishte i vetmi ministër nga Vlora, si nga PD apo nga PS, që do të akordonte fonde të konsiderueshme për zhvillimin e kulturës dhe sporteve në qytet, duke fituar edhe simpatinë e të majtëve që qeverisin bashkinë e Vlorës. Shumë drejtues aktual të institucioneve të shtetit në
Vlorë, njihen si mbështetës të Por pas publikimit të listave të kandidatëve për deputet të PD, duket se PD e Vlorës ka pësuar jo pak goditje, kur kanë mësuar se Leskaj është i shtati. Për çdo njeri me pak mendje në kokë dhe me fare pak njohuri nga politika, kuptohet qartë se të jesh i shtati në listë,është njësoj si të përgatitësh që tani valixhet dhe ti japësh lamtumirën fushatës.Nëse do të jemi pak realist dhe ti themi disa gjëra ashtu si po ndodhin këto ditë, askush nuk mund ta mohojë që Leskaj ka jo pak mbështetje në strukturat e PD lokale, por ka akoma edhe më shumë në radhët e militantëve, jashtë këtyre
strukturave.Nëse vazhdojmë me një llogjikë të tillë, të gjithë këta mbështetës të Leskaj, do të jenë më pak të motivuar për fushatë nga qenia në listë i shtati, i njeriut të tyre.Edhe nëse votojnë të gjithë këta mbështetës të Leskaj për të shpresuar ndoshta në një mrekulli, atë të fitores së tij, të gjitha këto vota do të shkonin për vendet e para apo të “zonës së sigurtë”.Ndaj edhe në PD e Vlorës,rasti Leskaj, konsiderohet një goditje dhe një e çarë e madhe për elektoratin e kësaj partie, e cila ende nuk po kupton dhe nuk ka marrë sqarime zyrtare se përse Berisha e shmangu Leskaj nga zona e sigurtë.Ndërsa është larguar drejt Norvegjisë dhe nuk ka pranuar të flas për vendin e shtatë, pritet që në ditët e fushatës, të gjithë të mësojnë dhe të kuptojnë se cila do të jetë sjellja e Leskaj apo dhe e mbështetësve të tij, të cilët do pranuar se kanë gjithnjë e më pak hapësira përfaqësimi në zgjedhjen e strukturave të reja të PD, të dominuara nga mbështetësit e kryetarit, Ardian Kollozi.Ajo që duhet thënë e fundit është se ndoshta Leskaj do të mbahet mend dhe do të thërritet gjatë “deputet” edhe pse shkaku i shmangjes së tij nga rizgjedhja deputet, duket se ka qenë thjesht dhe vetëm Berisha, sepse Leskaj ka qenë një deputet i mirë për Vlorën.

Gazeta panorama,  date 19/05/2009.Nga Prof.Dr.Aurela Anastasi
Me diçiturën e mësipërme është titulluar punimi më i fundit i autorit Bujar Leskaj, i botuar rishtazi për publikun, i cili evokon përfaqësuesit e popullit të Vlorës ndër vite, duke shpalosur …edhe njëherë etapat kryesore të historisë së kësaj krahine dhe të vetë qytetit.  Kohët e fundit, autorë të ndryshëm, përmes botimeve gjeo-historike, kanë pasqyruar me përkushtim e dashuri, historinë dhe tiparet e qytetit apo krahinës së tyre. Por, punimi në fjalë, edhe pse i dedikohet deputetëve vlonjatë në organet përfaqësuese, ruan vlera për të gjithë kombin. Kjo ndodh sepse, si rrallë në ndonjë rast tjetër, mund të gjesh një histori të një zone, të lidhur aq ngushtë me historinë kombëtare, sa ajo e Vlorës me historinë e gjithë kombit shqiptar.
Mesazhet më të rëndësishme nga ky botim, burojnë nga trajtimi i përfaqësimit popullor, si një nga aspektet më të mëdha të ushtrimit të sovranitetit. Aty mund të gjesh të ndërthurura figura përfaqësuese nga më të larmishmet, të epokave të ndryshme historike, si dhe shtresave e grupimeve me ideologji të ndryshme. Asnjë përjashtim nuk ka në pasqyrimin e figurave të vërteta, pavarësisht nga ideologjitë apo partitë politike që ato kanë përfaqësuar. Por, as autori dhe as lexuesi nuk mund të mos dallojnë diferencat në kontributin e tyre përfaqësues. Krahas jetëshkrimit, autori jep shpjegime për rastet më të spikatura gjatë historisë. Kështu, është e qartë se në të njëjtin libër shquajmë baballarët e Kombit si përfaqësues të Vlorës, në Kuvendet kombëtare e parlamentet e kohës. Midis tyre ndodhen ata, të cilët përfaqësuan popullin e Vlorës në Kuvendin historik që shpalli Shqipërinë, të lirë e të mosvarur, si Ismail Qemali, Eqerem Vlora etj… Më tej, ndodhen patriotë të tjerë të shquar vlonjatë, të shmangur nga evokimi historik gjatë viteve të diktaturës, si Osman Haxhiu. Deputetë të tjerë, figura të njohura historike, të cilat nuk u bashkuan me Frontin Antifashist Nacionalçlirimtar dhe prandaj nuk u përmendën më kurrë, ose u përndoqën gjatë regjimit komunist. Nuk i mungojnë punimit edhe përfaqësuesit gjatë periudhës së pushtimit. Gjithashtu, një vend të rëndësishëm kanë zënë përfaqësuesit në Kuvendin Popullor gjatë periudhës komuniste, duke përfshirë aktorët kryesorë të atij regjimi, si Hysni Kapo, Manush Myftiu e Kadri Hazbiu, dhe deri tek njerëzit e thjeshtë të punës, të zgjidheshin formalisht nga zonat njëemërore të caktuara me orientimin e partisë së vetme udhëheqëse të kohës.
Nuk është harruar asnjë, porse përfaqësimi e kontributet e tyre janë të ndryshme. Megjithatë, i bashkon një vlerë e vetme, shpirti atdhetar vlonjat. Të mos harrojmë se, ky shpirt patriotik u mbrujt me idenë e evropianizimit që në fjalimet e para të Ismail Qemalit dhe programin e Qeverisë së parë të Shtetit të pavarur shqiptar. Është ky shpirt që e bashkon edhe autorin, i cili është deputeti i fundit që mbyll punimin. Si qytetar vlonjat, autori ruan një ndjesi të veçantë për ditën e ngritjes së flamurit në Vlorë dhe aty ka filluar rrëfimin e tij, si për të treguar edhe njëherë se ç′ditë e shënuar ishte ajo për kombin tonë.
Mesazhet dhe refleksionet burojnë nga shumë pikëvështrime. Gjatë leximit mëson se si një përfaqësues i popullit, në situata të rënda pushtimi, edhe pse nuk del nga votimet e drejtpërdrejta popullore, bëhet më i dashur për të, për shkak të dedikimit dhe heroizmit që dëften si përfaqësues i tij. Ky punim është i aftë të tregojë se pluralizmi politik garanton një përfaqësim më të mirë popullor. Duket qartë gjithashtu, se përfaqësimi popullor edhe nga gratë, është paraqitur fillimisht, vetëm pas Luftës së Dytë Botërore, dhe për fat të keq, pas viteve ′90 ka pësuar një ulje të ndjeshme.
Sidoqoftë, le të përballen figurat në këtë tekst, duke na dhënë në radhë të parë mesazhin e tolerancës dhe të sigurisë për të vazhduar rrugën e nisur drejt Evropës.

Gazeta Metropol, date 18/05/2009.Nga KRISTAQ GJYLI.Duke lexuar publikimin “Përfaqësuesit e Vlorës në Kuvendin e Shqipërisë (1912-2009)”, përgatitur me përkushtim nga autori Bujar Leskaj, impresionohesh për shkak të vlerave që mbart “ky fjalor i vogël enciklopedik i përfaqësimit politik”. Si rrallë në ndonjë vepër, aty mund të gjesh të ndërthurura vlerat historike dhe aktuale të jetës politike, vlerat e thjeshta njerëzore të shoqërisë me vlerat politike të saj, elitat politike në kohë të ndryshme, përfaqësim pluralist, figura të shquara historike dhe figura të thjeshta të mendimit të shtypur. Gjithë sa më sipër e bashkon një vlerë e vetme: shpirti atdhetar vlonjat. Është ky shpirt që e bashkon edhe autorin me të gjitha figurat e paraqitura në tekst. Të gjithë ata janë vlonjatë, gjë që shpreh shumë.
Si qytetar vlonjat, autori ruan një ndjesi të veçantë për ditën e ngritjes së flamurit në Vlorë dhe aty ka filluar rrëfimin e tij, si për të treguar edhe një herë se ç′ditë e shënuar ishte ajo për kombin tonë.
Kohët e fundit ka pasur mjaft përpjekje nga autorë të ndryshëm për të evokuar përmes botimeve historinë e vendit të tyre, të zonës apo të familjes së tyre. Kjo është një prirje normale e shoqërisë sonë, që rend të kërkojë identitetin lirisht. Sidoqoftë, botimi që kemi në duar është një punim me vlerë të veçantë në këtë kuadër. Kjo sepse përmes historisë politike të qytetit, përmes figurave biografike të qytetit të tij, autori synon gjetkë: ai kërkon të evokojë përfaqësimin politik dhe ligjor si një parim demokratik mjaft i rëndësishëm. Punimi ka vlera të padiskutueshme njohëse, gjë që mund ta shtyjë lexuesin lehtësisht të arrijë në konkluzione të caktuara lidhur me përfaqësimin ligjor vlonjat. Sa i aftë ka qenë ky qytet të përfaqësojë në Parlament shpirtin e vërtetë të vlonjatit? Të mos harrojmë se ky shpirt u mbrujt me idenë e evropianizimit që në fjalimet e para të Ismail Qemalit dhe programin e qeverisë së parë të shtetit të pavarur shqiptar. Autori ka punuar me kujdes, por nuk ka bërë asnjë seleksionim të figurave që e përfaqësuan në Parlament popullin e Vlorës, pavarësisht nga orientimi i tyre politik.
Duke e ndarë punimin në periudha të caktuara historike, autori e shpreh qëndrimin e tij përmes komenteve dhe analizave që u ka bërë periudhave më të rëndësishme të Historisë së Shqipërisë, pikërisht aty ku historia e Vlorës merr vlera të pamohueshme kombëtare. Edhe deputetët e periudhës së shtetit monist kanë zënë vend në punim. Karakteri i parimit të përfaqësimit natyrisht që këtu goditet rëndë. As nuk bëhet fjalë për elitë, sikurse ndodhi me përfaqësuesit e pazgjedhur të ngjarjeve të mëdha, si Kuvendi i Vlorës dhe Kongresi i Lushnjës. Sidoqoftë, edhe evokimi i tyre në tekst ka vlera të mëdha, veçanërisht për të pasqyruar të vërtetat historike dhe për të nxjerrë konkluzionet e duhura edhe për këtë periudhë. Midis tyre ka pasur njerëz të punës, idealistë komunistë, të cilët besonin vërtet në krijimin e një rendi të drejtë shoqëror. Por zëri i përfaqësimit të tyre mbetej formal. Sidoqoftë, kjo periudhë ka nevojë për trajtim e për analiza të paanshme historike e politike.
Ky është një shërbim tjetër që autori Bujar Leskaj u bën qytetarëve të Vlorës. Në pamje të parë vepra të jep përshtypjen se është punuar nga një historian i mirëfilltë, por në të vërtetë është shkruar nga një deputet, i cili ka marrë përsipër të nxjerrë në dritë fakte dhe ngjarje historike, figura të shquara jo vetëm për Vlorën, por për mbarë vendin. Sot më shumë se kurrë kemi nevojë të gjejmë identitetin tonë, të cilin në mënyre të pamohueshme e gjejmë në çdo faqe të këtij libri, të punuar me finesë dhe përkushtim.
Personalisht do ta kisha shumë të vështire të merrja përsipër një sipërmarrje të tillë, për faktin se në këtë punim bëhet fjalë për figura kaq të ndryshme dhe ndonjëherë krejt të kundërt nga njëri-tjetri, në kohë dhe ideale, në formim dhe qëllimet që kanë pasur. Megjithatë, autori ia ka dalë më së miri jo thjesht të na japë informacion, por njëkohësisht të japë opinionin dhe qëndrimin e tij krejt origjinal.
Së fundi, do të thosha se punimi nuk ruan vetëm vlera rajonale, pra të lidhura me qytetin e Vlorës. Ai është një punim me vlera të mirëfillta kombëtare. Kjo sepse historia e Vlorës është histori e gjithë Shqipërisë.

Gazeta Shqip, date 16 Maj 2009.

Deputeti Bujar Leskaj ndërton një kronologji të figurave më të njohura
“Përfaqësuesit e Vlorës në Kuvendin e Shqipërisë 1912-2009” është libri më i fundit që deputeti Bujar Leskaj ka prezantuar në Vlorë, qytetin e tij. Përmes personazheve të njohur, libri është edhe një udhëtim në momentet kyçe historike të këtij qyteti dhe trevave përreth, një rrëfim që nis nga shpallja e pavarësisë kombëtare e deri më sot. Janë 152 përfaqësues të tillë. Megjithëse jeta parlamentare në Shqipëri ka nisur në vitin 1920, autori, deputeti Bujar Leskaj, është shtyrë në kohë, duke u zhvendosur në periudhën kur u hodhën themelet e shtetit shqiptar, me Ismail Qemalin. Prandaj dhe figurat e kësaj periudhe përjetësohen në këtë libër përmes një analize historike. Përfaqësuesit e Vlorës nuk morën pjesë në Kongresin e Lushnjës për shkak të pushtimit italian, por mesazhi i popullit të këtyre krahinave ishte i fuqishëm në mbështetje të vendimeve të këtij kongresi. Periudha 1920-1924 zë një vend të rëndësishëm në faqet e këtij libri, përmes emrave të njohur të atyre që përfaqësuan Vlorën në parlamentin e atyre viteve, ndërkohë që periudha nga 1924 e deri në 1939 përvijohet me dimensionet e momenteve që shoqëruan konsolidimin dhe modernizimin e shtetit shqiptar. Autori ndalet më tej në 1939-1944, në Konferencën e Mukjes, duke mbërritur deri në ditët e sotme. “Libri është i hapur dhe mund të plotësohet në vazhdimësi”, ka thënë vetë Leskaj gjatë promovimit.